Кіріспе

бастапқы Шеффилд трамвай жүйесі

Шеффилд трамвайы – Англияның Шеффилд қаласы мен оның қалашықтарын қамтитын кең трамвай желісі болған. Бірінші трамвай жолы, жылқымен тартылатын, 1873 жылы Лейди көпірі мен Аттерклиф арасында ашылды, кейін Бригсайд пен Тинслиге дейін ұзартылды. Хилли, трамвай депосы салынған Незер-Эдж және Хиллсбороға бағыттар салынды. 1899 жылы алғашқы электр трамвай Незер-Эдж мен Тинсли арасында жүрді, ал 1902 жылға қарай барлық бағыттар электрленді. 1910 жылы желінің ұзындығы 39 миль (62,7 км), ал 1951 жылы 48 миль (77,2 км) құрады. Соңғы трамвайлар 1960 жылдың 8 қазанында Леопольд көшесінен Боучиф және Тинслиге дейін жүрді. Шеффилдтің үш трамвайы кейіннен Кричтегі Ұлттық трамвай мұражайында сақталды. 34 жыл өткен соң, трамвайлар Supertram деп аталатын жаңа желі арқылы Шеффилд көшелеріне оралды. TOC

Ат трамвай дәуірі

Шеффилд ат трамвайы 1870 жылғы «Трамвайлар туралы заңға» (33 & 34 Vict. c. 78) сәйкес құрылды, ал өкілеттіктер 1872 жылдың шілдесінде берілді. Алғашқы бағыттар – Атерклиф және Карбрук, Бригсайд, Хили, Нетер-Эдж және Оулертонға 1873 және 1877 жылдар аралығында ашылды. Сол кездегі заңнамаға сәйкес, жергілікті билік органдарына трамвайларды пайдалануға тыйым салынған, бірақ оларды салуға және желілерді жекелеген операторлық компанияға жалға беруге құқық берілді. Жолдар мердігерлермен салынып, Шеффилд трамвай компаниясына жалға берілді, ол қызметтерді іске қосты. Ат трамвайлары іске қосылғанға дейін ат автобустары шектеулі қоғамдық қызмет көрсеткен, бірақ жол жабындары нашар болды және олардың сыйымдылығы төмен еді. Жаңа ат трамвайлары тегіс сапарды қамтамасыз етті. Бағалар орташа жұмысшы үшін тым жоғары болғандықтан, ат трамвайларына жол ақысын төлейтін адам аз болды; қызметтер жұмысшылар жұмысын бастағаннан кейін басталды, сондықтан көптеген адамдар үшін пайдалы болған жоқ. Оператор көптеген жылқы ұстауға мәжбүр болғандықтан және төмен баға ұсына алмағандықтан, пайдалану шығындары жоғары болды.

Трамвай қоймалары

Қала бойынша шамамен 400 трамвайды күтуге арналған сегіз депо салынды.

Тинсли қоймасы

Тинсли депосы 1874 жылы салынған және "Шеффилд трамвай компаниясы" үшін салынған алғашқы депо болды. Ол бастапқыда ат трамвайлары үшін салынған, бірақ 1898–99 жылдары электр трамвайларына айналдырылды, содан кейін 95 трамвайды қабылдай алатын болды. 1960 жылы трамвай жүйесі тоқтатылғаннан кейін сатылып, кейіннен қойма ретінде пайдаланылды. 1874 жылғы бастапқы ғимараттың көп бөлігі бүгінге дейін сақталған және бүкіл депо тарихи маңызы бар ғимарат ретінде тіркелген. Шеффилд автобус музейі трасты 1987 жылдан 2007 жылға дейін депоның бір бөлігін Шеффилд автобус музейі ретінде пайдаланды, содан кейін Ротерхемдегі Олдварктегі фабрикалық ғимаратқа көшіп кетті. Осыдан кейін Шеффилд автобус музейінің атауы Оңтүстік Йоркшир көлік музейі болып өзгерді. Кейін ғимараттың көп бөлігі бос болды, қақпадан өткен алғашқы екі бөлігінде тек плитка сатушысы қалды. 2009 жылы ғимарат қайтадан толыққанды пайдаланыла бастады. Қалған бөлімдерде қазір Оңтүстік Йоркшир көлік трастының 75 көліктен тұратын коллекциясы орналасқан http://www.sytt.webeden.co.uk/
SYTT 2010 жылдың ақпан айында Тинсли депосын қалпына келтіріп, жаңа музей ретінде ашу жоспарларын жариялады.

