Кіріспе

Тарихи орын

Геумсанса (hangul=금산사) – Оңтүстік Кореяның Желлабукдо провинциясындағы Гимдже қаласында Моаксан тауының етегінде орналасқан Корей буддизмінің Жогье орденіне қарасты ғибадатхана. Бұл храмды патша Беоп 599 жылы, өзінің билік басында салған делінеді, ал кейбір деректерде оның ұлы, Му патшаның (600-641 жылдары билеген) тұсында кеңейтілгені айтылады. Құжаттарға сәйкес, буддизмді ұстанушы Беоп патша 599 жылы кез келген тірі жанды өлтіруге тыйым салатын жарлық шығарды және 38 будда монахын қадімдік дәрежеге көтерді. Алайда, Оңтүстік Кореяның Мәдени мұралар басқармасы мен басқа да зерттеушілер Геумсансаның Беоп патшаның билік басында, 599 жылы салынғанын мәлімдейді. Қай жылы салынғанына қарамастан, храмның көлемі мен ерекшеліктеріне сүйенсек, ол аса маңызды ғибадатхана болмаған деп есептеледі.

Noju - 22- қазына

Геумсанса Ножу (хангул=금산사 노주, Геумсанса ғибадатханасының Ножу). Ножу ғибадатхананың екі ғимараты – Дэджеоккванчон және Дэджанггак залдарының арасында табылады. Ножу Горёо дәуірінің басында немесе 10 ғасырда жасалған деп саналады. Бұл реликвияның мақсаты мен қызметі әлі белгісіз. Жоғары орналасқан бүршік пішіндес мүсіні алынған соң, ол Будда бейнесі үшін төртбұрышты тұғыр ретінде қолданылған болуы мүмкін. Ножу үш тас тұғырдан тұрады, олар төменгі, ортаңғы және жоғарғы бөліктерге қабаттастырылған. Реликвияның ең жоғарғы бөлігіндегі бүршік пішіндес тас әшекейі ағаш пагоданың шатырындағы әшекейге ұқсас. Төменгі тұғырдың артқы және жиектерінде сегіз сопақ пішіндес өрнектер ойылған, ал алдыңғы бетінде лотостың 16 жапырағы бейнеленген. Ортаңғы тұғырдың бүйірлерінде әшекей жоқ. Лотос гүлінің 16 жапырағы төменгі тұғырдағы сияқты жоғарғы тұғырда да қайталанады, бірақ жоғарғы тұғырдағы жапырақтары төменгі тұғырдағылардан ұзын және тар. Тұғырдың әр жағы созылған, бұл реликвияны биік етеді.

Сеогёндае - қазына No 23

Геумсанса ғибадатханасының тас лотос тұғыры (Geumsansaseogyeondae). Сеогёндаэ – бұл мұқият ойылған лотос пішіндес тас тұғыр, тарихшылардың пікірінше ол 10 ғасырда Біріккен Силла және ерте Горёо дәуірі аралығында салынған. Тұғыр бір тікелей тастан жасалған, жоғарғы беті тегіс кесілген және екі шаршы тесікпен тесілген, олардың Будданың мүсінін ұстаған деп есептеледі. Ортаңғы бөлігі гүлдік өрнекпен, ал жоғарғы бөлігі алтыбұрышты өрнекпен әшекейленген. Жалпы алғанда, бұл тас тұғыр Біріккен Силла дәуіріне тән стиль мен форманы қолданады.

Хидэогуангса Цзиньюнгтабби - қазына #24

Хидэогуангса Цзиньюнгтапи (Геумсанса ғибадатханасының бас діни қызметкері Хидэогуангсаға арналған ескерткіш). Бір тастан қашалған, тасбақа пішіндес тұғыры – Горё династиясының орта кезеңіндегі белгілі монах Хидэо Гвансаны еске алу үшін жасалған қабір тасы деп саналады. Қабір тасының негізгі тасы жоғалып, эпитафиясы ауыр зақымдануға ұшырағандықтан, ондағы жазуды анықтау қиын. Хидэо Горё королі Чжончжонның билігінің төртінші жылында (1038) дүниеге келді. Ол төрт жасында буддалық үйретімдерді оқып, көп ұзамай буддалық монах атанды. 1079 жылы Сукчонг патша Хидэоны ғибадатхана басшысы лауазымына көтерді. Кейіннен Сукчонг патша оны мемлекеттік буддалық ұйымның басшысы етіп тағайындады. Хидэо 59 жасында қайтыс болғаннан кейін, Сукчонг патша Хидэоның мәртебесін "Мемлекеттік кеңесші" деңгейіне көтерді, оның есімін "Хидеок" деп, ал пагоданы "Джинюн" деп атады.

