Кіріспе
ХІХ ғасырдағы аргентиналық әскери шенеунік және саясаткер Хуан Гало Лавалле (17 қазан 1797 – 9 қазан 1841) – Аргентинаның әскери және саяси қайраткері, Унитариан партиясынан шыққан.
Juan Galo Lavalle (17 October 1797 – 9 October 1841) was an Argentine military and political figure, from the Unitarian Party.
Ерте өмір және білім
Лавалле Буэнос-Айресте Мария Мерседес Гонсалес Бордалло мен Мануэль Хосе Лавалле отбасында дүниеге келді, ол Рио-де-ла-Плата вице-корольдігі үшін кірістер мен темекінің бас есепшісі болған. 1799 жылы отбасы Сантьяго-де-Чилиге көшті, бірақ 1807 жылы Буэнос-Айреске қайтып оралды. Лавалле, XIX ғасырдағы көптеген көрнекті аргентиналықтар сияқты, масондыққа мүше болған. 1812 жылы Лавалле атты гранадерлер полкіне кадет болып қабылданды. 1813 жылы ол лейтенант шеніне жетіп, әскерге өтті.
Мансап
Карлос Мария де Альвеардың бұйрығымен армия Монтевидео қаласын қоршады. Лавалле 1815 жылы Хосе Гервасио Артигасқа қарсы күресті және Мануэль Доррегоның басшылығымен Гуаябос шайқасына қатысты. 1816 жылы Лавалле "азат етуші" Хосе де Сан Мартиннің Анд армиясына қосылу үшін Мендосаға көшті және Чилидегі Чакабуко және Майпу шайқастарында шайқасты. Ол Сан Мартинмен бірге Перу және Эквадорға жол тартты, Пичинча және Риобамба шайқастарына қатысты, одан кейін ол Риобамбаның батыры деп танылды. Симон Боливармен келіспеушіліктерге байланысты Лавалле 1823 жылдың соңында Буэнос-Айреске қайтып келді.
Губернатор және генерал
Кейіннен ол қысқа уақытқа Мендоса провинциясын басқарды. Содан кейін ол 1200 атты әскердің құрамында Бразилияға қарсы соғысқа қатысты, 1827 жылдың ақпан айында Бакакай және Итузаинго шайқастарында батылдығымен көзге түсті деген хабарлар бар. Оның әскері генерал Абреуді жеңіп, оны шайқас алаңында генерал етіп жариялады.
Төңкеріс, соғыс және отставка
Буэнос-Айреске оралған кезде Бернардино Ривадавия, Біріккен провинциялардың унитарлық партиясының президенті, отставкаға кеткен еді, ал Мануэль Доррего Буэнос-Айрес провинциясының федералды губернаторы болып сайланды. Лавалле, өзі унитарлық болғандықтан, үкіметті басып алу үшін төңкеріс жасады және бұрынғы басшысы, губернатор Доррегоны сотсыз-судысыз өлімге кестірді. Оның үкіметі Федералдық партияны жою мақсатымен террорлық билік орнатып, қырқысқа шықты, бірақ елді мекендерде қарсылық күшті болды және ол басылмады. 1829 жылы демографиялық өсім теріс болды, себебі туғандардан көбірек өлді. Осы уақытта Жозе де Сан-Мартин Еуропадан оралды. Монтевидеода болғанда Лавалле оған Аргентина үкіметін ұсынды, өйткені ол екі тараптың да басшыларына беделді болды. Бірақ ол фракциялық зорлық-зомбылықтың күшейте түскенін білген соң, Сан-Мартин басқарудың жалғыз жолы – тарап таңдау екенін түсінді, сондықтан ол ұсыныстан бас тарды және Еуропаға өз еркімен жер аударылды. Басқа провинциялар Лаваллені заңды губернатор деп мойындамады және оның орнына росистердің қарсылығын қолдады. Лавалле көп ұзамай Маркес көпірі шайқасында Хуан Мануэль де Росас пен Санта-Фе губернаторы Эстанислао Лопес басқарған күштерден жеңіліске ұшырады. Лопес өз провинциясына оралды, Кордобада билікті басып алған унитарлық Хосе Мария Пас қаупі төнді. Ал Росас Лаваллені қоршауға алып, Кануэлас шарты арқылы отставкаға кетуге мәжбүр етті. Хуан Хосе Виамонте уақытша губернатор болып тағайындалды және Лавалленің төңкерісі кезінде таратылған заң шығарушы орган қайта құрылды. Бұл заң шығарушы орган Розасты губернатор етіп сайлады. Лавалле Банда Ориенталға шегінді.
