Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грожньян (;) – Хорватиядағы елді мекен және муниципалитет. Ол Хорватияның Истрия округінің құрамына кіреді, ол Истрия түбегінің көп бөлігін қамтиды. Муниципалитет халқының 39% итальяндық этникалық топқа жатады.
Grožnjan (; ) is a settlement and municipality in Croatia. It is part of Croatia's Istria County, which takes up most of the Istrian peninsula. 39% of the municipality's population has Italian ethnicity.
Ерте тарих
Грозньяннан ежелгі римдік жәдігерлер табылған, ал Грозньянның жанында римдік үйдің қалдықтары бар. Бірақ Грозньян туралы алғашқы жазба 1102 жылға дейін барады, ол кезде Истрия маркграфы Ульрих II және оның әйелі Аделаида жерлерін Аквилея патриархына сыйға берген. Бұл құжатта бекініс Каструм Грисиниана деп аталған. 1238 жылы Грожнян Викардо I Пьетрапалозаға тиесілі болды. 1286 жылы Грозньян бекінісі Венециямен соғыс кезінде Аквилея патриархына жалданды, бірақ 1287 жылы жақтары ауысып, Грожнян Венецияға берілді. 1329 жылы Викардоның ұлы Пьетро әкесінің қайтысынан кейін Грожнянды мұраға алды, ал ол 1339 жылы қайтыс болғаннан кейін ол қайтадан патриархтың меншігіне көшті. Патриарх оны Фриули ақсүйек отбасы – де Кастеллоға жалға берді. 1354 жылы Грожнянның жаңа иесі Волрих немесе Ульрих Рейфенберг болды, ол 1358 жылы қарыздарын төлеу үшін оны Венецияға 4000 дукатқа сатты. Вольрих – Аквилея патриархы Волхердің ұрпағы Дейталмның ұлы, ал 1356 жылы Венеция мен Венгрия арасындағы соғыс кезінде оның Грожнянда бекініп қалған әскері венгр әскеріне қарсы күшті қарсылық көрсетті. Дегенмен, сол кезде Вольрих Венецияда Грожнянның тапсырылуы туралы келіссөздер жүргізген болуы мүмкін.
In Grožnjan are found ancient Roman artifacts and near Grožnjan is the remains of a Roman house, but the first mention of Grožnjan dates from 1102, when Margrave of Istria Ulric II and his wife Adelaida granted their land to Patriarch of Aquileia. In this document the fort is called Castrum Grisiniana. In 1238 Grožnjan was the property of Vicardo I Pietrapalosa. In 1286, Grožnjan fort was lent to the Aquileian patriarch during war with Venice but changed sides in 1287, and Grožnjan was given to Venice. Vicardo's son Pietro inherited Grožnjan after his father's death in 1329, and when he died in 1339 it again became the patriarch's property. The patriarch rented it to a Friuli noble family, de Castello. In 1354 Grožnjan's new owner became Volrich, or Ulrich, Reifenberg, who in 1358 sold it to Venice for 4,000 ducats in order to pay his debts. Volrich was a son of Deitalm, a descendant of Aquileian patriarch Volcher, and in 1356, during the war between Venice and Hungary, his army, entrenched in Grožnjan, strongly resisted the Hungarian army. Yet it seems that at the same time Volrich negotiated the surrendering of Grožnjan in Venice.
