Кіріспе
2006 жылғы Жаңа Зеландия Корольдік Әскери-теңіз флотының кемесі HMNZS Canterbury – Жаңа Зеландия Корольдік Әскери-теңіз флотының көп мақсатты кемесі (MRV). Ол 2007 жылдың маусымында қолданысқа енгізілді және осы атты алған Жаңа Зеландия Корольдік Әскери-теңіз флотының екінші кемесі. Сонымен қатар, бұл Жаңа Зеландияның стратегиялық теңіз көлігі үшін арнайы салынған алғашқы кемесі.
HMNZS Canterbury is a multi role vessel (MRV) of the Royal New Zealand Navy. She was commissioned in June 2007, and is the second ship of the Royal New Zealand Navy to carry the name. She is also New Zealand's first purpose built strategic sealift ship.
Жоспарлау және жобалау
1988 жылы Жаңа Зеландия Корольдік теңіз күштері Оңтүстік Тынық мұхитында қандай да бір теңіз көлігінің қажеттігін анықтады. 1995 жылы бұл «Чарльз Апхэм» кемесінің қолданысқа енгізілуіне әкелді. Кейіннен үкіметтердің қажетті жөндеулерді қаржыландырудағы сәтсіздігі салдарынан 2001 жылы «Чарльз Апхэм» сатылды. Осы уақытта жаңадан сайланған Лейбористік үкімет теңіз күштеріне теңіз күштерін тексеру барысында үшінші фрегатты қарастырудан бас тартуды тапсырды, ал теңіз көлігінің қажеттігі де қажетті құзыреттіліктің кең спектрінің бір бөлігі болды.
Құрылыс
MRV құрылысы Мельбурнның Уильямстаун қаласындағы Tenix Shipyards компаниясымен Голландиядағы Merwede Shipyards компаниясына тапсырылды. Дизайн коммерциялық RoRo түріндегі Ben my Chree кемесінің негізінде жасалған. Алайда, коммерциялық негіздегі дизайнды таңдау кеме жеткізілгеннен кейін сынға ұшырады, себебі бұл кеменің күшті толқындардағы жұмысына бірнеше шектеулер қойды – Ben my Chree кемесі жағалау сулары үшін жобаланған еді. Кеменің құрылысы 130 миллион NZ$ тұсқа келді. Ол су астындағы Антарктика суларында жұмыс істеуге мүмкіндік беретін мұзға төзімді корпуспен салынды, онда Жаңа Зеландия бірнеше аралды басқарады және Кентербери ғылыми экспедицияларға көмектеседі. Кеме жеткізілгеннен бері түрлі проблемалармен күресіп, бірнеше оқиғаға қатысты және қалыптыдан кем теңізге лайықты деп есептелді. 2008 жылы қажетті операциялық мүмкіндіктерге қол жеткізу үшін кем дегенде тағы 20 миллион NZ$ жұмсалуы керек болды деп бағаланды.
Алғашқы жаттығулар мен операциялар
Кеме пайдалануға берілгеннен кейін, 2007 жылдың 28 маусымында Литтлтон портына келді. Бірнеше күндік іс-шаралардан кейін, 2 шілдеде қайтадан теңізге шықты. Тимаруға құрмет сапарынан соң және Окленд аймағында бір айға созылған сынақтар мен жаттығулардан кейін, ол Девонпорт теңіз базасында тұрақты орналасқан.
AU-NZ апатқа қарсы күрес күштері
2011 жылдың басында кеме Австралия мен Жаңа Зеландияның апаттан зардап шеккендерге көмек көрсету жөніндегі бірлескен жұмыс тобының негізгі құралы болары жарияланды. Ол кезде Кентербери екі елдің теңіз күштерінде осындай міндеттерді орындауға жарамды жалғыз кеме болды, себебі басқа үш, осыған ұқсас австралиялық кемелер маңызды техникалық жөндеу жұмыстарына байланысты қолда бар болмады. Қызыққа толы жағдай, жаңа тағайындалған апаттан зардап шеккендерге көмек көрсету кемесі, 2011 жылдың ақпан айындағы құрылысын қиратқан Крайстчерч жер сілкінісінен екі аптадай кейін Литтлтон портында болды. Кеме экипажы сол қалада үйсіз қалған 1000 адамды тамақпен қамтыды, сондай-ақ шағын топқа жергілікті тұрғындарға уақытша баспана ұсынды.