Хили қоймасы

Хили депосы тек атпен жүретін трамвайлар үшін салынған: оған дейінгі трасса ешқашан электрленбеген. Депо 1878 жылы «Шеффилд трамвайлары» компаниясымен салынған. Ғимарат енді қажет болмаған соң сатылып, 2005 жылға дейін автокөлік жөндеу шеберханасы ретінде пайдаланылды, кейіннен ол тұрғын үйлер кешенінің бөлігіне айналды. Ғимараттың «Қорғалатын мәдени ескерткіш» статусы болған, осыған байланысты құрылысшыға «Шеффилд трамвайлары» деген жазуы бар оюлы тас аркасын өз орнында қалдыру керектігі айтылды. Құрылысшы мұны орындайтынын уәделегенмен, жергілікті тұрғындар бір күні таңертең оянғанда арканың бұзылғанын көрді. Құрылысшы кеңеске арканың қауіпсіз емес екенін және түнде құлап кеткенін мәлімдеді. Шеффилд қалалық кеңесі құрылысшыға арка қалпына келтірілгенше барлық жұмыстарды тоқтатуды бұйырды, бірақ жұмысқа кедересіз жалғастырылды. Депоның орнына пәтерлер салынды, ал аула жасау үшін орталық шатыры алынып тасталды. Алғашқы арка ақырында қайта орнатылды, ішінара бастапқы материалдармен, бірақ көзге түріп тұратындай өзгеше және көптеген жаңа материалдармен. Алғашқы шатырдың шиферлері ауыстырылды. Арка «жаңа» көрінеді және кейбір жергілікті тұрғындар оның бастапқы бейнесін жоғалтқанын айтады. Өрт сөндіру қызметіне кіруге мүмкіндік беру үшін ережелерге сәйкес көтерілгендіктен, ол бұрынғыдан әлдеқайда биік.

Nether Edge қоймасы

Нейтер-Эдж аялдамасында 1899 жылы ашылған шағын трамвай депосы салынды. Нейтер-Эдж желісі және тағы екі кішкентай учаске көшелердің тарлығы себепті, қиындықтар туғызғандықтан және тиімді қызмет көрсетуге қолайсыз болғандықтан жабылды.

Квинс жолының құрылысы

Квинс-роуд жұмыстары 1905 жылы ашылды. Шеффилд трамвайларының көптеген түрлері осы жерде құрастырылған. Ғимарат, қолданыстан шығарылғаннан кейін де көп жылдар бойы сақталды, бірақ 1993 жылы бұзылып жатыр. 1957 жылдың 5 мамырында жабылып, кейіннен бұзылып, қазір сол жерде шіркеу тұр.

Тентер көшесіндегі қойма

Тентер көшесіндегі депо 1928 жылы ашылды және жұмыс істейтін соңғы трамвай депосы еді. Жоғарғы деңгейде автобус гаражы орналасқан, оған Хоули көшесінен кіруге болатын.

Холм-Лейн қоймасы (Хиллсборо)

1954 жылы 23 сәуірде Холм-Лейн депосы жабылды. Ғимараттың қасбеті әлі де сақталып тұр, бірақ ғимараттың қалған бөлігі бұзылып, оның орнына медициналық орталық салынды.

Жылжымалы құрам

Шеффилд трамвайларының толық тізімі үшін «Шеффилд трамвайларының трамвай вагондары» дегенге қараңыз. Басқа трамвай компанияларының трамвайлары көбінесе қайта жаңартылып, 30-40 жыл бойы пайдалануға бейімделгенінен өзгеше, Шеффилд корпорациясы 25 жыл қызмет еткеннен кейін жаңа көліктермен алмастыру саясатын қабылдады. 1940 жылға қарай, оның 444 трамвайының бар болғаны 11-і 26 жылдан асып кеткен, ал олардың жартысынан астамы он жылдан да жас болған. Шеффилд корпорациясы 884 трамвайды пайдаланды. Оның соңғы түсі көк және кремі түсті болды, бұл түс Crich және Beamish мұражайларында сақталған трамвайларда қолданылған.

"Престон" машиналары

Престонның Біріккен электрлік автомобиль компаниясы 1907 жылы Шеффилд корпорациясы трамвайлары үшін 15 қос қабатты балконды вагон жасады. Бастапқыда 258–272 нөмірленген, олар 59 жолаушыға арналған ағаш орындықтармен жабдықталған және британдық Томсон-Хьюстон B510 контроллерлерімен басқарылатын екі Metrovick 102DR 60 ат күші моторларымен жабдылған төрт дөңгелекті Peckham P22 шассиіне орнатылған. Тежегіш жүйесіне барлық дөңгелектерге әсер ететін қол тежегіші, төтенше жағдайларда қолданылатын электрлік тежегіш және қол дөңгелегімен басқарылатын рельс тежегіші кірген. 1924 жылдың желтоқсанынан 1927 жылдың шілдесіне дейін олар толығымен жабық жоғарғы палубамен қайта жаңартылды.

"Rocker Panel" көліктері

1918 жылы Куинс-роуд зауытында прототип жасалғаннан кейін, 1919 мен 1927 жылдар аралығында Лафборо қаласындағы Brush компаниясы осы машиналардың 100 данасын, ал Дарналлдағы Cravens компаниясы тағы 50 данасын құрастырды. Шеффилд корпорациясының трамвайы 15 – 1874 жылдан бері қолданылып келе жатқан атпен жүретін трамвай; ол 1963 жылы мұражайда қолданылған алғашқы трамвай болды және қазірге дейін жұмыс істеуге жарамды. 74-ші вагон – тағы бір викториялық дәуірдегі Шеффилд трамвайы, ол Гейтсхед трамвайына сатылып, 1951 жылға дейін қызмет етті. Оның тек төменгі бөлігі ғана сақталған, алайда мұражай оны бастапқы күйіне қайта келтіріп, жұмыс істеуге қосыпты. Мұражайда сонымен қатар Стандарттық 189 машинасы (көрмеде), күмбезді шатыры бар 264 машинасы (көрмеде) және Робертс 510 машинасы (жұмыс істеп тұр) да бар. Бұған қоса, жұмыс істемейтін Шеффилд 330 машинасы және ерте бір қабатты 46 трамвайы да бар.