Очёнг Сёктап - қазына No 25

Очёнг Сеоктап (Геумсанса ғибадатханасының бес қабатты тас пагодасы). Бұл бес қабатты тас пагода Геумсанса ғибадатханасының солтүстік жағындағы үлкен, биік тұғыр – екі қабатты стилобаттың үстінде орналасқан. Пагоданың артында сарира сатысы табылады. Биіктігі бес қабат болғанымен, пагоданың шатыры оны алты қабатты құрылыс сияқты көрінетіске ие етеді. Негіздің төменгі қабаты қысқа және жоғары қарай тарлып, шапка тасын ұстап тұрады. Пагоданың негізгі бөлігін тіреген үлкен шаршы негіздің мөлшері артық. Пагоданың әр қабаты жоғары қарай көтерілген сайын кішірейеді, әрі әр қабатының төрт бұрышында мүсіндемелер бейнеленген. Шатырдың тас жиектері жұмсақ иіспен көтеріледі. Бұл пагоданың ерекшелігі – пагоданың жоғарғы бөлігіндегі финиалды қолдау үшін арналған, шатыр тасына ұқсас пагоданың аяғы. Ол пагодаға ерекше сыртқы түс береді.

Бангдеунггидан - қазына # 26

Геумсансабангдеунггидан (Геумсанса ғибадатханасының құдайына арналған тұғыр). Бангдеунггидан – қоңырау пішіндес тас пагода, ол Тұңғыш Силла дәуірінің соңында пайда болған және Үнді будда ғибадатханасының стилінен бейімделген деп саналады. Бұл тас пагода ғибадатхана кешенінің солтүстік жағында орналасқан, кең, екі қабатты шаршы тас платформа – стилобаттың үстінде тұр. Стилобаттың әр жағында Будда мен будда ғибадатханасының қорғаушылары – Төрт Девтің суреттері бейнеленген. Тас қоршаулар, әдетте, стилобаттың төменгі қабатын қоршап тұрған тас бағаналарға тіреліп тұрған. Тас бағаналардың әр төрт бұрышында Төрт Девтің беттері ойылған. Стилобаттағы Төрт Девтің суреттері мен тас қоршаулардың бағаналары бұрын Будданың сарирасын сақтау үшін сарира сатысы болғандығын көрсетеді. Пагоданың негізгі бөлігінде шеттерінде арыстанның беттері мен ортасында лотос гүлінің өрнегі бар. Жоғарғы жағында лотос гүлдері бейнеленген екі тас тақташаның астынан бастары шығып тұрған тоғыз айдаһар суреттелген. Бангдеунггидан – Кореяда бүгінге дейін сақталған ең көне тас қоңырау пагодасы. Мүсіндердің және әшекейлердің жоғары сапасынан байқап, тарихшылар бұл пагода Корей дәуірінің басында салынған деп санайды.

Юккак Тачунг Соктап - қазына No 27

Геумсансанукгактакдачеунгсеоктап (Геумсанса ғибадатханасының алты бұрышты көп қабатты тас пагодасы). Бұл алты бұрышты, көп қабатты биік ступа, Юккак Тачгун Соктап, қара және ақ балшық тақтадан жасалған, дәстүрлі шаршылы гранитті пагодалардан ерекшеленеді. Негізгі бөлігінде және шатыр тастарында қолданылған өрнектердің ерекшелігіне қарап, оның Корё дәуірінің басында (918-1392) салынғаны және жақын орналасқан Бонгчонвон усадынан осы жерге көшірілгені болжанады. Пагоданың негізгі бөлігі бір қабатты тас қаңқадан тұрған деп есептеледі. Қазір тек ең жоғарғы екі қабаты сақталған. Пагоданың негізінде лотос гүлінің суреті бейнеленген. Шатыр тастары сыртқы бетінде көлбеу, ал бұрыштарында тік қисық. Алғашқы шатыр тасы жоғалғандықтан, кейіннен әшекейлі граниттік қысқаша қосылды. Пагода балшық тақтасын – қаламсап тастарының негізгі құралының материалы – пайдалану арқылы ерекше атмосфераны жасайды және биікке қарай көтеріле келе жұмсақ әрі нәзік пропорцияны сақтайды.

Даңганджижу - қазына #28

Геумсанса Даганджижу (hangul=금산사 당간지주, Геумсанса ғибадатханасының буддалық ту тіректері). Даганджиджу – будда ғибадатханасындағы рәсімдерде туды ұстап тұруға арналған екі тірек. Рәсім өткізілген кезде, ғибадатхананың орны мен оқиғасы тас немесе темірден жасалған тіректе орнатылған ту арқылы көрсетіледі. Ту тірегін құрайтын екі тірек биік және солтүстік-оңтүстік бағытында орналасқан. Тіректерде бір-бірінің үстіне орналасқан үш тесік бар, олар ту тірегін ұстау үшін жасалған. Тесіктердің осылай орналасуы Біріккен Силла дәуірінде қолданылған стильді көрсетеді және Гьёнджу кезеңіндегі Бомун ри және Мирекса (Храм) орнындағы тіректерге ұқсас. Даганджиджу – Кореядағы бастапқы негізін сақтап қалған жалғыз ту тірегі. Тарихшылардың пікірінше, бұл тіректер 8 ғасырдың соңында Силла дәуірінде орнатылған. 1963 жылдың 21 қаңтарында үкімет оны 28-ші "Қымбат мүлік" (бомул) деп жариялады.