Венеция Республикасы
Венеция 1358 жылы Грожнянды басып алып, 1797 жылы Венеция Республикасының құлауына дейін билік етті. 1359 жылы Умаг капитаны Пьетро Долфин Грожнянға жаңа резиденциясына көшіп келді, ал 1360 және 1367 жылдары қала қабырғаларын нығайтып, сарайды жөндеді. 1394 жылы капитандық кеңсе Грожняндан Распоға көшірілді, сол кезде бүкіл аймақ үшін орталық басқару орнатылды. Одан бері Грожнянға «Мэр» атағы берілген венециялық ақсүйектер билік жүргізді. 16 ғасырдың басында Грожнянның әкімдері Копер ақсүйектерінен таңдалды. 15 ғасырда сот функцияларын Пиетрапелозалар атқарды, ал 1446 жылы қала қабырғалары түрік шабуылынан қорғану үшін нығайтылды. 1630 жылғы қорқынышты обадан кейін Грожнян аймағы дерлік толық босады. Аймақты қайта жандандыру үшін Санкт-Марк Республикасы Венето және Фриулиден итальяндық отбасыларды әкелді; олар негізінен қалаларда қоныстанған саудагерлер еді. Венеция Республикасы Грожнян маңындағы кейбір шағын ауылдарда тасталған жерлерді өңдеуге шақырушыларды тартты. Қоныс аударушылардың көп бөлігі Далмациядан келген моралхалар, сондай-ақ славяндар, албандар және гректер болды, барлығы Осман империясының босқындары. Истриядағы барлық қоныс аударушыларға тегін жер берілді және олар жиырма жыл бойы салық төлеуден және жұмыс істеуден босатылды; жалғыз талап – бес жыл ішінде жерді өңдеу. Ауылдарды отарлаудың экономикалық табысы қалаларда да көрінді: сауда және көлік дамыды, демографиялық жағдай жақсарды.
Venice took Grožnjan over in 1358 and ruled until the demise of the Venetian Republic in 1797. In 1359 the Umag captain Pietro Dolfin moved to his new residence in Grožnjan, and in 1360 and 1367 he fortified the town walls and renovated the palace. Captain's Office moved from Grožnjan to Raspo in 1394, when a central rule was established for the whole area. Since then Grožnjan was governed by Venetian noblemen who were given the title of "Mayor". From the early 16th century Grožnjan's mayors were chosen among Koper noblemen. In the 15th century judicial duties were performed by the Pietrapelosas, and in 1446 the town walls were fortified in order to protect it from possible Turkish attacks. After the terrible plague in 1630 the Grožnjan area became almost completely deserted. In order to revitalize the area the St. Mark's Republic brought Italian families from Veneto and Friuli; these were mostly tradesmen who settled in towns. Settlers were invited by the Republic of Venice to cultivate the abandoned land in some hamlets around Grožnjan. Most of the settlers were Morlachs from Dalmatia, but also Slavic people, Albanians and Greeks, all refugees of the Ottoman Empire. All settlers in Istria were given free land and were exempt from fiscal duties and work obligations for twenty years; the only condition was to cultivate the land within five years. The economic success of the colonization of villages was reflected in the towns as well: trade and transportation developed and demographics improved.
Австрия империясы
1813 жылы Наполеон империясы құлағаннан кейін, оның Грозньянды қоса алғандағы Ильрия провинциялары Австрия империясының құрамына кірді. 1816 жылы Австрия императоры Франциск II Істрия аймағымен саяхат жасағанда Грозньянға тоқтады және жергілікті дін қызметкерлерімен және халықпен кездесті. Австрия үкімшілігі кезінде Грожнян аймағы гүлденді. 1902 жылы Паренцана темір жолының салынуы сауда мен ауыл шаруашылығының дамуына септігін тигізді. Шарап, зәйтүн майы, жұмыртқа және басқа да өнімдер Копер мен Триест қалаларында сатылды. 1910 жылғы халық санауы бойынша Грожнян елді мекенінде 1658 адам, ал муниципалитет ауданында 4028 адам тұрды. Қалада дәрігер, пошта бөлімі, мектеп, заңгер, нотариус, мұнай өңдеу орнатылысы, нан пісірушілік, азық-түлік және киім дүкендері, екі қасапхана, бірнеше қонақүйлер мен түрлі сауда шеберханалары (аяқ киім жасаушылар, теміршілер, тігіншілер, ағаш өңдеушілер және т.б.) болды.
