Кіріспе
Тель-Авивтегі Хасан Бек мешіті (مسجد حسن بك; ; Hasan Bek Camii), сондай-ақ Хасан Бей мешіті деп те аталады, Тель-Авив, Израильдегі Яффаның ең белгілі мешіттерінің бірі. Мешіт 1916 жылы араб Яффасының солтүстік шебінде салынды және оның тарихы араб-жүде қақтығысының әртүрлі кезеңдерімен тығыз байланысты. Оның Османдық стильдегі архитектурасы айналасындағы заманауи биік ғимараттармен күрт өзгешеді. Ол Тель-Авивтің Неве-Цедек ауданы мен Жерорта теңізі арасында, Яффаға қарайтын жолда орналасқан.
The Hassan Bek Mosque (مسجد حسن بك; ; Hasan Bek Camii), also known as the Hasan Bey Mosque, is one of the most well known mosques of Jaffa, Tel Aviv, Israel. The mosque was built in 1916 at the northern boundary of Arab Jaffa, and its history is closely bound up with the various stages of the Arab–Jewish conflict. Its Ottoman style architecture contrasts with the surrounding contemporary modern high rises. It is located between the Neve Tzedek neighbourhood of Tel Aviv and the Mediterranean Sea, on the road to Jaffa.
Тарих және құрылыс
Мешіт 1916 жылы Яффаның сол аттас Осман губернаторы салған. Сол кезде Яффа мен жаңадан құрылған Тель-Авив екеуі де қарқынды түрде кеңейіп жатты. Мешіт Яффоның ең солтүстік ауданы – Маншияның бір бөлігі болды, ол Жерорта теңізі жағалауымен солтүстікке қарай созылған. Мешітті салдырған Яффа губернаторы Хасан Бей немесе Бек, немесе Хасан Бей әл-Басри әл-Жаби (حسن بيك الجابي) деп аталады. Хасан Бей 1914 жылдың тамызынан 1916 жылдың мамырына дейін Яффаны басқарды. Мешіт Хасан Бей таңдап, араб иесінен сатып алған жерге салынған.
1948 жылғы соғыс
Мешіттің минареті ағылшындардың кететін уақытына дейінгі айларда Тель-Авив және Маншиядағы еврей күштеріне қарсы араб мергендерінің оқ атуы үшін жиі пайдаланылған.
Маншия қиратылғаннан кейін
Арабтардың қиратылған үйлерінің орнына биік кеңсе ғимараттары мен саябақ келді. Хасан Бек мешіті – мемлекеттік және қалалық билік мұсылман қағидалы орнын қиратуға батылмағандықтан сақталып қалды, ол қазір Тель-Авив Иргун мұражайына орналасқан ғимаратпен бірге, 1948 жылға дейінгі Маншия ауданының соңғы екі қалдығы болып табылады.
1979 жылғы жылжымайтын мүлік жүйесі
Хасан Бек мешіті көп жылдар бойы қирап, еш назарда болмай келді, оның бос қабығы кейде сарандар мен есірткіге тәуелді адамдардың панасы болды. 1979 жылы Джаффа исламдық мүліктерінің қамқорлары мешітті және оның аумағын жылжымайтын мүлік салушы Гершон Переске (Шимон Перестің інісі, сол кездегі Израильдің Еңбек партиясының басшысы және Израильдің бұрынғы президенті) сатқанын және оны сауда орталығына айналдыру жоспарланғанын хабарлады.
Минарет құлап, қайта қалпына келтіру
Билік Иордания және Сауд Арабиясы үкіметтері ұсынған ерікті еңбек пен қаражатты пайдалана отырып, Яффа арабтарына минаретті қайта жаңартуға рұқсат берді. Яффа арабтары бұл оқиғаны өздерінің қайта оянған өзіндік санасы мен қауымдық құқықтарын қорғаудағы белсенділігінің маңызды кезеңі деп есептейді. Қайта салынған минарет бастапқысынан екі есе биік. Қазірге дейін Яффа арабтары жаңартылған мешітте үздіксіз қатысып, онда үнемі намаз оқылады, бірақ ол Яффа мұсылман қауымы тұратын ауданнан шалқары қашықтықта орналасқан.
Сипаттама
Осман стиліндегі мешіт бастапқыда 21 метрге 28 метр болатын, пропорционалды және Әл-Маншия ауданымен үйлесімді болды. Оның ішкі ауласы жартылай төселген және жартылай бақ ретінде пайдаланылды; дұға залына солтүстік жағынан баспалдақ арқылы кіретін болған. Мешіт аймақта кең таралған сары қоңыр құмтас емес, ақ әктас қолданады. Мешіттің қабырғалары әсем әшекейленген және түрлі түсті шыны терезелермен тесілген. Қабырғалар сондай-ақ, кең қасбеттерді кішігірім бөліктерге бөлетін жіңішке тіреулермен әрленген. Қазіргі минарет 1980 жылдарғы жөндеу кезінде бастапқы биіктігінен екі есеге қайта салынды; ол өте биік және тар болып, төртбұрышты дұға залымен контраст құрайды. Мешіттің қарсы бетінде өте төмен мұнара орналасқан. Бетон шатыры жазық және пропорционалды түрде төмен, ал орталық бөлігінде көлбеу күмбез бар.