Қайта топтастыру
Француз блокадасы кезінде Фруктуозо Ривера Росастың күшін білгендіктен, оған қарсы әскери қимылдар жасауға тартынды. Аргентина Конфедерациясының барлығы Росасқа қарсы тұрады деп ойлаған унитариандар Лаваллеге шабуылға жетекшілік етуді ұсынды, бірақ ол Риверамен бірлесіп басшылық етуден бас тартты. Соның салдарынан, олар екеуі де өз әскерлерін жеке басқарды. Оның алдағы шабуылы Буэнос-Айрестегі құпия жоспарлармен қолдауға ие болды, бірақ Росасқа адал "Мазорка" тобы оларды анықтап, жолын кесті. Мануэль Висенте Маза және оның ұлы құпия жоспарларға қатысқандардың қатарында болды және осының нәтижесінде жазаланды. Педро Кастелли де Росасқа қарсы сәтсіз көтеріліс ұйымдастырды және ол да жазаға тартылды. Росас шабуыл күте отырып, Паскуаль Эчагуэге Парана өзенін кесіп өтіп, Лопеспен бірге Уругвайға соғыс ашуға бұйрық берді. Уругвай әскерлері екіге бөлінді: Ривера Монтевидеоға қорғануға қайтты, ал Лавалле Энтре-Риос провинциясына көшті. Ол жергілікті халық Росасқа қарсы оған қосылып, күштерін арттырады деп үміттенеді, бірақ күшті қарсылыққа тап болды, сондықтан Корриентес провинциясына жылжыды. Губернатор Педро Ферре Лопесті жеңді, ал Ривера Паскуаль Эчагуэні жеңіп, Лавалле үшін Буэнос-Айреске жол ашты.
Жеңіліске ұшырау
Алайда, осы кезде Франция блокаданың тиімділігіне сенуін тоқтатты, себебі оңай және қысқа соғыс болады деп есептелген нәрсе, соңғы жеңіске қамсыздық болмай тұрып, ұзаққа созылған соғысқа айналды. Франция Конфедерациямен бейбіт келіссөздер бастады және Лаваллеға қаржылық көмегін үзді. Ол жергілікті елді мекендерден де қолдау таба алмады, және оның әскерлері арасында дезертирлік кеңінен тарады. Буэнос-Айрес оның әскери шабуылына қарсы тұруға дайын болғанмен, қолдаудың болмауы салдарынан ол бірде-бір шайқас бастамай-ақ, жеңіліп, майданнан шығып кетті.
Өлім
Қудаланғандықтан, оның әскерлері үнемі шабуылға ұшырады және Лавалле солтүстікке қарай жылжуға мәжбүр болды, Ла-Риоха мен Тукуманда Мануэль Орибеден жеңіліске ұшырады. 200 шақты адамнан тұратын шағын топпен қашып бара жатқанда, ол Мотонэра жасағының бір бөлімі тарапынан кездейсоқ атылып, танымал унитарианның үйіне оқ жаудырды, сол үйдің ішінде унитариандардың өзінің басшысы Хуан Лавалле тұрғанын білмеді. Бұл оқиға 1841 жылы Сан-Сальвадор-де-Хухуй қаласында болды.
Салдары
Оның денесін федеральдер қорлап-құдайсыздандырады деп қорқып, оның ізбасарлары Лавалленің шіріп бара жатқан денесін алып, Боливияға қашып кетті. Хумауака жотасын асығыспен басып өтіп, олар ақырында сүйектің етін қайнатып бөліп, етін белгісіз қабірге көміп, сүйектерін алып жүрді. Бүгінде осы сүйектер Буэнос-Айрес қаласындағы Ла Реколета зиратында жатыр.
Құрметтер
Ұзын, нәзік бағананың үстінде тұрған генералдың мүсіні Буэнос-Айрестегі Лавалле алаңында Лавалле есімін мәңгі есте сақтайды.