After the fall of Napoleon's Empire in 1813, his Illyrian Provinces, including Grožnjan, became part of the Austrian Empire. In 1816 the Austrian Emperor Francis II visited Grožnjan on his tour through Istria and met with the local clergy and population. During Austrian rule, the Grožnjan area flourished. The building of the Parenzana railroad in 1902 enhanced the development of trade and agriculture. Wine, olive oil, eggs, and other produce were sold in Koper and Trieste. According to the 1910 census, the settlement of Grožnjan had 1,658, and the municipal area had 4,028 inhabitants. The town had a doctor, a post office, a school, a lawyer, a notary public, an oil processing plant, a bakery, groceries and clothing stores, two butchers, several inns, and various trade shops (shoemakers, blacksmiths, tailors, carpenters, etc. ).
Италия Корольдігі
Австрия империясының тарауы, одан кейінгі итальяндық үкімшілік және Ұлы депрессия салдарына әкелді. 1920 жылдары адамдар Триест және теңіз арқылы жұмыс іздеп көшіп кетті. Италия Корольдығының билігі тұсында Грожнян сумен жабдықтау жүйесімен қамтамасыз етілді, аймақ электрлендірілді және Мирна өзенінің аңғары мелиорацияланды.
The dissolution of the Austrian Empire, the subsequent Italian rule and the Great Depression had its consequences. In the 1920s people started to emigrate, looking for work in Trieste and overseas. During the rule of the Kingdom of Italy Grožnjan attained waterworks, the area was electrified, and the Mirna river valley was reclaimed.
Югославияның СФР
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Истрия екіге бөлінді: Югославия және Триест еркін аумағы. Триест еркін аумағы АҚШ армиясы бақылайтын А аймағына және Югославия армиясы бақылайтын В аймағына бөлінді. Грожньян В аймағының құрамына кірді. 1954 жылдың 5 қазанында Лондон меморандумына қол қойылып, А аймағы Италияға, ал В аймағы Югославия Халықтық Федеративтік Республикасына берілді. 1975 жылы Осимо шарты бойынша Триест еркін аумағы бөлінді және Грожньян Югославияның құрамына енді. Лондон меморандумы халыққа Италияға эмиграциялау мүмкіндігін ұсынды. Жаңа Югославияның қалыптасқан коммунистік жүйесі мен оның іске асырылуы, сондай-ақ италиялықтар мен югославиялықтар арасындағы туған жанжалдар (қасиетті Франческо Бонифационың қазасы сияқты) үлкен эмиграция толқынына себеп болды (бұл Истрия-Далмациялық көші-қонның бір бөлігі еді). 1956 жылдың сәуір айына дейін аймақтың 2/3 тұрғыны Италияға көшіп кетті. 1955 жылы Грожньян муниципалитет мәртебесін жоғалтып, Буе муниципалитетіне қосылды. 1965 жылы Өнер қаласы құрылғанда, кейбір үйлер Хорватия, Словения және Воеводинадан келген суретшілерге берілді, ал кейбіреулері 1969 жылы Халықаралық жастар музыкалық федерациясының мәдени орталығына берілді. 1993 жылы Грожньян муниципалитет мәртебесін қайта алды.
After the Second World War, Istria was divided into two parts, the Yugoslav one and the Free Territory of Trieste, which was divided into Zone A, controlled by the US Army, and Zone B, controlled by the Yugoslav Army. Grožnjan becomes a part of Zone B. On October 5, 1954, the London Memorandum was signed and Zone A was assigned to Italy, and Zone B to the People's Federal Republic of Yugoslavia. In 1975 the Treaty of Osimo divided the Free Territory of Trieste and Grožnjan became part of Yugoslavia. The London Memorandum provided the population with the option of emigration to Italy. The new Yugoslavia's emergent communist system and its application, along with lingering hostilities between Italians and Yugoslavs (like the murder of priest Francesco Bonifacio), contributed to a large wave of emigration (part of the Istrian–Dalmatian exodus). By April 1956, 2/3 of the population emigrated from the area to Italy. In 1955 Grožnjan lost its municipality status and became part of the municipality of Buje. In 1965, when the Town of Arts was founded, some of the housing was given to artists from Croatia, Slovenia, and Vojvodina, and some were assigned to the Cultural Centre of the International Music Youth Federation in 1969. In 1993 Grožnjan got its municipality status again.