1581 жылғы француз сарайының балеті: «Балет комик де ла Руан»
Ballet Comique de la Reine
1581 ж. Франция сарайында өткен «Балет комик де ла Рейн» – бірінші сарай балеті. Катерина Медичи тапсырысымен жасалған, би, поэзия, музыканы үйлестірді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1581 жылғы француз сарайының қойылымы
1581 French court spectacle
«Балет Комик де ла Рейн» (сол кезде «Balet комик де ла Ройн» деп жазылатын) – Франция королі Генрих III билік құрған 1581 жылдың 15 қазанында Париждегі Лувр сарайының жанындағы Бурбон үйінің үлкен залында орындалған әсем сарайлық қойылым болды. Ол көбінесе алғашқы балет де кур деп есептеледі.
The Ballet Comique de la Reine (at the time spelled Balet comique de la Royne) was an elaborate court spectacle performed on October 15, 1581, during the reign of Henry III of France, in the large hall of the Hôtel de Bourbon, adjacent to the Louvre Palace in Paris. It is often referred to as the first ballet de cour.
Жасау
Балет Комик де ла Рейн Генрих III-нің анасы, жесір патшайым Екатерина де Медичидің қолдауымен, Жойез герцогы мен Лотарингия королевасы Луизаның қарындасы Маргарита де Водемонның үйлену тойына арналған шара ретінде жасалды. Балетті Балтазар де Божойелькс хореографиялады және Жан Антуан де Байфтың «Поэзия және музыка академиясының» қағидаларына сәйкес поэзия, музыка, декорация және биді біріктірген алғашқы туынды болды. Балет Гомердің «Одиссея» дастанынан алынған Сирке сиқыршысынан шабыттанды. Бұл жол жұмысы бес жарым сағатқа созылды және патшайым мен корольдің өзі оған қатысты. Патшайым, бір топ әйел бишілермен бірге үш қабатты фонтаннан құрғақ ағаштардың рухтары (дриадтар) кейпінде пайда болды. Бишілер декорацияның екі жағынан да кіріп-шығып тұрды, бұл бұрынғы сарай балеттерінде кездеспеген жаңалық болды. Балеттің мақсаты француз халқының діни қиындықтарын шешуге көмектесу де болды. Сирке азаматтық соғыстың символы болды, ал балет соңындағы бейбітшіліктің орнауы елдің болашаққа деген үмітін білдірді. Корольдің қайырымдылық таратқышы Николя Филюль де Ла Шесна мәтінді жазды, ал декорациялар мен костюмдерді Жак Патен жасады. Музыканы король камерасының музыкалық шебері Жак Салмон және белгілі бір «Сье де Болиё» атты композиторлар дайындады. Фетис өзінің «Biographie universelle» еңбегінде бұл композиторды «Ламберт де Болиё» деп атады, бұл Киелі Рим императоры Рудольф II-нің хатындағы қателік болуы мүмкін, бірақ қазіргі таңда бұл композитордың бас әнші Жирард де Болиё екені және оның әйелі, итальяндық сопрано Виоланте Дориа Циркеге арналған әндерді орындағаны белгілі.
The Ballet Comique de la Reine was created under the auspices of Henry III's mother, the dowager queen Catherine de' Medici, as part of the wedding celebrations for the Duke de Joyeuse and Queen Louise of Lorraine's sister, Marguerite de Vaudemont. The ballet was choreographed by Balthasar de Beaujoyeulx and was the first piece to combine poetry, music, design and dance according to the rules of Jean Antoine de Baïf's Académie de Poésie et de Musique. The ballet was inspired by the enchantress, Circe, from Homer's Odyssey. The pricey production lasted five and half hours and the Queen and King both participated in the performance. The Queen, along with a group of lady court dancers arrived on a fountain that was three tiers high dressed as dryads. The dancers were entering and exiting from both sides of the set, which was unusual for previous court ballets. The ballet was also made in hopes of bringing resolution to the religious hardship that caused the French people to separate. Circe was a symbol of civil war, while the restoration of peace at the end of the ballet represented the country's hopes for the future. Nicolas Filleul de La Chesnaye, the King's almoner, wrote the text, sets and costumes were designed by Jacques Patin. The music was provided by Jacques Salmon, maitre de la musique de la chambre de Roi, and a certain "Sieur de Beaulieu." This composer was identified as "Lambert de Beaulieu" by Fétis' in his Biographie universelle, following a probable error in a letter by Rudolph II, Holy Roman Emperor, but is today identified with the bass singer Girard de Beaulieu who with his wife, the Italian soprano Violante Doria themselves sung the airs to Circé.
"Амариллис"
Бірінші балеттің соңғы тоғыз бөлімі "Le Son de la clochette auquel Circé sortit de son jardin" ("Цирце бақшасынан шығарда естілетін қоңыраудың үні") деп аталады. Онда Анри Гис жасаған XIX ғасырғы аранжировканың негізінде жатқан әуен бар, ол шатасып, XIII Людовик жазған "Амариллис" әніне жатқызылған. Жапонияда бұл аранжировкаға жапон тілінде сөздер жазылып, 1968 жылы NHK телеарнасының "Minna no Uta" (Баршаның әні) бағдарламасында "Амариллис" деп таныстырылды. Содан бері ол Франция халық әні ретінде кеңінен танылды, ал оның әуені бүгін кейбір мектептер мен ауылдық елді мекендердің дыбыс жүйелері арқылы сағатты хабарлайтын сигнал ретінде естіледі. Жапониядағы танымалдылығының нәтижесінде, "Zojirushi" күріш пісіргіші дайын болғанда ойнатылатын әуен ретінде таңдалды.
The final nine measures of the first ballet, labelled "Le Son de la clochette auquel Circé sortit de son jardin" (the sound of the bell at which Circe leaves her garden), contain a tune that forms the basis of a nineteenth century arrangement by Henri Ghys, which the latter mistakenly attributed to the air "Amaryllis" composed by Louis XIII. In Japan, this arrangement was given Japanese lyrics and introduced as "Amaryllis" on NHK's Minna no Uta series in 1968. The tune has since become well known as a French folk song there, and its melody can be heard today as a chime signaling the hour over the PA systems of some schools and rural municipalities. Likely as a result of its popularity in Japan, it was selected as the tune that plays when a Zojirushi rice cooker finishes its job.