Кіріспе

Глазгодағы жол жобасы, Шотландия, Ұлыбритания

Глазго ішкі айналма жолы – Шотландияның Глазго қаласының орталығын айналып өтетін жартылай аяқталған айналма жол. Жол құрылысы 1965 жылы басталды, ал оның жартысы 1972 жылы аяқталды, бұл кеңейтілген M8 тас жолының бір бөлігін құрады. Бірақ одан әрі құрылыс жүргізілмеді және қалған жоспарлар 1980 жылы ресми түрде тоқтатылды. 30 жыл өткен соң, ұсынылған жолдың оңтүстік бөлігімен сәйкес келетін жаңа M74 тас жолы салынды.

Брюс баяндамасы

Брюс баяндамасы, қаланың соғыстан кейінгі жаңғыртуын зерттеген кең ауқымды хабарлама, (басқа жол жоспарларымен және теміржол терминалдарының қайта бөлуінен өзге) Глазго қаласының орталығына және айналасына автожолдар жүйесін ұсынды. Кем дегенде үш жаңа магистральдық автожол – Монклендс, Ренфрю және Мэрихилл автожолдары қала орталығына қарай салынып, жаңа айналма жолмен аяқталуы тиіс болды. Айналма жол орталықтың төңірегінде төрт түзу қабырғасы бар "қорап" пішінінде болып, әр бұрышында айналма жолдың перпендикуляр бөлігіне және жаңа магистральдарға қосылатын алмасулар орналасатын еді. 1945 жылы жарияланған Брюс баяндамасының көп бөлігі қабылданбады, және оның ішіндегі жол жоспарлары 1950 жылдардың ортасында ғана қайта қарастырылды. Глазго қалалық корпорациясы мен оның көлік кеңесшілері Скотт Уилсон Киркпатрик және Партнерлер арасында кеңескеннен кейін, Брюс ұсыныстарының негізгі дизайны одан әрі жетілдірілді, ал сақинаның солтүстік және батыс бөліктерін салу үшін төрт кезеңге бөлінген алғашқы келісімшарттар жасалды: Таунхед, Вудсайд, Чардинг Кросс және Кингстон көпірі. Қабырғалардың құрылысы 1965 жылы басталды.

Солтүстік және батыс жақтары

Сақинаның солтүстік жағы (Таунхед және Вудсайд бөлімдері) Вудсайдтағы Сент-Джорджс-Кросттегі қиылысы мен Таунхедтегі қиылыс арасында өтеді, Гарнетхилл және Коукаденс аудандарынан өтеді. Бүкіл бөлік қоршаған жерден бетон виадук арқылы көтерілген. Бірінші келісім Таунхед бөліміне жасалды және ол 1968 жылдың сәуірінде ашылған алғашқы бөлім болды. Вудсайд бөлімі 1971 жылдың мамырында солтүстік жақты аяқтады. Батыс жағы (Чарринг Крос және Кингстон Көпірінің бөлімдері) Сент-Джордж Крос қиылысынан басталып, Чарринг Крос астынан және Андерстон арқылы өтіп, Клайд өзенінен өтеді, содан кейін Традестон қиылысына дейін жалғасады. Өзен арқылы өту мүмкіндігі айналма жол салу туралы ұсыныс жасалғанға дейін қарастырылған болатын. Ол 1970 жылдың маусымында аяқталып, Король ана, Елизавета II ашты. Чарринг Крос бөлімі Сент-Джордж Кросспен байланысты 1972 жылдың ақпанында аяқталды, бұл бастапқы келісімшарт бойынша жұмыстың аяқталуын білдірді. Солтүстік және Батыс жақтары шамамен 27 миллион фунт стерлингке салынған 2,5 мильдік автожол құрайды. 1993 жылы DoCoMoMo консервациялық ұйымы ішкі айналма жолдың аяқталған бөліктерін соғыстан кейінгі кезеңнің Шотландияның алпыс маңызды ескерткіштерінің бірі деп тізімге енгізді.

