Кіріспе

Келешекке арналған үй, 2000 жылы жарияланған Уэйкхэм баяндамасы – Лорд Уэйкхэм төрағалық еткен Корольдік комиссияның Лордтар палатасын реформалау мәселесіне арналған баяндамасы болды.

Есептіліктегі ұсынымдар

2000 жылдың қаңтар айында жарық көрген «Болашаққа арналған үй» атты 217 беттік есепте комиссия Үкіметтің жұмысын жақсарту үшін Лордтар палатасының «радикалды эволюциялық өзгерісіне» арналған жоба деп сипаттаған 132 ұсыныс жасады. Олардың арасындағы маңызды ұсыныстар мыналар болды:

Лордтар палатасының құрамы шамамен 550 адамға дейін қысқартылуы керек. Есеп Лордтардың бағынысты және делегатталған заңнамаға вето құқығын Лордтардың Екінші палата екенін нақтылайтын үш айлық кешіктіру құқығымен алмастыруды ұсынғаны үшін сынға ұшырады. Есеп ұсыныстарына тағы бір маңызды сын – палатаға сайланған бірнеше мүшелерді қосу екі «сыныпты» құруы мүмкін; сайланған мүшелер тағайындалған мүшелерге қарағанда демократиялық заңдылығы мен өкілеттігі жоғары деп есептелуі мүмкін. Бұл Вестминстер парламенттік жүйесінде Халықтар палатасының дәстүрлі басымдығына қауіп төндіруі мүмкін. 2000 жылдың қаңтар айында либерал-демократ лорд МакНалли былай деп жазды: «Лордтар палатасының өкілеттігі күшейсе, ол Халықтар палатасының мәртебесіне сын көтеріп, конституциялық қақтығысқа немесе американдықтардың Сенат пен Өкілдер палатасының келіспеушілігін «тосқауыл» деп атауындай, тосқауылға» әкелуі мүмкін деп қорқатындар Уэйкхэм ұсыныстары бізді осы бағытта алып барады деп алаңдайды. Екінші палата толық демократиялық мандатқа ие болуы керек деп санайтындар, оны тек сайлау арқылы ғана алуға болады, олар көңілі тоймайды». Басқалары Уэйкхэм комиссиясының тағайындалған мүшелерді қысқартудан бас тартуына наразылық білдірді; BBC саяси тілшісі Ник Ассиндердің сөзіне қарағанда, «оппозиция комиссияны бір ғана қарапайым ұсыныс жасамай, «Тонидің жақын достарынан» тұратын палата құруға жол бергені үшін айыптады». Кейбір сыншылар есеп Лордтар палатасының Халықтар палатасының әлсіз кеңесші органына айналуына әкелетінін, бұл аздаған сайланған мүшелер мен басым көпшілігі тағайындалған мүшелер арасындағы қақтығысқа себеп болады деп мәлімдеді.

Әсері

Уэйкхэм баяндамасының 132 ұсынымының тек азы ғана қабылданды; Лордтар палатасы сайланбаған және көбінесе халықты көрсете алмайтын палата болып қала береді.