Ресей әскери қолбасшысы Петр Ласси өмірі мен қызметі
Peter Lacy
Ирландский военачальник Петр Ласси (1678-1751) – выдающийся генерал русской армии. Участвовал в 31 кампании, 18 битвах, был губернатором Риги. История и биография.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресей әскери қолбасшысы (1678–1751)
Russian Military Commander (1678–1751)
Питер Граф фон Лейси (Пётр Петрович Ласси; Peadar (Piarais Éamonn) de Lása; 26 қыркүйек 1678 – 30 сәуір 1751) – Ирландияда туған, кейін Ресей империясының әскерінде қызмет еткен әскери. Румянцев пен Суворовтан бұрынғы Ресей империясының ең табысты қолбасшыларының бірі саналған ол, жарты ғасырлық әскери мансабында 31 науқанға, 18 шайқасқа және 18 қоршауға қатысқанын айтқан. Ол Ригадағы жеке меншігінде қайтыс болды, онда ол көп жылдар бойы губернатор болып қызмет еткен. Оның ұлдарының бірі – граф Франц Мориц фон Лейси, ол Габсбургтер империясының әскерінде қызмет етті, ал оның туысы Джордж Браун (1698–1792) да Ресей армиясының генералы болды.
Peter Graf von Lacy (Пётр Петрович Ласси; ; Peadar (Piarais Éamonn) de Lása; 26 September 1678 – 30 April 1751) was an Irish born soldier who later served in the Imperial Russian army. Considered one of the most successful Russian Imperial commanders before Rumyantsev and Suvorov, in a military career that spanned half a century he claimed to have participated in 31 campaigns, 18 battles, and 18 sieges. He died on his private estate in Riga, where he served as governor for many years. One of his sons was Count Franz Moritz von Lacy, who went on to serve in the Imperial Habsburg Army, while his nephew George Browne (1698 1792) was also a general in the Russian army.
Отбасы
Питер Лейси, 26 қыркүйекте 1678 жылы Лимерикке жақын Килледиде асыл ирландтық отбасында Пирс Эдмонд де Лейси деген атпен дүниеге келді. Өзінің ұрпақтары сақтап қалған автобиографиясында Лейси әкесі Питер Баллингэридің Джон Лейсидің ұлы екенін айтады. Сонымен қатар, граф Питер Пирс Оги де Лейсиді Бруффтан туыс деп есептеген. Граф Питердің әкесі Джон Лейси Баллингэри Бруфф әулетінен шыққан, ал Пирс (Питер) Оги (жас) Лейси (−1607, өлім жазасына кесілген) Бруффтан, Елизавета I-ге қарсы соғыстарда көзге түскен, сэр Хемпон Пирс де Лейсидің ұлы, ол Уильям Горм де Лейсидің тікелей ұрпағы, Миф лорды Хью де Лейсидің ұлы және Норман сарбазы Уолтер I де Лейсидің (шамамен 1085 жылы қайтыс болған) үлкен немересі болып саналған. Оның інісі Бруфф әулетінен шыққан подполковник Джон Лейси болды, осы Джонмен граф Питер 13 жасында Лимерикті қорғауда бірге қызмет еткен, Лимерик капитуляциясында оны сатып алып құтқарған, содан кейін граф Питермен және оның полкінің қалған бөлігімен (оның ішінде граф Питердің әкесі мен інісі) Францияға ирланд бригадасына қосылу үшін кеткен. Килмаллокта тұратын подполковник Джон Лейси, Бруфф әулетінен шыққан ол 1647 жылға дейін Англия королі I Чарльз тұсында офицер болған, Франция мен Фландрияда соғысқан және 2 жыл Англияда тұтқын болған. 1647 жылы ол Конфедерациялық католиктердің Жоғарғы Кеңесінің мүшесі болған жалғыз Лейси болды, ал 1651 жылы Лимериктің бірінші қоршауынан кейін кешірімнен шеттетілді. 1685–86 жылдары Лимериктің вице-губернаторы болды, ал 1689 жылы Дублин Парламентіне Килмаллоктан сайланған өкілдердің бірі болды. Ол осы кезде патшаға мушкетерлер жауға бірнеше ярдық қашықтықта келгенше атуды күту керектігін кеңес бергенімен танымал болды. Бұрын ресейліктер үйлесімсіз атумен белгілі болған. Осыдан бастап оның әскери даңқы қалыптаса бастады. Князь Репниннің басшылығымен оның келесі активті қызметі Риганы қоршау болды. Лейси Ливландияның астанасына кірген алғашқы орыс офицері болды және Рига қамалының алғашқы орыс шаталейні болып тағайындалды. 