Симвонам Хваганг Самчон Сеоктап - 29-шы қазына

Geumsansa simwonam hwagangam cheungseoktap (Геумсанса ғибадатханасындағы Симвонам Эрмитажының үш қабатты гранитті пагодасы). Екі қабатты стилобатқа орнатылған бұл үш қабатты тас пагода Симвонамдағы Симвонам жартасының солтүстігіндегі төбеге жақын орналасқан. Пагода төрт жағындағы және негізгі бөлігінің ортасындағы өрнекті бағана бейнесін сақтайды. Әрбір тас корпустың үстін үш жалпақ, кең шатыр тасы жабады, бұл шатырдың сыртқы бетінде күшті еңіс жасайды және Горё дәуірінің әдеттегі сәулеттік стиліне сәйкес, шатыр жиегінде жұмсақ иіліс құрайды. Пагоданың таудың тереңіне орналасуы оның жақсы сақталған күйіне себеп болды. Шатырдың кең тастары мен қақпақтардың тік еңісі Силла дәуіріндегі (б.з.д. 57 – 935 ж.) пагодалар стиліне тән болғанымен, бұл пагода шындығында Горео дәуірінде (918 – 1392 ж.) салынған.

"Дэжанджон" - қазына No 827

Геумсансадаежанджон (Геумсанса ғибадатханасының Дэжанджон залы). Геумсансадағы Дэжанджон бастапқыда 600-шы жылдары Бэкдже дәуірінде тұрғызылған сегізбұрышты ағаш пагода болды. Ол 1635 жылы Жосон дәуірінде (1392 жылдың шілдесі – 1910 жылдың тамызы) зал ретінде қайта салынды және 1922 жылы қазіргі орнына көшірілді. Шатырдың қырынан түпнұсқа ағаш пагоданың жоғарғы бөлігін әшекейлеген финиалдың бір бөлігі көрінеді. Дэжанджонның ішінде Сакиямуни Будданың және оның ең қабілетті екі шәкірті – Касьяпа мен Ананданың мүсіндері орналасқан. Сакиямуни Будда әсем ойылған Сумидан тұғырына отырған. Бұл бір қабатты залда үш бөлме орналасқан, және ол осы дәуірдің ең күрделі стилін көрсететін жамбас және екі еңкейген шатырдан тұрады. Залдың шатырының жоғары жағындағы бірнеше бейнелер оның ағаш пагода болған кезеңінен қалған іздерді көрсетеді. Дэжанджон төбесі торлы, ал ішкі құрылымы ортаңғы бөлімдегі бағаналардың үстінде екі қабатты көп шоғырлы тіректерді пайдаланады. Сыртқы байланыс балкаларындағы бағаналардың үстінде әрбір қабырғалық бөлімде бір қабатты көп шоғырлы тіректер орналасқан. Бұл шағын, қарапайым және өзгертілген зал осы дәуірдегі ағаш пагодалардың архитектуралық зерттеулеріне үлкен үлес қосады.

Сеокдун - қазына # 828

Геумсансасеокдеунг (Геумсанса ғибадатханасының тас шамдары). Геумсанса Сеокдеунг (Тас шам) немесе "ағарту шам" Дээжанджон залының алдыңғы ауласында орналасқан, онда ол құлшылық залының алдында жарық беру үшін қолданылған. Граниттен жасалған және биіктігі өлшенетін шам, Корё дәуіріне (918-1392) дейін сақталып келген. 1922 жылы қазіргі орнына көшірілді. Оның шаршылы іргетасы қос лотос өрнегімен өрнектелген, ал сегізбұрышты негізінің бойымен түзу сызықтар салынған, олар әлемді бейнелейді немесе бағаналарды имитациялайды. Шамның жоғарғы бөлігі толыққанды гүлдеген лотос гүлі түрінде өрнектелген. Жоғарғы тұғыры шамның негізін құрайды, оның жоғарғы сегізбұрышты бөлігінде төрт жағынан терезелер бар. Тұғырдың төменгі және жоғарғы бөліктерінде лотос жапырақтарының ою-өрнегі кездеседі.

Туризм

Сонымен қатар, саяхатшылар буддалық мәдениетті өздері сезінуі үшін ғибадатханада тұру бағдарламалары ұсынылады.