Кіріспе

Парламент актісі

1947 жылғы қала және ауылдық жоспарлау туралы заң (10 және 11 Geo. 6. c. 51) – Клемент Атли басқаратын Лейбористік үкімет қабылдаған Ұлыбритания Парламентінің актісі. Ол 1948 жылдың 1 шілдесінде күшіне енді және 1947 жылғы қала және ауылдық жоспарлау (Шотландия) актісімен бірге Ұлыбританиядағы қазіргі заманғы қала және ауылдық жоспарлаудың негізін қалады. Бүгінгі күні Англия мен Уэльстегі басты заңдар – 1990 жылғы қала және ауылдық жоспарлау туралы заң және 2004 жылғы жоспарлау және міндетті түрде сатып алу туралы заң, олар 2012 жылы енгізілген Ұлттық жоспарлау саясатының негізінде (NPPF) қолдауға ие. Шотландиядағы басты заң – 1997 жылғы қала және ауылдық жоспарлау (Шотландия) актісі және 2006 жылғы жоспарлау және басқа да мәселелер (Шотландия) актісі, олар Ұлттық саясат аясында қолдау тапқан. Солтүстік Ирландияда бұл – 2011 жылғы жоспарлау актісі (Солтүстік Ирландия).

Мазмұны

Заң бойынша жерді игеру үшін құрылыс салуға рұқсат алу қажет болды; меншік құқығы ғана жерді игеруге құқық бермейтін болды. Осыны бақылау үшін Заң жоспарлау жүйесін 1400 қолданыстағы жоспарлау органынан 145-ке (округтік және қалалық кеңестерден құрылған) қайта ұйымдастырды және олардың барлығына жан-жақты даму жоспарын әзірлеуді міндеттеді. Бұл жергілікті билік органдарына жоспарлау ұсыныстарын бекітуден өзге де кең өкілеттіктер берді; олар жерді қайта дамытуды өздері жүзеге асыра алады немесе жерді міндетті түрде сатып алу арқылы иелігіне алып, жеке кәсіпкерлерге жалға бере алады. Сондай-ақ, оларға сыртқы жарнаманы бақылауға, орманды жерлерді немесе архитектуралық немесе тарихи құндылығы бар ғимараттарды сақтауға құқық берілді – соңғысы қазіргі заманғы ескерткіштер тізімі жүйесінің бастауы болды. Заң бойынша барлық даму құндылықтары мемлекетке тиесілі болды, ал жер иелеріне өтемақы төлеу үшін 300 миллион фунт стерлинг қаражат бөлінді. Кез келген жерді құрылыс салушы оның қазіргі қолданылу бағасымен сатып алатын болды; құрылыс салуға рұқсат берілгеннен кейін құрылыс салушыға бастапқы баға мен жердің соңғы құны арасындағы айырмашылыққа негізделген «даму төлемі» салынатын болды. Бұл төлем барлық жағдайда емес, тек кейбір жағдайларда ғана төленеді. Мысалы, ауыл шаруашылығы жұмыскерлеріне арналған коттедждер немесе үйлерге жасалған шектеулі кеңейтулер төлемнен босатылды. Бұл төлемдерді теориялық тұрғыдан Орталық жер басқармасы бағалайтын болды, бірақ жергілікті аудандық бағалаушылар құрылыс салушылармен әділ құн туралы келісу үшін жұмыс істейтін болды; 1949 жылы «егер төлем қажет болса, онда 95 пайыздан астам жағдайларда құрылыс салушымен келісімге келген» деп хабарланды. Егер жер иесі жерді «дамытылмаған» бағаға сатудан бас тартса, Орталық жер басқармасы оны міндетті түрде сатып алып, құрылыс салушыға қайта сатуға құқылы болды. Жергілікті билік органдарына ірі қайта дамыту жұмыстарын жүргізуге көмектесу үшін Заңда мемлекеттік гранттар қарастырылды. Қаржы министрлігі биліктің қаржылық жағдайына байланысты алғашқы бес жыл ішінде жылдық шығындардың 50%-дан 80%-ға дейін төлейтін болды; ерекше жағдайларда бұл мерзім сегіз жылға дейін ұзартылуы мүмкін. Соғыстан елеулі зардап шеккен аймақтарда бұл көрсеткіш шығындардың 90%-ына дейін белгіленді. Осы бастапқы кезеңнен кейін гранттар төмендетілген мөлшерлемеде (соғыс зардап шеккен аймақтарда 50%, ал қалғандарында өзгермелі) алпыс жыл бойы жалғасатын болды. Жергілікті билік органдарына осы қайта дамытуды қаржыландыру үшін кредиттер алуға құқық берілді, олар сол 60 жыл ішінде қайтарылатын болды. Негізгі қайта дамыту аймақтарынан тыс жерлерді сатып алу сияқты қосымша шығындарға 20-50% гранттар қолжетімді болды.

Түзетулер

Кейінгі түзетулер 1962, 1971 және 1990 жылдары заңмен бекітілді. 1990 жылғы Заң Англия мен Уэльсте қолданыстағы заңнама болып табылады, бірақ бұл Заңға маңызды өзгерістер мен қосымшалар енгізілді, әсіресе 1991, 2004, 2008 және 2011 жылдары. Шотландиядағы өкілеттік беру жеке заңнамаға алып келді, сондай-ақ Солтүстік Ирландиядағы өкілеттік алған ассамблея да өз заңнамасын қабылдады. 2018 жылы Уэльс ассамблеясы жеке уэльс жоспарлау заңнамасының жобасы бойынша кеңесу жүргізді.