Кіріспе

Zivildienst – Германиядағы әскери қызметке шақырылған, бірақ ұлттық қызметін өтеуге қарсылық білдірген азаматтар үшін баламалы азаматтық қызметтің немісше атауы. Бұл қызмет көбінесе әлеуметтік салаларда (мысалы, ауруханалар, зейнеткерлер үйлері, шұғыл медициналық көмек көрсету) және сирек жағдайларда қоршаған ортаны қорғау, ауыл шаруашылығы және мемлекеттік басқару салаларында атқарылады. Осыған байланысты, ол Еуропалық адам құқықтары конвенциясының мәжбүрлі еңбекке тыйым салуынан босатылады. Сөздің өзі неміс тілінен алынған, сөзбе-сөз аударғанда "Азаматтық қызмет" деген мағынаны білдіреді, бірақ контекстке қарай "міндетті қоғамдық қызмет" деген нұсқа да қолданылуы мүмкін. Дегенмен, неміс тіліндегі ресми аударма – Австрия мен Швейцариядағы ұлттық қызмет жүйелерінің азаматтық тармағы ретіндегі "баламалы азаматтық қызмет". "Zivildienst" қызметіне шақырылған адам Австрияда "Zivildiener", ал Швейцарияда "Zivildienstleistender" деп аталады, екі елде де оларды көбінесе "Zivi" деп атайды.

Германия

1961-2011 жылдар аралығында Германияда "Zivildienst" әскери қызметке шақырудың орнына балама ретінде қолданылды. Алмасты азаматтық қызмет жөніндегі Федералды кеңсе (German: Bundesamt für den Zivildienst) өтініштерді қарауға жауапты мемлекеттік орган болды. Өтініш берушілер, олардың себептерін түсіндіретін мақаламен бірге, мойындалған қарсыластар (German: anerkannter Kriegsdienstverweigerer) мәртебесін алу үшін тиісті нысандарды толтыруы керек еді, осылайша олар "Zivildienst"-ті өтеуге құқылы болды. Мойындалған қарсыластар аккредиттелген қызмет ұйымдарымен келісімдерге келе алатын немесе мекемеге жіберуге болатын еді. 2011 жылы бейбіт уақытта әскери шақыру тоқтатылғанға дейін "Zivildienst" ең көп таралған балама қызмет түрі болды. 2011 жылға дейін барлығы 2 726 636 ер адам "Zivi" қызметін өтеді. "Zivildienst"-ке балама ретінде 2011 жылы "Федералды ерікті қызмет" (German: Bundesfreiwilligendienst) құрылды.

Австриядағы азаматтық қызмет

Австрияда 1975 жылдан бері, әскери қызметке шақырудан бас тартушылар үшін азаматтық қызмет мүмкіндігі қарастырылады. Ол тоғыз айға созылады, бұл әскери қызметтен үш ай ұзақ. Қатысушылар бірнеше ұйымның (көбінесе ҮЕҰ) ішінде қызмет ететін жерін таңдай алады. Міндетті қызметкерлер үшін ең танымал бағыттар – жедел жәрдем қызметтерінде жұмыс істеу (әдетте, шұғыл жағдай емес науқастарды ауруханаға және кері тасымалдау) және зейнеткерлер үйлерінде жұмыс істеу. Басқа да мүмкіндіктерге ауруханаларда, қайырымдылық ұйымдарында немесе бірнеше министрліктерде қызмет ету кіреді. Туу көрсеткішінің келесі жылдары төмендеуіне байланысты, 2021 жылға қарай Австрия үкіметі физикалық немесе интеллектуалдық кемістігі жоқ әрбір ер азаматты әскери қызметке шақырып, "Zivildienst" үшін мүмкіндігінше көп ер адамды қамтамасыз етуді жоспарлап отыр.

Швейцариядағы азаматтық қызмет

Швейцарияда Zivildienst / Civil Service / Servizio civile 1996 жылы әскери қызметке орнына атқарылатын азаматтық қызмет ретінде құрылды. Ол Vision 95 (Armeeleitbild 95) реформалық пакетінің бір бөлігі ретінде енгізілді. Ар-нанысынан туындаған себептермен міндетті әскери қызметке шақырыла алмайтын әрбір ер адам, оның орнына азаматтық қызмет атқаруға рұқсат алу үшін өтініш бере алады.