Кіріспе

Шикуанхе, тибет тілінде Sênggêkanbab немесе Sênggêzangbo деп аталады, Нгари префектурасының бас қаласы және әкімшілік орталығы болып табылады. Тибет тілінде Нгари – бұл қала емес, тек префектураның атауы. Гар ауданының орталығы болғандықтан, оны Гар деп те атайды, және карталарда осылай көрсетілуі мүмкін.

Сипаттама

1959 жылы Қытай Халық Республикасы Нгари префектурасын құрған кезде оның астанасы Гюнса (немесе Гар Гунса) қаласында, Гар Чонсар (སྒར་གྲོང་གསར) деп аталатын елді мекенде орналасқан, қазір бұл Нгари Гунса әуежайының орны. 1965 жылы астана Гюнсадан бұрынғы орнындағы өмір жағдайларының өте қиындығына байланысты, жаңадан салынған Шикванхе қаласына көшірілді. Сол кезде Шикванхеде 400 адам тұрған. Үкіметке байланысты дереккөздердің мәліметінше, Шикванхе халқы 30 жыл ішінде (1978–2008 жылдар) 1500-ден 20000-ға дейін өсті, ал қазір олар "қала мәдени және саудалық құрылымдармен жабдықталғандықтан өмірден ләззат алады". Батыстық нұсқаулықтардың авторлары бұл жерді "бетонды құрылыстардың шалақы қаласы" деп сипаттаған. Кейін ол Буранг ханшайымына үйленіп, Сатледж аңғары мен Бурангқа кеңейді. Осы патшалық Гуге Пуранг деп аталды. 17 ғасырда Ладак Гуге патшалығын толығымен басып алды және 5-ші Далай-лама басшылығымен Орталық Тибеттен кек алуға шақырды. Тибет генералы Галдан Чхеваңның үлкен әскері Гар аңғарында орналасты. Ладак күштерімен алғашқы шайқас Гартаң және Сенгге Зангбо өзендерінің қосылған жеріне жақын, Лангмар және Рала аймақтарында болды. Ладактар жеңіліске ұшырады, ал Галдан Чхеваң оларды Ладакқа дейін қуды, бұл Тибет-Ладак-Мұғұл соғысына және Тингмосганг шартына әкелді.

Көлік

Шикванхе қаласының жанындағы Нгари Гунса әуежайы 2010 жылдың 1 шілдесінен бастап жұмыс істей бастады және Тибеттегі төртінші азаматтық әуежай атанды. Air China компаниясы сейсенбі және жұма күндері Чэндудан Лхаса арқылы Нгари Гунсаға аптасына екі рет рейстер орындайды.

Климат

Шикуанхеде суық шөлді климат (Кёппен климаттық жіктелімі: BWk) – қысқа, ыстыққа жақын жаздары және өте суық, құрғақ қыстары бар.

Нгари обсерваториясы

Қытай, Жапония және Оңтүстік Корея қазіргі уақытта Шикуанхэнің оңтүстігіндегі жотада ірі, биік орналасқан обсерватория салу туралы келіссөздер жүргізіп жатыр. Бұл орын Тибет пен Батыс Қытайдағы мүмкін болатын жерлерді зерттеуден кейін таңдалды. Жердің теңіз деңгейінен биіктігіне байланысты атмосфералық жағдайлар шамамен сипатталған, алғашқы құрылыстар (ішінде екі кішкентай күмбез) салынды. 2012 жылдан бері 25 см-лік іздеу телескопы жобасы жүзеге асырылып жатыр, 50 және 60 см телескоптар 2013 және 2014 жылдарға жоспарланған, ал 3 метрлік телескопты салу мерзімі әзірге белгісіз. Алайда, осы орынға үлкен жобаларды, мысалы, 30 метрлік E-ELT-ге бәсекелес телескопты және LAMOST-қа жалғас болатын 10–20 метрлік спектрометрді орнату мүмкіндігі де қарастырылып жатыр. Дереккөздің сенімділігі жоқ: 2021 жылдың қазаны.

Сонымен қатар, осы орында ғарыштық микротолқындық сәулеленудің поляризациясын зерттеуге арналған Али CMB поляризациялық телескопы (AliCPT) құрылысын жоспарлап отыр. Бұл орын қыс айларында BICEP және Keck Array телескоптары орналасқан Оңтүстік полюстің биік және құрғақ жағдайларымен тең, сонымен қатар әуежай мен қаладан 30 минуттық жерде орналасқандықтан, үлкен логистикалық артықшылықтарға ие. «Нгари №1» кодовый атымен белгіленген телескоптың құрылысы басталды және 2023 жылы пайдалануға берілуі күтілуде. Кейіннен ол ресми түрде AliCPT 1 деп аталды. AliCPT 1 Солтүстік жарты шардың орталық ендігінде, Тибет автономиялық аймағының Нгари (Али) префектурасында, Гангдизе тауының биік шыңында, 32°18'38" солтүстік ендік, 80°01'50" шығыс бойлық, теңіз деңгейінен жоғары орналасқан (B1 орны), 7-суретте көрсетілген. B1 орны Нгари Гунса әуежайынан 20 км қашықтықта орналасқан, көлік инфрақұрылымы жақсы дамыған. Ең жақын қала – Шикуанхэ, теңіз деңгейінен жоғары орналасқан, B1 орнынан 30 км қашықтықта жатыр. Бірнеше жылдық құрылыс жұмыстарынан кейін B1 орны КМБ эксперименттерін жүргізуге қолайлы жағдайлар жасады. Жолдарды салу сияқты инфрақұрылымдық жұмыстар аяқталды және қалалық электр желісіне қосылды. AliCPT 1, жобалау және жұмыс істеу залы мен қосымша бөлмелерді қамтитын 850 м² ауданы бар, жоғары энергетикалық физика институтының (IHEP) салған жаңа обсерватория ғимаратынан басқарылады. Ортада үш метеостанция орнатылған, олар қысымды, желдің жылдамдығы мен бағытын, температураны бақылайды. Жұмыс істеуге дайын желілік қуат – орынның негізгі қуат көзі, сонымен қатар күн панельдері, дизельді генератор және UPS резервтік қуат жүйесі де орнатылған. Ортада жоғары жылдамдықты сымдық деректер байланысы, қоршаған ортаны жылыту/салқындату жүйелері, қабылдағышты құрастыру және пайдалану үшін қажетті барлық жабдықтар, соның ішінде кран және биік бөлмедегі шеберхана бар. Адамдардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін орынға оттегі жүйесі орнатылған.