Солтүстік Англияның Ашық аспан астындағы мұражайы, Бимиш

Бимиштегі Солтүстік Англияның Ашық аспан астындағы мұражайында екі сақталған Шеффилд трамвайы болды. 264 нөмірі - 1907 жылғы Престон вагоны, 2016 жылы күрделі жөндеуден өткен соң қызметте. 513 нөмірі - 1950 жылғы Робертс вагоны, бірнеше жыл бұрын дейін мұражайда болды. Ол алдымен Блэкпулге, содан кейін Бимишке, ал соңында Лоустофтқа жақын орналасқан Шығыс Англия көлік мұражайына жеткізілді, қазір сол жерде тұр. 513 біршама уақыт бойы пайдаланылмаған теміржол желілерінде сақталды, вандализм салдарынан басқару жабдығының көп бөлігі мен барлық әйнегі жойылды. Оған басқа көліктен алынған жаңа басқару контроллерлері орнатылды, сондықтан ол енді құрастырылған кездегідей емес.

Оңтүстік Йоркширдің көлік мұражайы

SYTM Шеффилд корпорациясының 460 нөміріндегі трамвай вагонына ие. Трамвай Шеффилд қаласындағы Дарналл ауданында Cravens компаниясымен салынған. Ол 451-ден 500-ге дейін нөмірленген елу трамвайдан тұратын топтың бір бөлігі болды. 1939 жылғы сәуірде вагонда қапталған орындықтар орнатылды және 1940 жылғы желтоқсанда Шеффилдке жасалған бомбалаудан зардап көрмеді. 1950 жылғы ақпанда пайдаланудан алынып, 1951 жылға дейін Тинсли трамвай депосында сақталды. Содан кейін трамвай бөлшектелді, ал төменгі және жоғарғы салондық бөліктері бөлек тасталды. 460 нөміріндегі трамвайдың төменгі салоны 25 фунт стерлингке сатылып, Линкольнширдегі шаруашылықта қолданылды. Төменгі бөлігі Сканторп қаласының жанындағы Сасвортта тұратын К. С. Джеклин жұбайлардың жомарттығымен сыйға берілді және 1987 жылғы мамырда Тинслиге қайтарылды.

Қалдықтар

Бұрынғы кең ауқымды трамвай желісінің қалдықтары өте сирек. Тинслидегі трамвай депосы көбінесе сақталған, Холм-Лейн және Шорхэм-стриттегілердің де бөліктері бар. Хили депосының қалдықтары сақталған, бірақ ол бұрынғы күйінен мүлдем өзгешелендіріліп, ішкі жабдықтары алынып тасталған. Көптеген жерлерде трамвай рельстерін алып тастамаған: жол олардың үстінен қайта жабылды, бірақ рельстер әлі де сақталып қалған (жабынып болса да). Осылай жабылған рельстердің мысалы біраз уақытқа Моор жаяу жүргіншілер аймағында ашылып, көрнекті орынға ие болды, бірақ аймақ жаңадан жоспарланған соң қайтадан жабылды. Фирт Паркте айналыстың ортасынан өтетін, қысқа рельстік бөлік әлі де бар. 2006 жылы онға жуық жетектеу тіректері тұрды, мысалы, Фирт Парктегі жұп тіректер, сондай-ақ Манор Топ, Вудситс, Эббейдейл Роуд, Энджел Стрит және Тинсли депосының жанындағы соңғы тірек. Уоклидегі Говард жолының тротуарында, Коммонсайдпен қиылысатын жерге жақын, "Шеффилд қалалық трамвайы" деген жазуы бар бірнеше люктер әлі де орналасқан. Шелдон Роуд пен Эббейдейл кинотеатры арасындағы Эббейдейл Роудта "Шеффилд қалалық электр трамвайы" деген жазуы бар люк сақталған. Трамвайлар арнайы рельстік жолмен жүрген жерлерде, мысалы, Эббейдейл Роуд Саут және Бочифтегі Эббей Лейн, рельстік жол екі бағыттық қозғалысқа арналған жолға айналдырылды. Бұрынғы трамвай желісі Терминус Роуд, Эббейдейл аталымында сақталған. Кельхам аралында жүйеге электр энергиясын өндірген электр станциясы әлі де тұр және қазір Кельхам аралы мұражайы болып табылады. 2019 жылы қала бойынша жүргізілген жөндеу жұмыстары кезінде көптеген ескі трамвай рельстері табылды, бірақ олар кейіннен алынып тасталды.