Қоғамдық қатысуға негіделген зерттеу: әдістеме және қағидалар
Community-based participatory research
Қоғамдық қатысу зерттеуі (CBPR) – зерттеушілер, ұйымдар мен қоғам мүшелерінің бірлескен ғылыми жобасы. Әлеуметтік өзгерістерге бағытталған, тиімді әдіс.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қоғамдық қатысуға негіделген зерттеу (ҚҚНЗ) – зерттеушілердің, ұйымдардың және қоғам мүшелерінің зерттеу жобасының барлық кезеңдерінде бірлесіп жұмыс істеуін қамтамасыз ететін теңдестірілген тәсіл. ҚҚНЗ барлық тараптарға өз білімі мен тәжірибесін ұсынуға және шешім қабылдау процесіне қатысуға мүмкіндік береді. ҚҚНЗ жобаларының мақсаты – белгілі бір құбылыс туралы білімді кеңейту, халықтың хабардарлығын арттыру және осы білімді қоғамға пайдалы әлеуметтік және саяси өзгерістер жасау үшін пайдалану. ҚҚНЗ жобалары қоғаммен байланыс орнатудың әртүрлі жолдарын қолданады. Кейбір мамандар шешім қабылдау кезінде қоғам мүшелерінің қатысуын шектесе, ал басқалары қоғам мүшелеріне жобаның мақсаттарын анықтауға мүмкіндік береді.
Community based participatory research (CBPR) is an equitable approach to research in which researchers, organizations, and community members collaborate on all aspects of a research project. CBPR empowers all stakeholders to offer their expertise and partake in the decision making process. CBPR projects aim to increase the body of knowledge and the public's awareness of a given phenomenon and apply that knowledge to create social and political interventions that will benefit the community. CBPR projects range in their approaches to community engagement. Some practitioners are less inclusive of community members in the decision making processes, whereas others empower community members to direct of the goals of the project.
Тарих
CBPR-дің тарихи тамыры Курт Левин мен Орландо Фальс Борданың қатысушылық әрекеттерді зерттеуді дамытуына, сондай-ақ Пауло Фрейре есімімен байланысты Латын Америкасындағы халықтық білім беру қозғалысына жетеді.
The historical roots of CBPR trace back to the development of participatory action research by Kurt Lewin and Orlando Fals Borda, and the popular education movement in Latin America associated with Paulo Freire.
Негізгі қағидалар
CBPR тоғыз басшылық принцип ұсынады. Бұл принциптерге мыналар кіреді: 1) қауымдастықтарды «өзіндік бірліктер» ретінде мойындау; 2) қауымдастықтың бар күштері мен ресурстарын пайдалану; 3) теңдікке, ынтымақтастыққа, мүмкіндік беруге және әлеуметтік теңсіздіктерді жоюға бағытталған серіктестіктерді қолдау; 4) бірлесіп үйренуге және қабілетін арттыруға міндеттену; 5) білім алу және араласуды теңестіру, серіктестерге өзара тиесілі пайданы қамтамасыз ету; 6) қоғамдық назардағы жергілікті мәселелерге баса назар аудару; 7) циклді және қайталама процесті қолдану; 8) барлық серіктестерге нәтижелер мен білім жеткізу; 9) қауымдастықтармен тұрақты, ұзақ мерзімді серіктестіктер орнату.
CBPR offers nine guiding principles. These principles include: 1) acknowledging communities as "unities of identity", 2) building on existing community strengths and resources, 3) facilitating partnerships that are equitable, collaborative, empowering, and address social inequalities, 4) committing to co learning and capacity building, 5) balancing knowledge generation and intervention to ensure mutual benefits for partners, 6) focusing on local issues of public concern, 7) utilizing a cyclical and repeatable process, 8) delivering results and knowledge to all partners, and 9) establishing sustainable, long term partnerships with communities.
