Кіріспе

Құс түрлері

Кіші балық бүркіті (Icthyophaga humilis) – Үндістан субконтинентінде, негізінен Гималай тауларының етегінде және Оңтүстік-Шығыс Азияда кездесетін Icthyophaga туысына жататын құс түрі. Гуджараттан, Орталық Үндістаннан және соңғы кезде Оңтүстік Үндістанның Кавери өзені аңғарынан да мәліметтер бар. Алайда, Оңтүстік Үндістандағы жазбалар қазір түрдің негізгі ареалынан оқшауланған, бөлек популяцияға жататындығы айтылуда. Кейбір таксономиялық мамандар бұл түрді Icthyophaga монотиптік туысына жатқызады, ал басқалары – Haliaeetus туысына. Кіші балық бүркіттері балықпен қоректенеді және олардың аяқтары сылғақ балықты ұстауға бейімделген. Олардың тырнақтары күшті иілген.

Екі түршесі бар: Icthyophaga humilis humilis – Малайзия түбегінде, Суматрада, Борнеода және Сулавесиде таралған.

Сипаттама

Кіші балық бүркіті - орташа мөлшердегі жыртқыш құс, негізінен сұрғылт қоңыр түсті, кең, жуан қанаттары мен қауырсыны жоқ, жалпақ аяқтары бар. Олар ұқсас Icthyophaga ichthyaetus (сұр бас балық бүркіті) -тен кіші және көбінесе осыған ұқсас түрлермен шатастырылады. Кіші балық бүркітінің кеудесі қоңыр, жамбасы мен ішкі жағы ақ. Оларда қысқа, дөңгелек құйрығы, ұзын мойны және кішкентай басы болады. Жастардың сыртқы түрі ересектерге ұқсас, бірақ олардың көзі қоңыр, ал ересектердікі сары. Ересектердің қанаттарының ені 1,2 метрге жетеді және олардың бойы 64 сантиметрге дейін өседі.

Тамақ және тамақтану әдеттері

Кіші балық бүркіті негізінен балықпен қоректенеді, оны судан ұстап алады. Ол балықты жоғарыдан, ағаш немесе өзен ортасындағы жартас сияқты тұрақтан бақылап тұрып шабады. Олардың бірнеше жеке тұрағы бар, оларды тамақтану кезінде жиі алмастырады. Негізгі тамағы балық болғандықтан, кіші балық бүркітінің үлкен, қисайған тырнақтары балықты ұстауға және судан алуға бейімделген.

Тіршілік ету ортасы

Олар түрлі өзендерде, көлдерде және батпақты жерлерде қоныстанады, көбінесе төбелік өзендер мен жылдам ағыс сулар бойында кездеседі. Олардың 2400 метрге дейін биіктікке жететіні белгілі, бірақ әдетте 1000 метрден төменде мекендейді. Непалдағы кейбір нақты бүркіттер 4000 метрден жоғары биіктікке жеткені тіркелген.

Ауқым

Кіші балық бүркіті Үндістан мен Кашмир аймағында, шығысқа қарай Непал, Қытай және Оңтүстік-Шығыс Азияның басқа да аймақтарында таралған. Үндістанда олар Гималайдың етегімен шектеледі және солтүстік-шығысқа қарай жылжып, қыстауға көшеді. Ересек құстар Гималай тауларынан оңтүстікке қарай ұшып өтеді, бірақ жыл бойы Гималайда белгілі бір биіктікте және ішінара қыстайды. Олар Бангладеш, Непал, Камбоджа, Индонезия және Вьетнам сияқты кеңінен таралған түрлі аймақтарда кездеседі. Зерттеушілердің пікірінше, олардың саны 1000-нан 10000-ға дейін жетеді. Кіші балық бүркітінің саны тіршілік ортасының жоғалуы, адамдардың мазалауы, сондай-ақ аң аулау және ұяларын тонау сияқты түрлі себептерге байланысты азайып барады. BirdLife International ұйымы оларды «Жақын қауіптегі түрлер» тізіміне енгізді.

Көбею

Инкубациялық және ұшқыштық кезеңдері белгісіз болғанымен, кіші балық бүркітінің көбейту маусымы Солтүстік Үндістан мен Непалда наурыз айында басталып, тамыз айында аяқталады, ал басқа аймақтарда қараша айында басталып, сәуір айында аяқталуы мүмкін. Бір жұмыртқалыққа шамамен 2-4 жұмыртқа салынады, ал олардың ұялары таяқтар мен жасыл жапырақтардан құралған. Ұяны жиі пайдалану нәтижесінде оның диаметрі 1 метрге, ал тереңдігі 1,5 метрге дейін жетеді.