Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытайдың Цао Вэй мемлекетінің министрі (237 жылы қайтыс болды)
Chinese state of Cao Wei minister (died 237)
Чэнь Кунь (7 ақпан 237 жылы қайтыс болды), әдеби есімі Чанвэнь, Қытайдың Үш патшалық дәуірінде Цао Вэй мемлекетінің саясаткері болған. Ол Вэйде мемлекеттік қызметке үміткерлерді іріктеу үшін Тоғыз дәрежелі жүйені енгізді. Вэйдің бірінші императоры Цао Пи қайтыс болғаннан кейін, Чэнь Кунь, Сима И және Цао Чжэнь бірге Цао Пидің ұлы Цао Руиді жаңа император етіп ұсынды.
Chen Qun (died 7 February 237), courtesy name Changwen, was a Chinese politician of the state of Cao Wei during the Three Kingdoms period of China. He initiated the Nine rank system for civil service nomination in Wei. Following the death of the first Wei emperor Cao Pi, Chen Qun, along with Sima Yi and Cao Zhen, nominated Cao Pi's son, Cao Rui, to be the new emperor.
Ерте өмір
Чэнь Цюнь қазіргі Хэнань провинциясының Сючань ауданындағы (潁川郡) әйгілі Чэнь әулетінде дүниеге келген. Оның атасы Чэнь Ши, әкесі Чэнь Цзи және ағасы Чэнь Чэнь (陳諶) шығыс Хан әулетінің орталық үкіметінде жоғары лауазымдар атқарған. Бала кезінде оны талантты деп таныған атасы Чэнь Ши кландағы ақсақалдарға: "Бұл бала әулетімізді гүлдендіреді!" - деді. Ол өскен кезде Конфуцийдің ұрпағы және әкесі Чэнь Цзидің жақын досы Конг Ронг та Чэнь Цюньмен дос болып, оны танымал етті. Лю Бэй Ю провинциясының инспекторы болған кезде (Йинчуань қолбасшылығы осы жерде орналасқан), Чэнь Цюнь Лю Бэйдің қарауында болды. Ол Лю Бэйді 194 жылы Тао Цян қайтыс болғаннан кейін Сю провинциясының губернаторы болып, оның орнын басудан қайтармақ болды, себебі ол Сю провинциясын бақылаған адам оңтүстіктегі Юань Шу және батыстағы Лю Бу сияқты қарсыластардан қауіп көретініне сенді. Бірақ Лю Бэй оның кеңесін ескермеді және Сю провинциясының губернаторы қызметін қабылдады, алайда ол көп ұзамай провинцияны Лю Буға жоғалтты. Лю Бэй Чэнь Цюньді тыңдамағанына өкінгендігі айтылады.
Chen Qun was born in the illustrious Chen family of Yingchuan Commandery (潁川郡), which is around present day Xuchang, Henan. His grandfather Chen Shi, father Chen Ji and uncle Chen Chen (陳諶) all held high offices in the central government of the Eastern Han dynasty. As a child, he was already recognised as a talent by his grandfather Chen Shi, who told the elders in the clan, "This child will make our clan prosper!". When he was older, Kong Rong, a descendant of Confucius and close friend of his father Chen Ji, became friends with Chen Qun as well, thus making Chen Qun famous. In the days when Liu Bei was nominally the Inspector of Yu Province (where Yingchuan Commandery was located), Chen Qun became a subordinate of Liu Bei. He tried to dissuade Liu Bei from succeeding Tao Qian as the Governor of Xu Province after Tao died in 194 because he believed that whoever controlled Xu Province would be under threat from rival warlords: Yuan Shu to the south and Lü Bu to the west. Liu Bei ignored his advice and assumed office as the Governor of Xu Province, but he soon lost the province to Lü Bu. Liu Bei was said to have regretted not listening to Chen Qun.