2012 жылы Кермадек аралдарында вулкан жарылып, шағалақты жағалар пайда болды
HMNZS Canterbury Кермадек аралдарында табылған 7500–10000 шаршы мильді құрайтын пемза салдан ғылыми үлгілер алған алғашқы кеме болды.
2016 жылғы Кайкоура жер сілкінісі
2016 жылдың 14 қарашасында болған жер сілкінісінен кейін HMNZS Canterbury Kaikōura қаласына көмек көрсету үшін жіберілді, өйткені маңызды жолдарға келген ауқымды зақымдар кіруді қатты шектеді. Кеме Порт Литлтоннан Kaikōura-ға көлік құралдарымен жабдықталған көмек жіберіп, шетелдік туристерді Порт Литлтонға эвакуациялады.
2022 жылы Хунга Тонга жер сілкінісі мен цунами
20 қаңтарда Жаңа Зеландия Тонгадағы жанартаудың атқылауынан кейін апаттан зардап шеккендерге көмек көрсету үшін HMNZS Canterbury кемесін және екі NH90 тікұшағын жіберетінін хабарлады. Бұған дейін, 18 қаңтарда HMNZS Wellington және HMNZS Aotearoa кемелері де жөнінделген болатын.
Қару-жарақтар
"Кентербери" теңіз көлігі болғандықтан, оның жауынгерлік қимылдарға қатысуы немесе отқа түсіріліп, қарсыластың шабуылы астында десант түсіруі көзделмеген. Кеменің қару-жарағы бір 25 мм M242 Bushmaster зеңбірегінен (ол MSI DS25 тұрақтандырылған орнатуда орналасқан), екі .50 калибрлі пулеметтен және бірнеше ұсақ қарудан тұрады. Бұл қарулар өзін-өзі қорғау үшін, сондай-ақ теңіз күзетіне (мысалы, күдікті азаматтық кемелерді тоқтату) және теңіз блокадасы кезінде қолданылады. Кеме сегіз контейнерге дейін оқ-дәрі және екі контейнерге дейін қауіпті материалдарды тасымалдауға жабдықталған, сонымен қатар кеңейтілген өрт сөндіру жүйесімен жабдықталған.
Құтқару кемесі
Кемеде екі "Орташа" десанттық кеме бар. Десанттық кемелердің ұзындығы көрсетілмеген, ал суырылмасы 55 тоннадан (бос) 100 тоннаға дейін (екі NZLAV машинасымен жүктелгенде) жетеді. Оларды үш адамнан тұратын экипаж екі Азимут итергішімен, 235 кВт қуатпен басқарады. ЖЖК-лер Кентерберидің екі 60 тонналық краны арқылы немесе кормалық пандус арқылы жүктеле алады. Кормалық пандус арқылы жүктеуді жеңілдету үшін, МРВ-ға LCM-ді МРВ-мен дұрыс бағыттауға көмектесетін Flippers орнатылған. Жүктеу кезінде қауіпсіз жұмыс істеуді қамтамасыз ету үшін балласттық жүйе орнатылған. Жүктелгеннен кейін ЖЖК жағалауға тікелей қону операцияларын жүзеге асыра алады, ал қайықтардың негізгі мақсаты – порттық инфрақұрылымы жоқ Тынық мұхитындағы жағажайларға қол жеткізу, мысалы, гуманитарлық миссиялар барысында.
Вертолет құрылғылары
Кентербери жағалауда Жаңа Зеландия армиясының операцияларын қолдау және төтенше жағдайларда көмек көрсету мақсатында бір мезгілде төрт NH90 тікұшағын қабылдай алады. Ол сонымен қатар SH 2G Seasprite тікұшағын пайдалануға қабілетті, ал тікұшақ алаңы Chinook сияқты үлкен тікұшақтарды да қабылдай алады.
