Кіріспе

Цзинь әулетінің Иян ханзадасы (205–271)

Сима Ванг (205–271), әдеби есімі Цзичу, Қытайдың Цзинь әулетінің императорлық ханзадасы және әскери генералы болған. Бұрын Үш патшалық дәуірінде Цао Вэй мемлекетінде қызмет өткерген.

Өмір

Сима Ванг – Сима Фудың екінші ұлы болған, бірақ оны үлкен ағасы Сима Ланг асырап алды, өйткені Сима Лангтың мұрагері болатын ұлы болмады; демек, Сима Ванг ресми түрде Сима Лангтың мұрагері атанды. Ол Үш патшалық дәуірінде Сао Вэй мемлекетінде қызметін бастады және Пиньян округінің (平陽郡) әкімшісі (太守) және Лоянның шаруашылыққа жауапты генералы (洛陽典農中郎將) сияқты түрлі лауазымдарда болды. 251 жылы ол өзінің ағасы Сима Имен бірге Ван Линге қарсы жорыққа қатысты. Көтеріліс басылғаннан кейін, Вэй үкіметі оны осы үлесі үшін Юань ауылының маркизі (永安亭侯) деп атап құрметтеді. Кейін Сима Ванг "Анле округінің маркизі" (安樂鄉侯) атағымен округ маркизі болып тағайындалды және армияны қорғау генералы (護軍將軍) мен тұрақты атты әскердің кеңесшісі (散騎常侍) ретінде жауапкершілігі артып, маңызды қызметтерге ие болды. Вэй императоры Цао Мао (254–260) әдебиетшілерді өте жақсы көретін, сондықтан Сима Ванг, Пэй Сю, Ван Чэнь және Чжун Хуй сияқты көрнекті әдебиетшілермен жақын байланыста болды. Цао Мао асығыс адам болғандықтан, олар оның ұйымдастырған тойларына мүмкіндігінше жылдам келсін деп талап етті. Пэй Сю, Ван Чэнь, Чжун Хуй және басқалары император сарайында қызметкер болғандықтан, уақытында келе алды. Алайда, Сима Ванг әскери лагерде болғандықтан, император сарайына жетуіне көбірек уақыт кетті. Сондықтан Цао Мао оған жылдам жүретін жеке керуен берді, сондай-ақ оны күзету үшін бес императорлық сақшыны қосты. Ол кезде Цао Мао тек қуыршақ император болды, өйткені нақты билік регент Сима Чжаоның (Сима Вангтың туысы) қолында болды. Сима Ванг Цао Маоға жақын болса да, императордың алдында жиі алаңдап, Луояннан алысқа тағайындалуын өтінді. Сондықтан Цао Мао оны Батысқа шабуыл жасайтын генерал (征西將軍) етіп тағайындады және Вэйдің батыс шебіндегі Ён және Лян провинцияларындағы әскери істерді қадағалауға императорлық билік берді. Сима Ванг Ён және Лян провинцияларына келгенге дейін, аймақ Вэйдің қарсыласы Шу мемлекетінің үздіксіз шабуылдарына ұшырады, өйткені Шу генералы Цзян Вэй бірнеше шабуылдар ұйымдастырды. Сима Ванг келгеннен кейін, ол аймақтағы қорғанысты нығайтып, жаудың алға жылжуына кедергі келтіретін жаңа қорғаныс стратегияларын енгізді. Шамамен сегіз жыл батыс шебінде болғаннан кейін, Сима Ванг Луоянға генерал-губернатор (衛將軍) және кейіннен жеңіл атты әскер генералы (驃騎將軍) ретінде қайта шақырылды. Ұзақ өтпей ол Хэ Цзэннің (何曾) орнын басып, Министр (司徒) болды. 265 жылы Сима Чжаоның қайтысынан кейін, оның ұлы Сима Ян (У императоры) Вэйдің соңғы императоры Цао Хуаньнан тақ мұраға алды және өзін император етіп, Цзинь әулетін (266–420) құрды. Таққа отырғаннан кейін, император Ву Сима Вангты Иянның ханзадасы (義陽王) етіп тағайындады, оның билігінде 10 000 салық төлейтін үй шаруашылығы және 2 000 әскер болды. 267 жылы император Ву Сима Вангты Ұлы қолбасшы (太尉) етіп тағайындады. 260-шы жылдардың соңында Цзинь әулетінің қарсыласы Шығыс Ву мемлекетінің генералы Ши Цзи Цзянся округіне (江夏郡) басып кіру үшін әскерлерін басқарды. Сима Ванг 20 000 әскерді Лонгбейге (龍陂) алып барып, Цзянся округінің айналасындағы қорғанысты нығайтты. Император Ву оған императорлық билік берді және аймақтағы әскери істерді қадағалау үшін Бас бақылаушы етіп тағайындады. Ол Ву басқыншыларын Цзинь провинциясының инспекторы Ху Ли (胡烈) кері қайтарғаннан кейін Луоянға оралды. 260-шы жылдардың соңында Ву генералы Динг Фэн өз әскерін Квебейге (芍陂) орналасқан Цзинь бекінісіне шабуылдады. Сима Ванг бұл туралы естігенде, Цзинь әскерін басып кіруді тоқтатуға бастап кетті, бірақ Динг Фэн Сима Ванг Квебейге жеткен кезде өздігінен шегінді. Император Ву Сима Вангты Ұлы маршал (大司馬) дәрежесіне көтерді. 271 жылы Ву императоры Сунь Хао жеке басқарып, Шоучуньге (壽春; қазіргі Шоу округі, Аньхой) шабуыл жасады. Сима Ванг кейін 20 000 жаяу әскер мен 3 000 атты әскерді Хуаи өзенінің аймағына алып барып, аймақтағы қорғанысты нығайтты. Сунь Хао күштерін кері қайтарып, Вуға оралды. Сима Ванг сол жылы 67 жасында (шығыс азиялық жас санағы бойынша) қайтыс болды. Император Ву оны "Чэн ханзадасы" (成王) деп атап құрметтеді, сондықтан Сима Вангты ресми түрде "Иянның Чэн ханзадасы" деп атады. Сима Ванг тірі кезінде ашкөз және ықшам болғандықтан, қайтыс болған кезде оның отбасының байлығы мен мүлкі көп болды. Басқалар оның осы әрекеттері үшін оны сынады.