1719 жылы генерал-майор Апраксиннің флоты 5000 жаяу әскері мен 370 атты әскерімен Лейсиді Швецияның Умео қаласының жанына түсірді, онда олар онға жуық темір қорыту зауыттары мен бірнеше диірмендерді қиратты. Екі жылдан кейін ол Сундсваллға қарсы ұқсас шабуылға жетекшілік етті. Жақын арада генерал болып тағайындалған ол 1723 жылы Әскери коллегияға кірді (Петр I Аксель Оксенстерна енгізген шведтік әкімшілік реформаларының үлгісі бойынша, бұл кезде Ресейдің Қорғаныс министрлігі деп белгілі болған). Үш жылдан кейін Лейси Репниннің орнын басып, Ливландияда орналасқан орыс әскерлеріне басшылық етті, ал 1729 жылы Рига губернаторы болып тағайындалды. Осы лауазымдар оны Курляндия герцогинясымен байланыстырды, ол көп ұзамай Ресей тағына Анна император ретінде көтерілді. Оның билігі кезінде Лейсидің жоғарғы қолбасшылыққа қабілеті күмәнді болған емес. Лейси Санкт-Петербург, Ингрия және Новгородтағы барлық жаяу әскерге қолбасшылық етуге лайық деп танылды. 1728 жылы ол Ресей армиясының алты толық генералдың ішінде үшінші орынды иеленді және жалғыз шетелдік болды. Шетелдік болғандықтан оның жалақысы жылына 3600 рубльді құрады, бұл орыс генералдарынан 15% жоғары. Шетелдік генералдардың жалақысы басқа да шендерде де жоғары болды. Лейсидің қолтаңбасы, тіпті кириллицадағы құжаттарда да, әрқашан латын әрпімен жазылған, бұл оның орыс тілін толық меңгермегенін көрсетеді. Екатерина император болған кезде Лейсиге Морис де Саксенді Курландиядан қуу жауапкершілігі жүктелді. Саксен қолдау тапқан және тіпті Курляндия герцогинясы Аннаға үйленуі мүмкін деген әңгіме тарады.
Peter Lacy was born Pierce Edmond de Lacy on 26 September 1678 in Killeedy near Limerick into a noble Irish family. In an autobiography preserved by his descendants, Lacy claimed that his father Peter was the son of John Lacy of Ballingarry. Count Peter also claimed Pierce Oge de Lacy of Bruff as a kinsman. It appears that Count Peter's grandfather John Lacy of Ballingarry was of the House of Bruff, and possibly the brother of Pierce (Peter) Oge (the young) Lacy of Bruff (−1607, executed) celebrated from the wars against Elizabeth I, the son of Sir Hempon Pierce de Lacy, who maintained that he was 18th in direct descent from William Gorm de Lacy, son of Hugh de Lacy, Lord of Meath, and great great grandson of Walter I de Lacy (–c.1085), the Norman soldier. His uncle was Lieutenant Colonel John Lacy of the House of Bruff, and this was the uncle John with whom Count Peter served at the age of 13 in the defence of Limerick, who had rescued Count Peter by buying him off at the capitulation of Limerick, then fled overseas with Count Peter and the rest of his regiment (which included Count Peter's father and brother) to join the Irish Brigade in France, and who was killed in October 1693 while fighting with Count Peter in the battle of the "Val de Marseilles". Lieutenant Colonel John Lacy of the House of Bruff who had resided in Kilmallock had, before 1647, been an officer in the time of Charles I of England, had fought in France and Flanders, and been a prisoner in England for 2 years. In 1647 he was the only Lacy to be a member of the Supreme Council of Confederate Catholics, and in 1651 he was excluded from amnesty after the 1st Siege of Limerick. He was Deputy Governor of Limerick 1685–86, and one of the representatives of Kilmallock in the Parliament of Dublin in 1689. He gained fame at this stage by advising the Czar that musketeers should wait until they were within a few yards of the enemy before opening fire. Prior to this, the Russians were known for uncoordinated fire. From this point began his fame as a soldier. His next active service, still under Prince Repnin, was the siege of Riga. Lacy was reputedly the first Russian officer to enter the capital of Livland and he was appointed the first Russian chatelain of Riga Castle in the aftermath. In 1719 as a Major General Apraksin's fleet landed Lacy with 5,000 infantry and 370 cavalry near Umeå in Sweden, where they proceeded to devastate a dozen iron foundries and a