Процесс
CBPR – зерттеу, талдау және іс-қимылдарды қамтитын, циклдік процесте қайталамалы жүзеге асырылатын процесс. CBPR жобасы қоғамдық өкілдердің зерттеу процесінің барлық кезеңіне толыққанды қатысуымен басталады. "Қоғам" ұғымы көбінесе өзін-өзі анықтайды, бірақ қоғам туралы қалыпты анықтамаларға географиялық қоғамдық бірлестік, ортақ мәселесі бар адамдар тобы немесе ортақ мүддесі немесе мақсаты бар адамдар тобы кіруі мүмкін. CBPR "сарапшылар" мен қоғамдық өкілдер арасындағы ынтымақтастықты ынталандырады, егер зерттеушілер басшылықты бөлісуге және олармен ынтымақтастық құруды жоспарлаған қоғамдық өкілдерге пайдалы нәтижелер беруге міндеттенсе. Теңдестірілген серіктестік күш, ресурстар, білім, нәтижелер және еңбекақыны бөлісуді қажет етеді. Қоғамды құрайтын топтарды анықтау күш қатынастарын ашып, қарым-қатынас орнатуға мүмкіндік береді. Ең жақсы жағдайда, мүдделі тараптар қоғамның әртүрлі деңгейлерінен болуы керек, осылайша өзгерістердің барлық деңгейде жүзеге асырылуына қол жеткізіледі. Қоғамдық мәселеге қатысты саясаттар мен саясаткерлерді анықтау қажет. CBPR-дің келесі кезеңдеріне мәселені анықтау, зерттеу жобасын жасау, зерттеу жүргізу, нәтижелерді түсіндіру және нәтижелерді іс-қимылға қалай пайдалану керектігін анықтау кіреді. CBPR араласуларының түрлері көп, оларға БАҚ немесе басқа да білім беру кампаниялары, субсидияланған медициналық тексерулер мен денсаулық сақтау бағдарламалары, денсаулық сақтау қызметтерінің сапа стандарттарын белгілеу, сондай-ақ пациенттерді CBPR-мен байланысты қызметтерге бағыттаған денсаулық сақтау қызметкерлеріне бонустар беру кіруі мүмкін. Кейбір жобалар жастарды өздерінің қоғамдық өкілдерінде өзгерістерді қолдауға және олар үшін жақтаушылық етуге үйретуді қамтиды.
CBPR is an iterative process, incorporating research, reflection, and action in a cyclical process. A CBPR project starts with the community, which participates fully in every aspect of the research process. "Community" is often self defined, but common definitions of community include a geographic community, a community of individuals with a common problem, or a community of individuals with a common interest or goal. CBPR encourages collaboration between "experts" and communities, provided that the researchers are committed to sharing leadership and producing outcomes that are usable to the community that they intend to collaborate with. Equitable partnerships require sharing power, resources, knowledge, results, and credit. Mapping the groups that make up a community can reveal power relationships and create opportunities for relationship building. Ideally, stakeholders should be from different positions of the community so that changes are implemented at all different levels. The policies and policymakers connected to the community problem should be identified. The next stages of CBPR include identifying the problem, research design, conducting research, interpreting the results, and determining how the results should be used for action. CBPR interventions can take many forms, including media or other educational campaigns, subsidized medical testing and healthcare programs, establishing quality standards for healthcare services as well as bonuses for healthcare providers who refer patients to CBPR related services. Some projects involve training for young people to learn how to educate and advocate for change in their communities.