Цао Цао тұсында қызмет ету
198 жылы хан орталық үкіметінің іс жүзіндегі басшысы болған Цао Цао өз күштерін Сю провинциясындағы Лю Буға қарсы шабуылға алып, оны Сяпи шайқасында жеңіп, провинцияны бақылауына алды. Чэнь Кунь мен оның әкесі Чэнь Цзи, бұрын Лю Будың бағыныштылары болған, Цао Цаоға бағынып, хан императорлық астанасы Сючандағы орталық үкімет қызметіне кірді. Чэнь Кунь бірнеше рет Цао Цаоның сенімді кеңесшілерінің бірі Гуо Цзяны сынап, оның шексіздігіне наразылық білдірді. Цао Цао Чэнь Куньнің моральдық қағидаларын сақтағанына қуанса да, Гуо Цзяға қарсы шара қолданбады, себебі Гуо Цзяның кеңесі Цао Цаоның қарсыластарына қарсы шайқастардағы жеңістері үшін өте маңызды болды. 216 жылы хан императоры Сянь, Цао Цаоның мәжбүрлеуімен, "Вэй патшасы" титулымен вассал патша ретінде танылды. Содан кейін Цао Цао Чэнь Куньнің пікірін сұрады, өйткені ол Чэнь Куньнің әкесі Чэнь Шидің тірі кезінде дене жазасын өлім жазасынан гөрі жақсы көретінін білді, себебі дене жазасы дене мүшелерін кесуден гөрі адамгершілік деп есептеген. Алайда Чэнь Кунь дене мүшелерін кесуді жақтады, өйткені ол оның әділеттілікті іске асыруда икемділік беретініне сенді, өлім жазасынан гөрі жеңіл, бірақ дене жазасынан ауыр. Басқа бір жоғары лауазымды шенеунік Чжун Яо да Чэнь Куньнің пікірін бөлісті, бірақ Ван Ланг сияқты басқалары дене жазасына қарсы болды. Цао Цао ақырында дене жазалау жүйесін қайта енгізбеді. 216 және 220 жылдар арасында Чэнь Кунь Цао Цаоны император Сяньнен тақты тартып алып, өзі император болуға көндіруге тырысты, өйткені Цао Цао сол кезде Хан империясының іс жүзіндегі билеушісі болған, бірақ Цао Цао бас тартты және өліміне дейін император Сяньнің номиналды поддандысы болып қалды.
In 198, the warlord Cao Cao, who was the de facto head of the Han central government, led his forces to attack Lü Bu in Xu Province and defeated him at the Battle of Xiapi, after which he took control of the province. Chen Qun and his father Chen Ji, who were both previously subordinates of Lü Bu, surrendered to Cao Cao and entered the service of the central government in the Han imperial capital, Xuchang. Chen Qun made accusations against Guo Jia, one of Cao Cao's trusted advisers, on a number of occasions because he was unhappy with Guo Jia's unbridled ways. Although Cao Cao was pleased to see that Chen Qun upheld his moral principles, he did not take action against Guo Jia since Guo Jia's advice was crucial to Cao Cao's victories in battles against rival warlords. In 216, Emperor Xian, the figurehead Han emperor, was forced by Cao Cao to enfeoff him as a vassal king under the title "King of Wei". Cao Cao then sought Chen Qun's opinion on reestablishing an abolished system of corporal punishment within the Wei kingdom since he knew that Chen Qun's father, Chen Shi, supported capital punishment when he was still alive on the grounds that corporal punishment was more humane than bodily mutilation as a legal punishment. Chen Qun, however, favoured bodily mutilation because he thought that it provided more flexibility in the administration of justice, being more lenient than the death penalty yet less lenient than corporal punishment. Zhong Yao, another senior official, also shared the same view as Chen Qun, but others such as Wang Lang strongly objected to corporal punishment. Cao Cao ultimately did not reestablish the system of corporal punishment. Sometime between 216 and 220, Chen Qun urged Cao Cao to usurp the throne from Emperor Xian and become emperor himself, since Cao Cao was already the de facto ruler of the Han Empire at the time, but Cao Cao refused and remained as a nominal subject of Emperor Xian until his death.
