Кіріспе

Адам көзінің соқыр нүктесі – көру өрісінің тоқырауы. Физиологиялық соқыр нүкте, "соқыр нүкте" немесе медициналық әдебиеттерде punctum caecum деп аталатын нақты соқыр нүкте – бұл көру өрісіндегі оптикалық жүйкенің торшаның оптикалық дискісі арқылы өтетін жердегі жарық сезетін жасушалардың болмауына сәйкес келетін аймақ. Оптикалық дискіде жарықты сезетін жасушалар болмағандықтан, көру өрісінің сәйкес бөлігі көрінбейді. Мидағы процестер арқылы соқыр нүкте айналасындағы бөлшектер мен екінші көзден алынған ақпарат негізінде толтырылады, сондықтан ол әдетте сезілмейді. Барлық омыртқалы жануарларда осы соқыр нүкте бар, бірақ өздігінен дамығандықтан сырттай ұқсас болғанымен, баспаяқтылардың көздерінде мұндай нүкте жоқ. Оларда оптикалық жүйке рецепторларға арт жағынан жақындайды, сондықтан торшада үзіліс пайда болмайды. Бұл құбылысты алғаш рет 1660 жылдары Францияда Эдме Мариотт байқаған. Ол кезде оптикалық жүйке көзге кіретін нүкте торшаның ең сезімтал бөлігі болуы керек деп есептелген, бірақ Мариоттың жаңалығы бұл теорияны жоққа шығарды. Адамдағы соқыр нүкте шамамен 12–15° уақытша және көлденеңнен 1,5° төмен орналасқан, ал биіктігі 7,5° және ені 5,5° шамасында болады.

Түнгі соқыр нүкте

Толық қараңғылыққа бейімделгеннен кейін, таяқшалар конусшалардан 10 000 есе жарыққа сезімтал болады, осылайша олар түнгі көруге жауап беретін негізгі рецепторларға айналады. Конусшалар көздің сары даққа (фовеяға) жақын орналасқандықтан, таяқшалар шеткерлі көрудің көп бөлігі үшін де жауапты. Көздің сары дағында (фовеяда) конусшалардың шоғырлануы көру алаңының ортасында түнгі соқырлық тудыруы мүмкін.