Экологиялық әділдік
Қоғамдық қатысуға негізделген зерттеулер экологиялық әділдік қозғалысында маңызды рөл атқарады. CBPR – зерттеушілер, ғалымдар және экологиялық әділдік (ЭӘ) қауымдастықтарының бірлескен күш-жігері. АҚШ-та ЭӘ қауымдастықтарының өкілдері көбінесе түрлі-түсті, төмен кірісті, ағылшын тілін ана тілі ретінде білмейтін (тілдік оқшаулану) немесе шетелде туған адамдар болып табылады. Олардың нәсілдік, ұлттық және әлеуметтік жағдайының өзара байланысынан ЭӘ қауымдастықтарының бақылау мүмкіндігі шектеулі және олар ластаушы корпорациялардың зиянды әсерлеріне ұшырайды. CBPR экологиялық әділетсіздіктің түбірлі себептерін қарастырып, билік құрылымдарын ашыққа шығара отырып, ЭӘ мәселелеріне процестік әділдік тұрғысынан қарайды. CBPR көбінесе эмпирикалық зерттеулер түрінде жүзеге асырылады, онда ЭӘ қауымдастығының мүшелері өз аймақтарындағы экологиялық немесе денсаулыққа қауіпті жағдайларды байқап, осы қауіптердің пайда болу себептерін болжайды. Қоғамның өзіне қатысты мәселелерді жақсы түсінуіне көмектесу арқылы CBPR экологиялық сауаттылықты және білімді әділдікті қолдайды. Қоғамдық зерттеулер дәстүрлі зерттеулерге қарағанда экологиялық мәселелерге қатысты қоғамдық белсенділік пен қатысуға ықпал етеді. CBPR саласындағы ғылыми еңбектер өте кең және түрлі теориялық және әдістемелік тәсілдерді қамтиды. Зерттеу мазмұны денсаулық сақтау, этнографиялық зерттеулер, зорлық-зомбылық, экологиялық әділдік және т.б. салаларды қамтиды.
Community based participatory research plays a meaningful role in the environmental justice movement. CBPR is a collaborative effort between researchers, academics, and environmental justice (EJ) communities. In the United States, EJ communities are characterized by residents who are people of color, low income, non native English speakers (linguistic isolation), or foreign born. Due to their intersecting racial, national, and class identities, EJ communities have little control capacity and are the targets of negative externalities by polluting corporations. CBPR takes a procedural justice approach to EJ issues, addressing the structural causes of environmental injustices and illuminating the power structures at play. CBPR often takes the form of empirical research, in which EJ community members observe environmental or health hazards in their communities and form hypotheses about the origins of these hazards. By bettering communities' understandings of the problems they face, CBPR supports environmental literacy and knowledge justice. Community based research is more likely to trigger public action and engagement with environmental issues than traditional research. Scholarship in the area of CBPR is vast and spells out various approaches which consider multiple theoretical and methodological approaches. The content areas include health, ethnic studies, bullying, environmental justice,
CBPR немесе қоғамдық зерттеулерге (CBR) студенттерді қалай оқыту керектігін зерттейтін көптеген зерттеулер бар. Кейбіреулері осы мәселеге сынды көзқараспен қарап, қоғамдық ұйымдар мен университет арасындағы қарым-қатынас құрудағы «институционалдық билік теңсіздіктерін» атап көрсетеді. CBPR тәсілдерін оқытуда жетістіктер мен кемшіліктер бар, оларды тәжірибелі мамандар ескере алады. Басқалары қоғамдық жұмыс түрлі тәсілдердің артықшылықтары мен кемшіліктерімен бірге көптеген оқу мүмкіндіктерін ұсынады деп санайды. Ғалымдар оқытушылар мен студенттерді қоғаммен бірлесіп жұмыс істеудің жолдарын ойластыруға бағытталған тәсілдерді зерделеуді жалғастыруда.
There is a lot of scholarship exploring how to teach students about CBPR or community based research (CBR). Some have taken what could be called a critical approach to this by emphasizing the “institutional power inequalities” in community based organization university relationship building. There are successes and failures in using CBPR approaches in teaching, which practitioners can consider. Others have argued that community based work can provide several learning benefits, with pros and cons to the various approaches. Scholars continue to problematize approaches that can engage instructors and students in imagining ways to work with communities.
