Кіріспе

Ағылшын суретшісі (1809–1854)

Уильям Генри Бартлетт (26 наурыз 1809 – 13 қыркүйек 1854) – британдық суретші, ең көп танымал туындылары – мырышқа түсірілген көптеген суреттері.

Өмірбаян

Бартлетт 1809 жылы Лондонның Кентиш Таун қаласында дүниеге келген. Ол Джон Бритонның (1771–1857) шәкірті болды және өз буынының топографиялық суретшілерінің ең білгірлерінің біріне айналды. Ол бүкіл Ұлыбританияны аралап, 1840 жылдардың ортасы мен соңында Балқан және Таяу Шығыста кеңінен саяхаттады. 1836 мен 1852 жылдар аралығында ол Солтүстік Америкаға төрт рет барды. 1835 жылы Бартлетт алғаш рет АҚШ-қа барып, солтүстік-шығыс штаттарының ғимараттарын, қалаларын және ландшафтарын суреттеді. Бартлетт жасаған мұқият әрі егжей-тегжейлі металл гравюралары Натаниел Паркер Уиллистің мәтінімен бірге түссіз жарияланды, олар «Америкалық көріністер; немесе жер, көл және өзен: Атлантика арғы жақ бетіндегі табиғат суреттері» деп аталды. «Америкалық көріністер» 1837 жылдан 1839 жылға дейін Лондонда Джордж Виртуудың баспасынан 30 айлық бөлімдермен шықты. Кітаптың толық басылымдары 1840 жылдан бастап жарық көрді. Сол баспагер 1838 жылы Бартлетт салған гравюралары бар Роберт Бернстің өлеңдері, хаттары мен туған жері туралы еңбегін шығарды. Осы жылы Бартлетт Канадада Уиллистің «Канадалық көріністері суретпен» үшін эскиздер жасады, ол 1842 жылы жарияланды. Таяу Шығысқа сапардан кейін 1840 жылы «Иерусалим қаласы және оның айналасы» атты кітабын шығарды. Бартлетт гравюраға түсірілуге тиіс дәл өлшемдегі сепиямен суреттер салды. Оның гравюралық көріністерін көптеген суретшілер көшірді, бірақ оның қолымен салған майлы суреті белгілі емес. Бартлетт салған көріністерге негізделген гравюралар кейіннен оның өлімінен кейінгі «Солтүстік Американың Біріккен Штаттарының тарихында» қолданылды, оны Бернард Болингброк Вудвард аяқтады және шамамен 1856 жылы жариялады. Бартлетттің басты мақсаты – «нақты көріністердің жарқын әсерін беру» болды, ол «Нил қайығы» (Лондон, 1849) кітабының алғы сөзінде осылай жазған. Көптеген көріністерде шіркеулер, монастырлар, соборлар мен қамалдардың қираған түрлері бейнеленген, ал Натаниел Паркер Уиллис Бартлетттің талантын былай сипаттады: «Бартлетт өзінің суретін таңдай біліп, тарих немесе ежелгілік рұхсат берген қамал немесе соборды эскизіне айқын түрде енгізе алатын». Бартлетт Таяу Шығысқа жасаған соңғы сапарынан оралғанда күрт ауырып, 1854 жылы Мальта жағалауындағы француздық «Egyptus» кемесінде қызбадан қайтыс болды. Оның әйелі Сюзанна күйеуінен кейін шамамен 50 жыл өмір сүрді және 1902 жылдың 25 қазанында 91 жасында Лондонда қайтыс болды.