Кіріспе

Хунгуан императоры (; 1607–1646), жеке аты Чжу Юсон, балалық шақтағы лақап аты Фуба (福八), Қытайдың Оңтүстік Мин әулетінің бірінші императоры. Ол 1644 жылдан 1645 жылға дейін Оңтүстік Қытайда қысқа ғана уақыт билік етті. Оның дәуір атауы "Хунгуан", "үлкен жарық" деген мағынаны білдіреді. 1646 жылы Чжу Юсон Цин әулеті тарапынан тұтқындалып, Цайшикоу атылу алаңында өлім жазасына кесілді.

Ерте өмір

Чжу Юсонг Мин императорлық отбасының мүшесі болды. Ол Чжу Чаншунның тұңғыш ұлы, Ванли императорының немересі және Чжэн асыл әйелінің шөбересі. 1614 жылы әкесімен бірге Луоянға келді, кейін "Дечан әміршілігінің ханзадасы" (德昌郡王) атағы берілді. Кейін Фудың мұрагерлік ханзадасы болып тағайындалды. 1641 жылы Ли Цзиченгтің әскерлері Луоянға шабуыл жасады, Чжу қашып құтыла алды, бірақ әкесі қаза тапты. Екі жылдан кейін ол әкесінің ханзадалық атағын мұраға алды. 1644 жылы ол тағы да Вэйхуйге қашып, алыс туысы, Лю ханзадасы Чжу Чанфаннан (Лонцин императорының немересі және Ванли императорының сіңілі баласы) пана сұрады. Кейін олар Хуайаньға бірге қашып, Чжоу ханзадасы Чжу Гонгхао және Чжун ханзадасы Чжу Цилунмен бір қайықта болды. 25 сәуірде Чончжэн императоры өз-өзіне қол жұмсады.

Чоньчжэннің өлімі

1644 жылдың мамыр айының ортасында Чончжэн императорының өзін-өзі өлтіргені туралы хабар Нанкинге жеткенде, зор алаңдаушылық туды. Нанкиннің жоғары лауазымды шенеуніктері азаматтардың наразылығына қалай тойтарыс беру керектігін ойластыру үшін дереу жиналды. Сол кездегі ресми мұрагердің тағдыры белгісіз болғандықтан, көптеген адамдар жаңа императорды жариялауға асығудың қажеті жоқ деп ойлады, бірақ көпшілігі оңтүстіктегі Минге адал қолдау жинау үшін императорлық мәртебедегі тұлғаның қажет екеніне келісті. Тегі бойынша қарағанда, Тайчан императорының тек екі ұлы болды: Тяньци және Чончжэн императорлары. Тяньци императорының ұлы болған жоқ, ал Чончжэн императорының үш ұлы хабарсыз кетті. Мұрагерді тек Чончжэн императорының інілерінен, яғни Тайчан императорының ағаларынан және Ванли императорының басқа ұлдарынан таңдауға болады. Фу патшасы Чжу Чаншун – Ванлидің үшінші ұлы, Рүй патшасы Чжу Чанхао – бесінші ұлы, Хуй патшасы Чжу Чанрун – алтыншы ұлы, ал ең кішісі Гуй патшасы Чжу Чанъин (Чжу Юланның әкесі) болды. Осы патша ағаларының ішінде Чжу Чаншун ең үлкені болса, Чжу Юсон – Чжу Чаншунның үлкен ұлы еді. Императорлық ұлдар жоғалып кеткендіктен, Чжу Юсон мұрагерлікке алғашқы үміткер болып саналды.

Билік

Кейбір сарай шенеулерінің ынталандыруымен Фу ханзадасы бірден император болу мүмкіндігін қарастыра бастады. Ма Шийинг және ханзаданың басқа да қолдаушыларымен қақтығысқа түсуден қауырсынып, Ши Кефа хан сарайындағы тартынған мүшелерді таққа отыруға көндірді. Фу ханзадасы 1644 жылдың 19 маусымында, екі күн бұрын Нанкинге үлкен әскери флотпен келген Ма Шийингтің қорғауымен ресми түрде император болып жарияланды. Келесі ай жыл "Хонггуанның бірінші жылы" (弘光元年) деп белгіленді, ал астана қаласы Нанкин болды. Хонггуан сарайы өзінің мақсаты "татарлармен одақтасып, қарақшыларды басу" (聯虜平寇) екенін жариялады, яғни Ли Цзичэн мен Чжан Сяньцзонг бастаған көтерісші шаруалар жасақтарын талқандау үшін Цин әскери күштерімен ынтымақтастық орнатуды көздеді. Хонггуан режимі бастапқыда-ақ бұрынғы Вэй Чжунсянның жақтастары, соның ішінде ықпалды офицер Ма Шийинг, және Дунлин қозғалысының жақтастары, соның ішінде генерал Ши Кефа арасындағы саяси күреске ұшырады. Хонггуан 28 мамырда қолға түсті. Циннің Ю князі Додо Хонггуан императорының соғыс стратегиясын сынап, егер Оңтүстік Мин Цин әскерлері Сары Өзенді кешіп өтуге дейін шабуыл жасағанда, Цинге қарсы жеңіске жетер еді дейді. Бұрынғы император өзін қорғауға тырысқанда ешқандай жауап бере алмай қалды.

Өлім

Хунгуан тұтқындалып, Пекинге Цин сарайына жіберілді. 1646 жылы ол Кайшикоуде өлім жазасына кесілді, осымен Оңтүстік Мин императоры ретіндегі билігі аяқталды. Мин әулетінің қарсыласының соңғы іздері 1662 жылы жойылды.

Танымал мәдениетте

"Арша гүлінің желдеткіші" (桃花扇) – Конг Шангреннің 1699 жылы жазған тарихи драмасы. Онда Хонгуан билігі тұсындағы өмір суреттелген. Бұл туынды әртүрлі пьесаларға, соның ішінде 2001 жылы 16 бөлімнен тұратын "Qinhuai Yanyu (秦淮煙雨)" тайвандық операсына бейімделді. 1981 жылғы KBS1 телесериалы "Daemyeong" да Ли Кун Хи осы рөлді сомдады. 2023 жылы Лукас Хансонның "Manistee Blood" романындағы басты кейіпкер ретінде бейнеленген. Ол Фуба есімді вампир, 21 жасында оған вампирлік күш берілген. Цин әскері оны тұтқындаған кезде өлімін жалған көрсеткен. Патшалық өмір салтынан қашып, ол Сары өзенде қарақшы, Филиппинде католик священнигі және теңізші сияқты түрлі қызметтер атқарған. Қазір Австралияда тұрып жатыр.