number of mills. Two years later he led a similar action against Sundsvall. Soon promoted to General, he entered the Military Collegium (modelled by Peter I upon the Swedish administrative reforms introduced by Axel Oxenstierna) – as the Russian Ministry of Defense was then known – in 1723. Three years later, Lacy succeeded Repnin in command of the Russian forces quartered in Livland, and in 1729 he was appointed Governor of Riga. These positions brought him in contact with the Duchess of Courland, who before long ascended the Russian throne as Empress Anna. During her reign, Lacy's capacity for supreme command would never be doubted. Lacy was one of the first recipients of the Order of Saint Alexander Nevsky when it was established, furthermore, he was given command of all infantry in St Petersburg, Ingria and Novgorod. By 1728 he was ranked third of only six full generals in the Russian Army and the only foreigner. As a foreigner, his salary was 3,600 Roubles a year, 15% higher than Russian generals. Higher salaries for foreign born generals were seen in other ranks too. Lacy's signature, even on documents in Cyrillic script, always appears in English and Latin script which would suggest he never gained proficiency in Russian. When Catherine was Empress Lacy was given responsibility for removing Maurice de Saxe from Courland. Saxe had managed to gain support and was even mentioned as marrying Anna, Duchess of Courland.
Анна патшайымның тұсында қызмет ету
Сакспен некеден құтқарып, Анна Лейсиді жақсы білетін және ол оның ең сенімді генералдарының біріне айналды. Польша мұрагерлік соғысы оны тағы да майданға шақырды. 1733 жылы Лейси мен Мюнних поляк патшасы Станислав I-ді Варшавадан Данцигке қуды, ол 1734 жылы олармен қоршауға алынды. Содан кейін ирландтыққа Рейнге қарай жорықтап, 13 500 саяқты контингентімен Савойлық Евгенийдің әскеріне қосылуға бұйрық берілді. Осы мақсатта оның корпусы Германияға қарай жылжыды. 16 тамызда австриялықтармен кездесіп, үлгілі тәртіппен Моравиядағы қысқы жайлауға қайтты. 1734 жылы Гданьск қоршауында орыс әскерлеріне қолбасшылық етті, онда француз және поляк әскерлері жеңілді. Лейси ресейліктерді Висичин және Бусавица шайқастарындағы екі шешуші ұрыста басқарды. Соңғы шайқаста оның әскері қарсыласынан он есе кем болды, бірақ ол жеңіске жетті. Бұл жеңісі үшін ол Ақ Бүркіт орденімен марапатталды. Бусавицадан кейін Лейсиге Мангеймдегі австриялықтарды күшейтуге бұйрық берілді. Алайда ол Мангеймге жеткенде бейбітшілік жарияланған еді. Лейси император Карл мен Вена қоғамы тарапынан қабылданып, құрметпен ескерілді. Венадан оралғанда, Санкт-Петербургтен келген жеделхатшы оны күтіп алып, фельдмаршал атағын беретін патентті табыс етті. Фельдмаршал патентімен бірге Ресей Түркиямен соғыста екендігі және Лейсиге Азов бекінісін бірден басып алуға бұйрық берілгені туралы хабар келді. Ол жараланғанмен, бұл міндетті орындады. Лейсидің қарсыласы Буркхард Кристоф фон Мюнних Крымда аз ғана жетістікке жеткен еді. Сондықтан Азовты алғаннан кейін Лейсиге Қырымды басып алуға бұйрық берілді. Лейси Азов теңізін Перекоп маңындағы тар жерден көпірмен жалғады. Қолдаушы жел мен жарық судың көмегімен төрт күннің ішінде оның бүкіл армиясы өтіп, Арабатқа қарай жорыққа шықты. Орыстар ханның Крым армиясымен кездесіп, 12 және 14 маусымдағы екі шайқаста оларды талқандады. 1738 жылы Лейси корпусы тағы да Қырымға қонды және ханның астанасы Бахчисарайға жақын орналасқан Чуфут-Қале бекінісін басып алды. Польша мен Қырымдағы табыстары үшін Лейсиге Әулие Андрей ордені табысталды. Бейбітшілік орнағаннан кейін Лейси Лифляндияның губернаторы қызметіне қайта тағайындалды, ал император Карл VI оған императорлық граф титулын берді. Оның саясатқа салқын қарайтыны Аннаның қайтысынан кейін оның құлдырауына жол бермеді, ал басқа шетелдік қолбасшылар, әсіресе фон Мюнних, жаман жағдайға түсіп, қызметтен шеттетілді.
