Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фригиядағы ежелгі қала, Кіші Азия
Ancient city in Phrygia, Asia Minor
Амориум, сондай-ақ Аморион деп те аталады, Фригиядағы қала, Кіші Азия, эллиндік кезеңде құрылған, Византия империясы тұсында гүлденген, ал 838 жылғы араб шабуылынан кейін құлдырады. Ол Константинопольден Киликияға дейінгі Византия әскери жолында орналасқан. Оның қираған орындары мен höyük ("қорған, төбе") қазіргі Хисаркёй ауылының астында және төңірегінде, аудан орталығы Эмирдагтан (Афионкарахисар провинциясы, Түркия) шығысқа қарай 13 шақырым жерде жатыр. Араб/ислам деректері қалаға ʿAmmūriye деп сілтеме жасайды. Осман билігі кезінде маңыздылығын қайта таппаған бұл жер Герген Кале немесе Герген Кале деп аталды. Амориум сол кезде жоғары мәртебелі және өркендеген қала болғанға ұқсайды. Бірақ қала туралы ертедегі тарихи жазбалар тек Страбонның айтуынша ғана шектеледі, бірақ жаңа жаңалықтар қаланың римдік кезеңі және одан бұрынғы уақыттары туралы жарық береді деп күтілуде.
Amorium, also known as Amorion , was a city in Phrygia, Asia Minor which was founded in the Hellenistic period, flourished under the Byzantine Empire, and declined after the Arab sack of 838. It was situated on the Byzantine military road from Constantinople to Cilicia. Its ruins and höyük ('mound, tumulus') are located under and around the modern village of Hisarköy, 13 kilometers east of the district center, Emirdağ, Afyonkarahisar Province, Turkey. Arab/Islamic sources refer to the city as ʿAmmūriye. Under Ottoman rule the site, which never regained importance, was called Hergen Kale or Hergen Kaleh. Amorium then must have been prestigious and prosperous. But early historical records that mention the city are strictly limited to a reference by Strabo, although it is expected that new discoveries will shed light on the city's Roman period and before.
Византия дәуірі
Қаланы V ғасырда император Зенон бекітті, бірақ VII ғасырға дейін маңызға ие болмады. Кіші Азияның орталық бөлігіндегі стратегиялық орналасуы, мұсылмандардың Левантты басып алуынан кейін Омейяд халифатының әскерлеріне қарсы өте маңызды бекініс қызметін атқарды. 646 жылы Мұауия I қалаға алғашқы шабуыл жасады. 666 жылы Абд ар-Рахман ибн Халидке тәуелді болды, ал 669 жылы Язид I басып алды, сосын Констанс II-нің генералы Андреас оны қайта басып алды. Манзикерт шайқасынан кейін, қала сельджуктар тарапынан қиратылды және тұрғындарының көп бөлігі қаза болды. Император Алексий I Комнен 1116 жылы Амориумде сельджуктарды жеңіске бұйырды. Әл-Идриси мен Хамдалла Мустафи айтуынша, қала 12-14 ғасырларда маңызды орынға ие болды. XIV ғасырғы Notitiae Episcopatuum-да епископтық туралы ешқандай мәлімет жоқ. Қазір Амориум тұрақты епископтық емес, католик шіркеуі оны титулярлық епископтық ретінде тізімдеген.
The city was fortified by the emperor Zeno in the 5th century, but did not rise to prominence until the 7th century. Its strategic location in central Asia Minor made the city a vital stronghold against the armies of the Umayyad Caliphate following the Muslim conquest of the Levant. The city was first attacked by Muawiyah I in 646. It capitulated to ‘Abd ar Rahman ibn Khalid in 666 and was occupied by Yazid I in 669, then retaken by Constans II's general Andreas. Following the Battle of Manzikert, it was devastated by the Seljuks and a large proportion of its inhabitants were killed. Emperor Alexios I Komnenos defeated the Seljuks at Amorium in 1116. It remained an important place in the 12th–14th centuries according to al Idrisi and Hamdallah Mustawfi. There is no longer any mention of the see in the 14th century Notitiae Episcopatuum. No longer a residential bishopric, Amorium is today listed by the Catholic Church as a titular see.