Қолданыстағы және ұсынылып отырған жолдармен қиылыстар

Таунхед (солтүстік-шығыс) айрығында сақинаның солтүстік жағын үш жолға (Шығыс жағы, A803 Спрингберн жедел жолы және Монкленд автожолы – қаладан шығысқа және Эдинбургке бағытталған трафик үшін) және Деннистон мен Глазго Кросске қарай қолданыстағы A8 жолына қосу үшін күрделі деңгейлерде бөлінген түйіскен салынды. Жобаның өзі 10 көпір және 6 жаяу өткел салуды, олардың жалпы ұзындығы 5000 футтан астам өтетін жолдарды қамтыды. Трейдстондағы оңтүстік-батыс айрығы Оңтүстік жағына және Ренфрю автожолына қосылу үшін салынды, бұл трафикті қаладан батысқа қарай Гринок пен Глазго әуежайына жеткізуге мүмкіндік берді. Киннинг Паркі мен Горбальсқа дейін жер үсті жолдарына қосымша байланыстар жасалды. Cowcaddens-тегі қала орталығына кіретін және шығатын жолдармен, Ұлы Батыс жолына (A82), жоғары деңгейдегі бизнес ауданының көшелеріне және жаңа A814 Clydeside Expressway-ге қосымша түйіскендер ұсынылды. Сонымен қатар, A82 автожолының жүктемесін азайту және Солтүстік-Батысқа маңызды магистраль ретінде қызмет ету үшін Maryhill автожолы (М82 деп аталатын) құрылысын ұсыну жоспарланған. М8 автожолының Cowcaddens пен Сент-Джорджс-Кросс арасындағы екі деңгейлі бөлігі осы мақсатта жобаланған.

Шығыс және Оңтүстік флангілер

Оңтүстік және Шығыс флангтар туралы жоспарлар ешқашан аяқталған жоқ, бірақ Оңтүстік флангтың Эглинтон көшесінде A77 тас жолымен тоғысатыны белгілі. Екі фланг та көтеріңкі салынған болар және Горбаль немесе Лауристонда қосылған болар еді. Шығыс флангі Таунхед түйіскен жерінен тікелей оңтүстікке қарай бағыт алып, қазіргі Мерчант-Ситидегі тарихи Жоғары көшеге тікелей немесе параллель бағытта өткен болар еді. Батыс флангының құрылысы үшін Чаринг-Кросс және Андерстонда болған сияқты, тарихи ғимараттарға, мысалы Глазго Корольдік ауруханасына, Провандтың иелігіне және Глазго-Кросттағы Толбут сағат мұнарасына қауіп туған болар еді. M8 тас жолы сағаттарда үнемі тығырыққа толы, Кингстон көпірі айналма жол толықталғанда басқа жолдарға бағытталатын үлкен көлік ағынымен күресуге мәжбүр болар еді; осы көлік жүктемесі көпірде кең ауқымды жөндеу жұмыстарын қажет етті, бұл тығырықты одан әрі күшейте түсті. Тас жол халық арасында сындарға ұшырайды, Глазгодағы Deacon Blue тобының Raintown альбомы көбінесе жолдың қала ішіндегі атмосферасына шабуыл жасайды және оның артқы жағында қаладан өтетін суреті бейнеленген.

Оңтүстік бөлім

Шотландия үкіметі 2003 жылы жариялаған жоспарлар М74 тас жолын қаланың оңтүстік-шығысындағы бұрынғы соңғы нүктесінен Кингстон көпіріне дейін ұзартуды көздеді. Бұл тас жол Polmadie және Gorbals аудандарынан өтеді – Оңтүстік жақ фланға жасалған алдын ала жоспарлардағыдай биік учаскелер арқылы, және жоспарланған түйіскен жерден бірнеше жүз метр оңтүстікке қарай Tradeston қаласында M8 тас жолымен қосылады, ал «шаңғы секірмесін» өзгеріссіз қалдырады. 2004 жылы жоспарлар қоғамдық тыңдауға жіберілді, және олар жоспарларды қабылдамаса да, сол кездегі Көлік министрі Никол Стивен оларды бекітті. Жоба 2006 жылдың маусым айында күшін жойған сот шағымдарынан кейін тоқтап, жолдың салынуына мүмкіндік берді. Жол 2011 жылдың маусым айында қозғалысқа ашылды.