Having saved her from marriage to Saxe, Anna was very familiar with Lacy and he became one of her most trusted generals. The War of the Polish Succession again called him into the field. In 1733, Lacy and Munnich expelled the Polish king, Stanisław I, from Warsaw to Danzig, which was besieged by them in 1734. Thereupon the Irishman was commanded to march towards the Rhine and join his 13,500 strong contingent with the forces of Eugene of Savoy. To that end his corps advanced into Germany and, meeting the Austrians on 16 August, returned to winter quarters in Moravia with exemplary discipline. In 1734 he commanded Russian forces at the Siege of Gdańsk in which French and Polish forces were defeated. Lacy led the Russians in two other decisive battles of the conflict, Wisiczin and Busawitza. In the latter battle, he was outnumbered ten to one but nevertheless prevailed. For this victory, he was awarded Order of the White Eagle. After Busawitza Lacy was ordered to reinforce the Austrians at Mannheim. however, when he reached Mannheim peace had been declared. Lacy was received by Emperor Charles and Viennese society. On his return from Vienna, he was met by a courier from St Petersburg who delivered to him his patent honouring him as Field Marshal. With the patent of Field Marshal was the news that Russia was at war with Turkey and Lacy was ordered at once to capture Azov Fortress. This he did despite being wounded in the fray. Lacy's rival, Burkhard Christoph von Münnich, had been campaigning in the Crimea with little success. Thus, after taking Azov, Lacy was ordered to capture Crimea. Lacy bridged the Sea of Azov at a narrow point near Perekop. Within four days, aided by favourable winds and tides, his entire army crossed it and began marching on Arabat. The Russians met the Khan's much larger Crimean army and routed them in two battles, on 12 and 14 June. In 1738, Lacy's corps again landed in Crimea and took the fortress of Çufut Qale near the Khan's capital, Bakhchisaray. For his success in Poland and Crimea Lacy was awarded the Order of St. Andrew. As soon as peace had been restored, Lacy was reinstated as the Governor of Livland, while Emperor Charles VI conferred on him the title of an imperial count. His indifference to politics prevented his downfall following Anna's death, when other foreign commanders, most notably von Münnich, fell into disgrace and were expelled from active service.