42 Шейіт
838 жылғы шабуылдан кейін Амориумның 42 офицері мен көрнекті тұлғалары Самараға (қазіргі Ирак) кепілге алынды. Ислам дініне өтуден бас тартқандары үшін олар 845 жылы өлім жазасына кесілді және "Амориумның 42 мучениктері" ретінде қасиетті деп жарияланды.
Following the 838 sack, 42 officers and notables of Amorium were taken as hostages to Samarra (today in Iraq). Refusing to convert to Islam, they were executed there in 845, and became canonized as the "42 Martyrs of Amorium".
Қазба жұмыстары
Амориумның орналасқан жері ұзақ уақыт бойы белгісіз болды, бірақ оның атауы 18 және 19 ғасырлардағы көптеген карталарда кездеседі. Оны 1739 жылы Ричард Покок қайта ашты, бірақ батыс ғалымының алғашқы сапары 1836 жылы ағылшын геологы Уильям Гамильтон жасады; кейіннен карталар оны дәлірек көрсетті. 1987 жылы Оксфорд университетінің Р.М. Харрисон бұл жерді алдын ала зерттеді, ал қазба жұмыстары 1988 жылы басталды. Амориум қазбалары жобасы бастапқыда классикалық кезеңнен кейінгі, Византиялық Амориумды зерттеумен айналысты. 1989 және 1990 жылдары жоғарғы қаладағы адам жасаған үйіндіде қарқынды беттік зерттеу жүргізілді. 2001 жылы Әли Кая жоғарғы қалада табылған шіркеудің геофизикалық зерттеуін жасады, бірақ толық қазба жұмыстары әлі жүргізілмеген. Жобаны Анкарадағы Британдық археология институты демеушілік етеді және АҚШ-тағы әртүрлі мекемелердің гранттарымен қаржыландырылады, соның ішінде Метрополитен өнер мұражайындағы Аделаида және Мильтон Де Грот қоры және Амориум достары. Амориумда 20 жылдан астам британдықтар жетекшілігіндегі қазба жұмыстарынан кейін, 2014 жылы Эскишехірдегі Анадолу университетінің доценті, доктор Зелиха Демирел Гөкалп басшылығымен жаңа түрік командасы жұмысты қайта бастады. Амориум қазбалары жобасы шетелдік институттармен, мысалы Грекияның Ғылыми-зерттеу және технология қорының Жерорта теңізі зерттеулері институтымен халықаралық ынтымақтастық сипатын сақтайды.
Amorium's site was long unknown, though its name appears on many maps of the 18th and 19th centuries. It was rediscovered by Richard Pococke in 1739, but the first visit by a western scholar was by the English geologist William Hamilton in 1836; subsequently, maps placed it more accurately. In 1987, R. M. Harrison of Oxford University conducted a preliminary survey of the site, with excavations being started in 1988. From its inception the Amorium Excavations Project has been principally concerned with investigating post classical, Byzantine Amorium. During 1989 and 1990, an intensive surface survey was conducted of the man made mound in the upper city. In 2001, Ali Kaya made a geophysical survey of the church found in the upper city, although a full excavation has yet to be undertaken. The Project is sponsored by the British Institute of Archaeology at Ankara and funded by grants from various institutions in the United States including the Adelaide and Milton De Groot Fund at The Metropolitan Museum of Art and the Friends of Amorium. After more than 20 years of British led excavation at Amorium, fieldwork restarted in 2014 with a new Turkish team under the direction of Doçent Doktor Zeliha Demirel Gökalp of Anadolu University, based at Eskisehir. Amorium Excavations Project retains its character of international collaboration with foreign institutions, like the Institute of Mediterranean Studies of Foundation for Research & Technology – Hellas.