Кіріспе

Әскери-теңіз стратегиясы

Әскери-теңіз стратегиясындағы бекініс – достық теңіз күштерінің қауіпсіз түрде жұмыс істей алатын, мықты қорғалған су кеңістігі. Әдетте, мұндай аймақ достық жағалаумен ішінара қоршалған болады, теңіз миналарымен қорғалады, сенсорлармен бақыланады және су үсті, су асты және әуе күштерінің күшті патрульдеуімен қамтамасыз етіледі.

Кеңес және Ресей теңіз бекіністері

Бастион Суық соғыс кезінде Кеңес Одағының баллистикалық зымыран тасымалдайтын су асты кемелері үшін маңызды стратегиялық мақсатқа айналды. Баренц теңізі советтік Қызыл Ту Солтүстік флотының бекінісі, ал Охот теңізі – советтік Тынық мұхиты флотының бекінісі болды. Бұл екі теңіз Ресейдің Солтүстік және Тынық мұхит флоты үшін де маңыздылығын сақтап келеді. Кеңес Одағының (содан кейін Ресейдің де) әлемдік мұхиттарға қол жеткізуі шектеулі болды: оның солтүстік жағалауы жылдың көп бөлігінде мұзбен жабылған, ал Атлант мұхитына өту үшін GIUK аралығынан өту қажет; шығыс жағалауының көп бөлігі де мұзбен жабылған және Аляскаға немесе Жапонияға жақын болуды талап етеді; оңтүстік портынан саяхаттау үшін Босфор мен Дарданеллді, содан кейін Гибралтар бұғазын немесе Суэц каналын өту қажет. Кеңес теңіз күштері бастапқыда НАТО теңіз күштерімен ашық мұхитта бақылау үшін тікелей бәсекелесуге тырысты. Алайда, Суық соғыс дамыған сайын, советтердің терең суларда тікелей шайқаста жеңе алмайтыны анық болды, ал 1980 жылдары Уолкер шпиондық тобынан алынған ақпарат баллистикалық зымыран тасымалдайтын су асты кемелерінің, әсіресе, ядролық соққы беру мүмкіндігінің өте төмен екенін көрсетті. Өздерінің осалдығын түсінген советтер екі деңгейлі тәсілді қабылдады. Олар ескі, шулы және сенімсіз "екінші буын" баллистикалық зымыран тасымалдайтын су асты кемелерін қысқа қашықтықтағы ядролық қарумен жарақтандырып, АҚШ-қа мүмкіндігінше жақын орналастырды. 1986 жылдың 3 қазанында Бермуда аралдарының жанында апатты жарылыс пен өртке ұшыраған К-219 советтік су асты кемесі осындай кемелердің бірі болды. Сонымен қатар, олар Уолкерден алынған ақпаратты пайдаланып, "Кинг-Конг" сияқты күрт жақсартылған шабуылдаушы кемелерді, сондай-ақ, ұзақ қашықтықтағы және жоғары дәлдікті зымырандармен жабдықталған "бумерлерді" құрды. Олар "үшінші буын" кемелерін үйлеріне жақын ұстап, тек Арктика мұздықтарының астында және жанында патрульдеді. Бастиондарды қорғау үшін олар көптеген "Современный" және "С" типтес кемелерді, негізгі міндеті су астына қарсы кедергілер мен патрульдік күзетуді атқаратын кемелерді салды. Бұған қоса, советтік әскери кемелерді құру жобалары тәуелсіз шабуылдық топтарға емес, осы бастиондарды қорғауға бағытталды. "Москва" класты кемелері су астына қарсы тікұшақтармен ғана жабдықталған, "Киев" класты кемелері тікұшақтармен қатар вертикальды ұшып-қонуға қабілетті истребительдерді де тасымалдады және көптеген қару-жарақтармен жабдықталған (сондықтан "ұшақ тасымалдайтын крейсер" деген атау), ал "Кузнецов" класты "ауыр ұшақ тасымалдайтын крейсер" ұшақтармен қатар, ұрысқа дайын истребительдерді де тасымалдады. АҚШ Әскери-теңіз күштері осы бастиондарға енуді жаттықтырды; мұндай әрекеттердің бірі 1993 жылдың 20 наурызында USS Grayling (SSN 646) және K 407 Novomoskovsk, Delfin класты баллистикалық зымыран тасымалдайтын су асты кемесінің соқтығысуына әкелді. Соқтығысу қасақана болған жоқ және апатқа ұшырауы мүмкін еді, бірақ АҚШ шабуылдаушы су асты кемелері өздерінің мақсатты нысандарына өте жақын бола алатынын көрсетті.

Қытайдың әскери-теңіз бекіністері

Қытайдың әскери-теңіз күштері де осы тұжырымдаманы қабылдап жатқанына қатысты белгілер бар, олар Бохай теңізін баллистикалық зымыран тасымалдайтын су асты кемелерінің саны артып келе жатқандықтан нығайтуда. Сонымен қатар, Қытай Хайнань аралында ірі су асты кемелер базасын салған, бұл Оңтүстік Қытай теңізін теңіз бекінісі ретінде пайдалану мүмкіндігі туралы болжамдарға себеп болды. Оңтүстік Қытай теңізінің бір бөлігі ядролық су асты кемелерінің жұмыс істеуі үшін жеткілікті тереңдікте. Қытайдың теңіз бекіністері Кеңес Одағының бекіністерінен гөрі әлдеқайда көп қамтылған. Оңтүстік Қытай, Шығыс Қытай және Сары теңізде коммерциялық трафик өте жоғары (керісінше, Охот теңізі мен Қара теңізі советтік бекіністері оқшауланған). Бұл қытайлықтарға осы суларда су асты кемелерін жасыруды жеңілдетеді. Сонымен қатар, бұл жаудың су асты кемелеріне осы суларға енуді және қытайлық су асты кемелеріне шабуыл жасауды жеңілдетеді. Бекініс стратегиясының бір салдары – Қытайдың SSBN-дері JL-2 зымыранының шектеулі қашықтығы және JL-3 зымыранының қашықтығы әлі нақты белгілі болмағандықтан, АҚШ құрлықтағы бөлігіне соққы бере алмайды. АҚШ осы аймақтарды бақылайтын радарларға ие. Жапонияда екі AN/TPY-2 радары, Оңтүстік Кореяда біреуі және Тайваньда PAVE PAWS орналасқан. Тайвань АҚШ-пен деректерді бөлісуді жоққа шығарады, бірақ қытайлықтар екі елдің де ақпарат алмасады деп санайды. АҚШ сонымен қатар P8A Poseidon ұшақтарын Окинава (Жапония), Филиппин және Сингапурге орналастырды, сондай-ақ Малайзияға да орналастыру мүмкіндігін қарастырып жатыр.

АҚШ-тың әскери-теңіз бекіністері

Бастион теңіз күштерін қорғау үшін, құрлықтағы нысандарды (мысалы, Панама каналын) емес, арнайы құрылатындықтан, АҚШ Әскери-теңіз күштері бастион тұжырымдамасын маңызды деңгейде қолданған емес.