Елизавета патшайымның тұсында қызмет ету
1741 жылдың желтоқсан айында Елизавета билікті басып алды. Лейси таңғы ерте сағаттарда төсегінен оятылып, оның адалдығы тексерілді. Оған жіберілген адамдардың Елизаветадан немесе Ұлы герцогиня Аннадан келгенін ол білмеді. Лейсиден Анна немесе Елизавета – қай партияда екені сұралғанда, ол «Үстем императрицаның партиясындамын» деп жауап берді. Одан кейін наразылықтар туды және Лейси тәртіпті қалпына келтіруге шақырылды. Осы кезде «неміс фракциясы» деп аталған топтың көп бөлігі жақсы жағдайда болмады. Санкт-Петербургте тәртіпті қалпына келтіру Лейсидің шапшаң әрекеттерінің арқасында іске асты. 1741 жылы орыс-швед соғысы басталғанда, Анна Леопольдқызы оны ең тәжірибелі орыс генералдарының бірі ретінде Бас қолбасшы етіп тағайындады. Лейси Финляндияға жылдам шабуыл жасап, Лаппеенрантада (1741 жылдың тамызы) соңғы керемет жеңісін оді. Алайда Лейсидің әскері жеткіліксіз жабдықталғандықтан Санкт-Петербургке шегінуге мәжбүр болды. Келесі жылы ол күштерін қайта жинап, Хамина, Порвоо және Хямеенлиннаны басып алды. Тамыз айында Хельсинки маңында 17 000-нан астам швед әскерін қоршап алып, де-факто соғысқа нүкте қойды. Соғыс аяқталғаннан кейін Лейси Ригаға оралып, Ливляндиядағы орыс әскерлеріне қайтадан басшылық етті. Ол 1751 жылдың 30 сәуірінде Ригада қайтыс болғанға дейін қазіргі Солтүстік Латвия және Оңтүстік Эстонияны басқарды. Оның ұлы Франц Мориц фон Лейси 1743 жылы австриялық қызметке кіріп, 18 ғасырдың ең сәтті императорлық қолбасшыларының бірі атанды.
In December 1741 Elizabeth seized power. Lacy was roused from bed in the early hours of the morning in a test of his loyalty. He was not aware if the men sent to him were from Elizabeth or Grand Duchess Anna. Lacy was asked what party he was of, Anne or Elizabeth, Lacy answered "Of the party of the reigning Empress." A period of unrest followed and Lacy was called upon to restore order. Most of what was known as the German Faction fell out of favour at this stage. The restoration of order in St Petersburg was largely down to the prompt actions of Lacy. When the Russo Swedish War broke out in 1741, the government of Anna Leopoldovna appointed him Commander in Chief as the most experienced among Russian generals. Lacy quickly struck against Finland and won his last brilliant victory at Lappeenranta (August 1741). Lacy's force, however, was poorly supplied and he was forced to withdraw to St Petersburg. The following year he rallied his forces and proceeded to capture Hamina, Porvoo and Hämeenlinna, by August encircling more than 17,000 Swedes near Helsinki and effectively bringing the hostilities to an end. The war over, Lacy withdrew to Riga and resumed the command of the Russian forces stationed in Livland. He administered what is now Northern Latvia and Southern Estonia until his death on 30 April 1751 in Riga. His son Franz Moritz von Lacy had entered the Austrian service in 1743 and became one of the most successful imperial commanders of the 18th century.
Неке және балалар
Граф Петр Балтық немісі ақсүйек әйелі Марте Филиппина ("Марта") фон Функенге, Лизерден, жас граф Ханнес Кристоф Фролиштың жесіріне (1710 жылы қайтыс болды), және генерал Реммерт фон Функеннің қызы, Лизердің иесі және оның екінші әйелі баронесса Хелена Үкскюлаға үйленді. Олардың 5 қызы мен 2 ұлы болды. Ұлдарының бірі – Франц Мориц фон Лейси, австриялық атақты фельдмаршал, сондай-ақ Киелі Рим империясының графы. Екінші, көнерек деп есептелетін ұлы туралы ештеңе белгілі емес, ал кейбір деректерде оған әкесі граф Петрге және/немесе ағасы граф Францқа тиесілі болған наградалар дұрыс емес атрибуцияланған.
Count Peter married Baltic German noblewoman Maret Philippine ("Martha") von Funcken from Liezere, widow of the young Count Hannes Kristof Frölich (d 1710), and daughter of general Remmert von Funcken, lord of Liezere, and his second wife baroness Helena Üksküla. They had 5 daughters and 2 sons. One son was Count Franz Moritz von Lacy, the famous Austrian field marshal who was also a Count of the Holy Roman Empire. Nothing is known about the other, supposedly older, son and in some references, he is incorrectly attributed with accolades that belong to his father Count Peter and/or his brother Count Franz.