Кіріспе

Оңтүстік Кореядағы Жогье буддалық ғибадатханасы Хваёмса (hangul=화엄са) – корей буддизмінің Жогье орденінің бас ғибадатханасы. Ол Оңтүстік Кореяның Оңтүстік Жола провинциясындағы Гурье ауданының Масан мёнында, Джирисан тауының етегінде орналасқан.

Тарих

Хваомса 544 жылы Вен. Йонги Жоса құрған. 643 жылы Вен. Жажанг Юльса оны кеңейтті, осы кезде Сакиямуни реликвиялық пагодасы, жеті қабатты пагода және тас шам қосылды. Мунму патшаның тұсында, патшалық бұйрық бойынша Вен. Уисанг Даэса "Аватамсака" сүресінің сексен томдығын тас тақташаларға жазып, осы жерде сақтап қалды. 875 жылы Вен. Досеон Гукса ғибадатхананы тағы кеңейтті. 943 жылы, Горео дәуірінде, Вен. Досеон Гуксаның өлім төсегіндегі тілегін орындау үшін мемлекет алғаш рет 500 Сеон ғибадатханасын, содан кейін 3800 "Бибо сачал" құруды бастады, олар жаман геомантикалық энергияны өзгерту қажет болған жерлерде орналастырылды. Хваомса қайта жаңғыртудан өткен алғашқы ғибадатхана болды. Кейін Гванжонг, Мунжонг, Инжонг және Чунсук патшаларының тұсында тағы төрт рет жаңғыртылды. 1593 жылы жапондықтардың шапқыны кезінде Хваомсаның көптеген ғимараттары өртеніп кетті. Алайда, ғибадатханада Вен. Уисанг Даэсаның сүрелермен жазылған тас тақташаларының бөліктері сақталған, олар "Хваэом Соккёнг (Қазына №1040)" деп аталады, бұл басып алушылардың өртінде қираған тақташалардан қалған. Кейін Вен. Биёгам Гаксеонг кейбір ғимараттарды, соның ішінде Басты Будда залын (1630-1636) қайта салды. 1701 жылы, Сукжон патшаның билігінің 27-ші жылында Хваомсаның қайта құрылысы аяқталды, және патша оны доктрина мен медитация мектептерінің біріктірілген үлкен ғибадатханасы деп жариялады. Осы кезде аяқталған ғимараттар мен қақпалар: Даэунджон, Гакхванджон, Бойеру, Мёнбжион, Вонтонджон, Йонгсанджон, Йонгхянггак, Жонгмугданг, Гымгангмун және Чхонвангмун.

Мәдени құндылықтар

Хваэомсаның мәдени мұраларының арасында ең бірінші назар аударатыны – Гахванджон залы (Ұлттық қазына №67), ол сөзбе-сөз «ағартылған патшалар мекендейтін ғимарат» дегенді білдіреді. Жосонның Сукжон патшасы тұсында, конфуциандық идеологияны қолдаған және буддизмді шектеген мемлекеттік саясат жүргізілгенімен, Гахванджон залының көлемі тек патшаның ресми істерін жүргізген Гынчжонджон сарайынан ғана асып түседі. Гахванджон залы, бұрынғы Янгнюкджон залының орнында салынған, ол өртенген еді, ал Сукжон патша жаңадан салынған залға «Гахванджон» деген ат берді. Гахванджон залының алдында, Гахванджонның өлшеміне сай келетін алып Тас шам (Ұлттық қазына №12) тұр. Біріккен Силла дәуірінде жасалған деп есептеледі, оның биіктігі 6,4 метр, диаметрі 2,8 метр. Гахванджонның жоғарғы сол жағында граниттен қашалған Төрт арыстанды үш қабатты тас пагода (Ұлттық қазына №35) орналасқан. Стандартты емес пагодалардың арасында, ол Болгукса ғибадатханасындағы Даботап пагодасымен бірге ең толыққандысы деп есептеледі. Пагоданың негізін құрап, оны тіреп тұратын төрт арыстан бар. Төрт арыстанның ортасында, терең құрметпен шай ұсынып отырған, Йонги Жосаның анасы тұр. Хваэомсаның басқа да мәдени ескерткіштері: «Құстар торабындағы» жиынның сурет ілмегі (Ұлттық қазына №301); Шығыс бес қабатты тас пагода (Қазына №132); Батыс бес қабатты тас пагода (Қазына №133); Дэунджон залы (Қазына №299); Вонтонджон залының алдындағы Арыстан пагодасы (Қазына №300); Батыс бес қабатты тас пагодасынан табылған реликтілер (Қазына №1348); Дэунджон залындағы Вайрокана Будданың үштігінің сурет ілмегі (Қазына №1363); және Отырған ағаштан жасалған Вайрокана Будданың үштігі (Қазына №1548). Мұндағы екі ағаш табиғи ескерткіштер ретінде белгіленген: Қысқы гүлдейтін ағаш (Табиғи ескерткіш №38) және Шабақты ағаш (Табиғи ескерткіш №485). Сон шебері Буйонг Ёнгван осы шабақты ағаш туралы өлең жазған.

Туризм

Сонымен қатар, саяхатшылар буддалық мәдениетті өздері сезінуі үшін ғибадатханада тұру бағдарламалары ұсынылады.