Шығыс бөлімі

Шығыс флангты толықтыруға арналған бастапқы ұсыныс болған Шығыс аймақты жаңарту жолын Глазго қалалық кеңесі сақинаны аяқтау үшін басым шешім ретінде қолдады. Жоспарлар M74 желісін M8 магистралімен Прован газ өндіріс орнында, Таунхедтегі түйіскен жерден шығысқа қарай жалғайтын жол салуды көздейді. Бұл бөлік автожол стандартында салынбау ықтималы зор; керісінше, жол қалалық дәлізді құрайды, оның бір бөлігі 1988 жылы The Forge сауда орталығының құрамында салынған Паркхедті айналып өтетін жол ретінде қазірдің өзінде бар. Жол Хогарт паркі (бұрынғы теміржол төбесі қазір ашық қоғамдық кеңістік ретінде пайдаланылады) арқылы, Хагилл және Карнтайн аудандарынан өтіп, A8 Эдинбург тас жолының астынан, қолданысқа енбеген теміржол бағытымен Прованға дейін жалғасады. Құрылыс жұмыстары 2010 жылдың басында басталды. 2014 жылдың сәуір айына қарай M74 желісі мен Паркхед айналма жолы арасындағы бөлік аяқталды. Қалған бөлік, Паркхед айналма жолынан M8 магистраліне дейін, 2014 жылғы Достастық ойындарынан кейін салынуы жоспарланған еді. Алайда, 2021 жылдың тамызына дейін ешқандай жұмыс жүргізілмеді, оның орнына M8 бағытындағы көлік ағыны қолданыстағы жол желісі арқылы бағытталды.

Басқа бастамалар

2005 жылдың соңында, бірнеше жылдық жоспарлаудан кейін, Глазго қалалық кеңесі жаңа көпір құрылысын бастады – Клайд аркасы (жергілікті жерде "Скуинти көпірі" деп белгілі), ол Кингстон көпірінің қасында Клайд өзені арқылы солтүстік жағалаудағы Финнистонды оңтүстік жағалаудағы Киннинг паркіне қосып тұр. 1970 жылғы Кингстон көпірінен бері Глазгодағы Клайд өзені арқылы салынған алғашқы жаңа жол көпірі, бұл құрылыс жергілікті көлікті өзеннен өту үшін M8 тас жолын пайдаланудан аулаққа шығаруға бағытталған. Көпір 2006 жылдың қыркүйегінде ашылды. 2008 жылдың 14 қаңтары түнінде, тіреу кабельдерінің бірі жыртылып, Клайд аркасы бірнеше айға барлық көлік қозғалысы үшін жабылды. 2008 жылдың маусым айында ол қайта ашылды. 2019 жылы Глазго қалалық кеңесі Чаринг-Кросс пен Андерстон арқылы өтетін белгілі "ойысты" көтерілген бақпен жабу жоспарларын ұсынды, мақсаты – аймақта жаңа қоғамдық кеңістік құру және Андерстон мен Батыс соңындағы қауымдастықтарды қайта байланыстыру, олардың қала орталығымен тікелей байланысы тас жолмен үзілген еді. Бұл ұсыныстар Глазго қалалық кеңесі жариялаған 2023 жылғы Чаринг-Кросс бас жоспарында одан әрі кеңейтілді. Аталған бақ жоспарларымен қатар, тас жолмен бірге салынған 1970-ші жылдардағы бірнеше кеңсе ғимараты жаңа коммерциялық құрылыстар мен биік студенттік жатақтар салу үшін бұзылатын болады.