Медициналық
Кентербериде бес төсектік аурухана палатасы, екі төсектік науқас қабылдау бөлімі, операциялық зал, медициналық зертхана және морг бар. RHIB бір аптадан кейін солтүстікке қарай, Ұлы Барьер аралының жағасында табылды. Салдарынан жүргізілген тергеу кемеде сынақтар кезінде анықталған конструкциялық ақауға байланысты болғанын көрсетті. Ақау RHIB-тің жоғалуына және теңіз есіктері ашылғаннан кейін жүк палубасына су кіруіне әкеп соқты. Осының салдарынан есіктер байланып бекітілді. Тергеу сонымен қатар, кеменің бауын күшпен соққан және судан шығып жатқан қанаттарды тіркеді. Кемедегі конструкциялық мәселелерді шешудің нұсқаларына кеме қайықтары орналасқан нишаларды жабу кіреді. RHIB жоғалған кезде кеме журналында ауа райының жағдайы желдің күші, соққысы , толқын (алты балдық теңіз күйі) және толығымен бұлтты, қараңғы түн деп жазылған. Нишалар су сызығынан жоғары орналасқан және толқындармен суға батқан, себебі кеме қатты қозғалысқа ұшырады, солтүстікке қарай 28 градусқа дейін еңкейді, айналу жиілігі 11,5 секундты құрады. Кеменің тербеліске қарсы жүйесі кеменің айналу периоды 11,9 секундтан кем болғанда жұмыс істемейді. Осыған байланысты қайықтарды қауіпсіз жерге көшіру жұмыстары басталды. 2007 жылдың қазанында RHIB теңізге түсіріліп жатқанда бір экипаж мүшесі қаза тапты. Әскери-теңіз күштері дереу оқиғаны тергеуді бастады. Қорғаныс министрі Фил Гофф кейіннен бұл жылдам босату тізбегінің бұзылуынан туындағанын хабарлады, ол қазір барлық әскери кемелерде ауыстырылды. 2007 жылдың қарашасында генерал-лейтенант Джерри Матепари кеме жасаушымен бірнеше мәселелерді талқылап жатқанын айтты, оның ішінде шілдедегі дауыл кезінде RHIB-тің жыртылған квартер палубасындағы орналасуы, десанттық кемелердің құрылымдық шаршауы және басқа да мәселелер. Зақымдалған "Жемен" кемелерін ауыстыру үшін Австралияның "Тенікс" компаниясынан жаңа "Зодиак" кемелері тапсырыс берілді. 2010 жылы Кентербери үшін екі жаңа десанттық кеме салу қажеттігі шешілді, себебі олар материалдық проблемалардан, әлсіз бау пандустардан және тұрақсыздық проблемаларынан бастап түрлі мәселелерге тап болды, бұл олардың қолданылуын шектеді. Кеменің австралиялық құрылысшылары BAE Systems кеменің ақауларын жою үшін 85 миллион доллар төлеуге келісті, оның ішінде жаңа десанттық кемелерді салу да бар. 2013 жылы 3-палубада екі жаңа қақпа және 5-палубада екі жаңа баспалдақ Тарнакидің ITL және EHL инженерлік фирмаларымен жобаланып, орнатылды. Marine Industrial Design және Babcock NZ қажетті құрылымдық өзгерістерді жасады. RHIB бұрынғыдай кеме жанында сырттан сақтаудың орнына, кеме ішінде (5м × 2,5м × 2,5м) ықшам түрде орналасатын жаңа баспалдақтардың инновациялық дизайнының арқасында ауыстырылды. Баспалдақтардың жақсартылған дизайны және RHIB-тің орналасуы кеменің қауіпсіздігін арттырды және оның мүмкіндіктері енді қауіпке ұшырамайды.
Теңізде ұстауда нәтиже
2008 жылдың қыркүйегінде кеменің қауіпсіздігі мен жұмыс істеу мүмкіндігін тәуелсіз сараптама көрсетті, онда кейбір пайдалану шектеулеріне келісуге тура келеді, себебі күшті толқындарда кеменің теңізде тұрақтандыру қабілеті нашар. "Коммерциялық Roll on, Roll off (Ro Ro) дизайнын таңдау" "Tenix, Қорғаныс министрлігі және Жаңа Зеландия Қорғаныс күштері арасындағы келіспеушіліктердің және өнімділіктің жетіспеушілігінің түпкі себебі болды". Мәселелердің бірі – кеме дүмпу кезінде толқындарда винттері судан шығып қалу мүмкін, бұл кеме машиналарының жұмысына әсер етуі мүмкін деген алаңдаушылық тудырды. Сонымен қатар, есепте кемедегі қайықтарды басқа жерге орналастыру (немесе оларды толқындардан қорғау, егер орналастыру мүмкін болмаса) және Кентербери кемесінің балластық жүйесін жақсарту немесе балласты көбейту ұсынылды. Бұл жаңартулар қазіргі таңдағы аяқталды. RHIB қуыстары енді алға және жоғары жылжытылды, сондай-ақ теңізде тұрақтандыруды жақсарту үшін қосымша балласт салынды. Бұл жұмыстардың барлығы 2013 жылғы Тынық мұхиты серіктестігі жаттығуынан бұрын аяқталды.