Зерттеудегі қиындықтар
Зерттеулер қауымдық қатысуға негізделген зерттеу деректерін жинаудағы ықтимал кедергілерді қарастырды. CBPR тәсілі "басты кейіпкерге бағытталған этнографияны" жақтаған әлеуметтанулық еңбектермен үйлеседі. Бұл тәсіл зерттеушілердің зерттеу процесінің барлық кезеңінде қауымдастықтармен бірлесіп жұмыс істеуін қамтамасыз етеді де, талап етеді. Дегенмен, зерттеуші мен қауымдастық арасындағы билік қатынастарына байланысты қиындықтар туындауы мүмкін. CBPR тәсілі зерттеушілердің осы мүмкіндікті ескеруін ұсынады. Зерттеуші зерттеушілер қауымдастығымен қарым-қатынасты орнатуға көп уақыт жұмсауы мүмкін. Сонымен қатар, CBPR арқылы зерттеушілер қауымдастықтарға, көбінесе маргиналданған қауымдастықтардан ақпарат жинаудың этикалық мәселелерін шешуге жауапкершілік жүктеуге мүмкіндік береді. Әлеуметтанушылар этнограф немесе қатысушы бақылаушы тұрғысынан талқылауға қатысты, онда кейбіреулер "гетоны беймәлім ету" немесе "ковбой этнографиясы" туралы пікір білдірді. Бұл еңбектерді этнографиялық немесе қатысушы бақылау деректерін жинағанда туындауы мүмкін зерттеушіге бағытталған жұмысты тексеру құралы ретінде қарастыруға болады. Осы тәсілді немесе басқа да далалық жұмысты қарастырғанда зерттеушілердің қабылдауына мән беру қажет. Бір зерттеуші былай деді: "Зерттеушілер маса сияқты, қанды сорып алып кетеді". Осы көзқарас бойынша, қауымды ескермей, CBPR жобасына ғана назар аудару бірлесіп оқыту және ортақ мақсатқа жету мақсаттарына зиян келтіруі мүмкін.
Scholarship has explored the potential barriers to collecting community based participatory research data. The CBPR approach is in line with the body of sociological work that advocates for "protagonist driven ethnography". The approach provides for and demands that researchers collaborate with communities throughout the research process. However, challenges can surface given the power relationship between researcher and communities. The CBPR approach proposes that researchers be mindful of this possibility. The researcher can expect to spend a lot of time navigating and building the researcher community relationship. Additionally, through CBPR, researchers enable communities to hold them accountable to addressing ethical concerns inherent to collecting information from what are often marginalized communities. Sociologists have entered the discussion from the point of view of the ethnographer or participant observer, where some have argued against "exoticizing the ghetto" or "cowboy ethnography". These works could be read as a check on the scholar centered work that can emerge when collecting ethnographic or participant observation data. The perception of researchers is something to weigh when considering this approach or other forms of field work. One researcher stated that "Researchers are like mosquitoes; they suck your blood and leave.” Through this lens, a focus on a CBPR project at the exclusion of the community could harm the goals of co learning and shared goal accomplishment.
Қолданбалар
Қоғамдық қатысуға негіделген зерттеулер медицинада басқа зерттеу салаларына қарағанда көбірек қолданылады. Диабет, ЖИТС/АИДС, астма, қатерлі ісік, психикалық денсаулық, семіздік және адам папиллома вирусына (HPV) қарсы вакцинацияның алдын алу, емдеу және халықтың хабардар болуын арттыру мәселелері CBPR зерттеулері арқылы қарастырылған. Қоғамдыққа бағытталған, гуманистік көзқарасы және халыққа тарату мүмкіндігінің болуы себепті, CBPR зерттеулері көбінесе маргиналды топтармен, мысалы этникалық азшылықтармен және аутизм спектріндегі адамдармен қолданылады.
Applications of community based participatory research are more common in medicine than other areas of research. Prevention, management, and awareness building about diabetes, HIV/AIDS, asthma, cancer, mental health, obesity, and HPV vaccination have been explored by CBPR studies. Because of its community based, humanistic approach and public outreach potential, CBPR studies are commonly used with marginalized groups, such ethnic minorities and autistic people.
Ресурстар
CBPR зерттеулерін қаржыландыратын және басқа да ресурстармен қамтамасыз ететін бірнеше мекеме бар. Ұйымдар мен мекемелер жастар мен әлеуметтік әділдікке баса назар аудару арқылы CBPR-ді қолдайды. Зерттеушілер, мамандар және белсенділер желілері CBPR жобалары бойынша ынтымақтастық етеді.
There are a number of institutions that provide funding and other resources for CBPR studies. Organizations and institutions support CBPR by focusing on youth, and social justice. Networks of researchers, professionals, and activists collaborate on CBPR projects.