Цао Пидің тұсында қызмет ету
220 жылдың соңында, Као Као қайтыс болғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, Као Пи (Као Каоның ұлы және мұрагері) император Сяньды тақтан түсіріп, өзінің орнына Као Вэй мемлекетін құрды, осылайша Хан әулетінің орнын басты және өзі жаңа император атанды. Ол Чэнь Цунды Чанву ауылының маркизі етіп тағайындады және үкіметтегі жазу шебері қызметіне бекітті. Чэнь Цун мемлекеттік қызметке үміткерлерді іріктеу үшін тоғыз сатылы жүйені ұсынды, ол Као Вэй мемлекетінің заңдарында қалыптасты. Чэнь Цун, Бао Сюньді кешіру үшін Као Пиге өтініш жасады, себебі Бао Сюнь Лю Яоның Сун Ёңның сапар кезінде протоколды бұзуы туралы баяндамасын қасақана жасырған болатын. 226 жылы Као Пинің денсаулығы күрт нашарлағанда, ол ұлы және мұрагері Цао Руиді Цао Чжэн, Сима И және Чэнь Цунның қамқорлығына тапсырды.
In late 220, some months after Cao Cao's death, Cao Pi (Cao Cao's son and successor) forced Emperor Xian to abdicate in his favour and established the state of Cao Wei to replace the Han dynasty, with himself as the new emperor. He enfeoffed Chen Qun as the Marquis of Changwu Village and appointed him as a Master of Writing in the government. Chen Qun proposed the nine rank system for civil service nominations and it became enshrined in the laws of the Cao Wei state. Chen Qun unsuccessfully pleaded with Cao Pi to pardon Bao Xun, who deliberately hid a report by Liu Yao which implicated Sun Yong in a potentially dangerous breach of protocol when the latter paid a visit to Cao Pi. In 226, when Cao Pi became critically ill, he entrusted his son and heir apparent, Cao Rui, to the care of Cao Zhen, Sima Yi and Chen Qun.
Цао Руиның қол астында қызмет ету
226 жылы Чэнь Цун ыстық жазда белгісіз ауруға шалықпауы үшін Цао Руиді әкесінің жерлеуіне қатысудан тоқтатты. Цао Руидің бір қызы бір жасқа толмай ерте қайтыс болғанда, Чэнь Цун императордың жерлеуге қатысуын қаламады, себебі императордың қатысуы тек марқұм кемінде сегіз жаста болса ғана қажетті деп есептелді. Дегенмен, Цао Руи Чэнь Цунның кеңесін елемеді және қызының жерлеуіне қатысты. Цао Руидің көптеген поддандылары, Чэнь Цун да олардың ішінде, императордың салтанатты сарайларын және ата-бабалар ғибадатханаларын салуға кеткен артық шығындарға алаңдады. Чэнь Цун императорға бірнеше мәлімдемелер жазып, осы жобалардың көлемін азайтуды сұрады және ақыры оны осыған көндіре алды. Чэнь Цун 237 жылдың 7 ақпанында қайтыс болды. Оның ұлдарының бірі, Чэнь Тай, маркиздік атақ пен иелікті мұра етіп алды және кейін Цао Вэй мемлекетіндегі белгілі әскери қолбасшы болды.
In 226, Chen Qun stopped Cao Rui from attending his father's funeral on the grounds of protecting Cao Rui from contracting an unknown disease in the hot summer. When one of Cao Rui's daughters died prematurely before she even reached one year old, Chen Qun did not want the emperor to attend the funeral because the emperor's presence at funerals was only necessary if the deceased was at least eight years of age. Cao Rui nonetheless ignored Chen Qun's advice and attended his daughter's funeral. Many of Cao Rui's subjects, including Chen Qun, were concerned about the excessive costs of the construction of the emperor's lavish palaces and ancestral temples. Chen Qun wrote several memorials to the emperor, seeking a reduction in the scale of these projects and eventually managed to convince him to do so. Chen Qun died on 7 February 237. One of his sons, Chen Tai, inherited his marquis title and marquisate and became a prominent military general in the Cao Wei state later.
Бағалау
Дегендей, Чен Кун мансабындағы саясаттың дұрыстығын бағалауда жеке пікірлеріне ерік бермеген. Өмірінде Чен Кун ар-ұяты мен әділдікке өте мән берген, сондай-ақ ол адамдардың мінезін жақсы білетін, сыйлы тұлға ретінде танылған.
It has been said that in his career, Chen Qun was not affected by his personal preferences in deciding whether a policy had merit or not. In his life, Chen Qun was very much concerned with honour and righteousness, and he was also esteemed as a good judge of character.