Воднян: Хорватияның тарихы мен мәдениетінің қаласы

Кіріспе

Воднян () – Хорватияның Истрия жуының қаласы, Истрияның ең ірі қаласы Пуладан шамамен 10 километр солтүстікке орналасқан.

Тарих

Аңыз бойынша, қала Пула Поланың отарлық мүліктеріне жатқан жеті вилланың бірігуінен пайда болған. Дигнано Рим дәуірінде Викус Аттиниянум деп белгілі болған және 932 жылы Пьетро Кандиниано тұсында тарихи жазбаларда тіркелген. Сол кезде Истрия қалалары оған қорғаныс үшін жақсы шарап салынған амфораларды сыйлаған. Тарихи орталықта қала ерекше ортағасырлық келбетін сақтап қалған: үйлер арасындағы атриумдармен, тар, ирек көшелермен, тас төселген жолдармен және әсем қасбеттермен. Ескі көшелер готика, венециялық Ренессанс және барокко стилімен әлі де айқын көрінеді, ал көптеген шіркеулер естеліктер мен өнер туындыларына толы. Олардың ішінде ескі қаладағы Сан-Джакомо шіркеуі немесе делле Тризиере 1212 жылы приход шіркеуі ретінде бекітілген. Бұл қалада 1331 жылы Пула Поламен бейбіт келісімге қол қойылған және 1492 жылғы жарғы жазылған сияқты маңызды тарихи оқиғалар болған. Қала орталығындағы үлкен Халық алаңында, 4- немесе 5-ғасырларда салынған, бірақ 1808 жылы бұзылған мұнаралы сарай орналасқан. Алаңды нео-готика стиліндегі қалалық әкімдік ғимараты, Бенусси үйі, Бембо үйі және әсем безендірілген қасбеті мен үш аркалы терезесі бар Брадаманте сарайы қоршап тұр. 1781 жылы қиратылған ерте роман стиліндегі шіркеудің орнында салынған, Истриядағы ең ірі шіркеу – Сан-Бьяджо шіркеуінің алдындағы алаң да маңызды және танымал орын. Шіркеу 1800 жылы қасиеттендірілген және 1451 жылғы барельефтің сақталымы, 14-18 ғасырларда жасалған ағаштан ойылған пішіндер мен картиналар, Паоло Венециано, Джакопо Контарини, Якобелло дель Фиоре, Лаццаро Бастиани, Гаэтано Грецлер, Авенеріо Тревизано, Антонио делла Зонка және тағы басқа ұлы шеберлердің туындылары сияқты көптеген көркем және мәдени құндылықтарды сақтайды. Діни өнер коллекциясы қасиетті реликвияларға, әулиелердің денелеріне, Муранодан әкелінген қымбат жәшіктерге, әулиелердің киімдеріне және құнды ескі кітаптарға маманданған. Басқа шіркеулерде де фрескалар бар: Санта-Маргарита шіркеуі (12 ғасыр), Санта-Мария Траверса шіркеуі (13 ғасыр), Сан-Кирино шіркеуі (6 ғасыр) немесе Санта-Фоска шіркеуі (8-9 ғасырлар), бүгінгі паломниктік орындар. Водняндағы мұражай 1300 жылы салынған және Беттика отбасына тиесілі сарайда орналасқан. Сан-Блажо шіркеуінің зыңғырауы Истриядағы ең биік зыңғырау (62 м).

According to the legend, it developed out of the association of seven villas which were part of the colonial goods of Pula Pola. Dignano was known as early as Roman times as Vicus Attinianum and listed in historical records in 932 at the time of Pietro Candiniano, to whom the Istrian towns were giving amphorae of good wine in exchange of protection. Inside the historic nucleus, the town preserved its characteristic medieval look with atria and narrow irregularly winding streets among houses, with cobblestoned roads and façades, old streets still impressively recognizable by their Gothic, Venetian Renaissance and Baroque style and many churches rich with memories and art. Among these, St. Jacob Church or delle Trisiere in the old town was designated as a parochial church as early as 1212. It witnessed some important historical events such as the peace agreement with Pula Pola in 1331 and the writing of the Statute of 1492. The large People's Square in the centre of the town marks the place where a castle with towers was built, probably in the 4th or the 5th century, and torn down in 1808. The square is surrounded by important buildings such as the City Hall in the neo Gothic style, the Benussi house, the Bembo house and the Bradamante palace with its decorated façade and an elegant triphora. The square in front of St. Biagio church, which is the biggest church in Istria and built on remnants of an early Romanesque church that was torn down in 1781 is another important and frequently visited square. The church was consecrated in 1800 and it maintains numerous artistically and culturally valuable works, such as a custody in bas relief from 1451, wooden figures and paintings made from the 14th to the 18th centuries, works by great masters like Paolo Veneziano, Jacopo Contarini, Jacobello del Fiore, Lazzaro Bastiani, Gaetano Grezler, Avenerio Trevisano, Antonio della Zonca and others. The sacred art collection is specialized in numerous relics and the bodies of saints, reliquaries from Murano, habits of the saints and valuable old books. There are many frescos in other churches: St. Margaret Church (the 12th century), Our Lady Traversa Church (the 13th century), St. Kirin Church (the 6th century) or St. Fosca Church (the 8th 9th century), that are destinations for today's pilgrims. The museum in Vodnjan is located in a palace built in 1300, which belonged to the Bettica family. Church of St. Blaža has a bell tower that is the highest in Istria (62 m).

Демография

2021 жылғы санақ бойынша оның халқы 5,838 адамды құрады, оның ішінде 3,133 адам қаланың өзінде тұрады. Воднян муниципалитеті этникалық құрамы ең алуан түрлі муниципалитеттердің бірі болып табылады, оның ішінде жалпы халықтың 3,160-ы хорваттар (51,64%), 1,017-сі итальяндықтар (16,62%), 425-і босниялықтар (6,95%), 299-ы рома халқы (4,89%), 242-сі сербтер (3,95%) және 96-сы қарамонталықтар (1,57%) құрайды. Перой ауылында қарамонталықтар көпшілікті құрайды. Халықтың 69,2%-ы католик, 14,0%-ы мұсылман, ал 6,0%-ы православиелік. Көптеген ескі тұрғындар бумбаро деп аталатын истриот тілінде сөйлейді. Осы тұрғындарды бумбари деп те атайды.