Кіріспе
Көбелек түрі
Парнассиус император – Қытайдың батысында және Үндістанның солтүстік-шығысында таралған, биік тауларда кездесетін көбелек. Бұл, әдетте ақ түсті, биік тауларда өсетін Parnassius туысының мүшесі, Papilionidae тұқымдасына жатады, олар құйрықтары болмаса да, "құйрықты көбелектер" деп аталады. Оның 40-тан астам түршесі бар, соның ішінде аса сирек кездесетін, Гималай тауларына тән P. i. augustus түрі, көбінесе "императорлық Аполлон" деп аталады. Парнассиус император қонғанда, қанаттарын көлденең жайып, денесін жерге жақын ұстайды, бұл күшті желдің әсерін азайтуға көмектеседі.
Сипаттама
P. i. augustus түрін Ханс Фрухсторфер 1907 жылы "Сейлон мен Бирманы қоса алғанда, Британдық Үндістанның фаунасы" кітабында сипаттаған. Жоғарғы жағы: сүттей ақ. Алдыңғы қанаты: жамбас және негізі қара шашақпен тығыз араласқан; ұяшықты бойлай әдеттегідей қысқа көлденең медиалдық және апикальдық қара жолақтар, одан кейін ирексіз, кең, көлденең, қараңғы қара диск және постдискальдық, жамбастан арқаға дейін созылатын толық жолақтар; диск жолағы өте кең, ұяшықтың шыңынан төмен қарай иіліп, 2 және 3-кеңістіктердің негізін толығымен толтырады; қанат шеті кеңінен қараңғы гиалинді қара. Артқы қанаты: артқы шеті субкостальдық тамырдан жоғары және торнустан сәл жоғары қара шашақпен тығыз араласқан, шашылған ұзын ақ түктері бар; жоғарғы базалық қара шеңберлі қызыл дақ; тағы біреуі 7-кеңістікте және үшіншісі 5-кеңістікте, соңғы екеуі ақ түспен орталанған; одан әрі жамбастан 4-тамырға дейін ирексіз, постдискальдық қара түскеу көлденең жолақ бар, оның артында 2 және 3-кеңістіктерде екі дөңгелек қара субторнальдық дақтар бар, олар кеңінен көгілдірмен орталанған; соңында, қанат шеті тар қара түскеу. Алдыңғы және артқы қанаттардың көкжауырықтылары жарқыраған сары түсті. Төменгі жағы ұқсас; шыны тәрізді белгілер де сондай, бірақ көбінесе жоғарыдан көрінетін мөлдірлік арқасында байқалады: ұяшықтың және 1-кеңістіктің негізінде қосымша қызыл дақтың әлсіз іздері. Мұрттықтары қоңыр қара, қоңыр түспен көмескіленген; басы, кеудесі және ішкі жағы қара, соңғы екеуі ұзын ақ түктерімен безендірілген. Қанаттарының ені ♂ ♀ 79–84 мм. (3.1–3.35"). Таралу орны: Шығыс Гималай, Сикким мен Тибет шекарасында, 15 000–16 000 фут биіктікте. Бұл P. imperator-дың кішкентай және қараңғы түрі, Oberthür, Шығыс Тибеттен біздің шекарамызға жақын орналасқан. Тибеттегі алғашқы байқаулардың бірін Антверпендік Эдгар Пратт жасаған: "Мен Тациенлуға оралдым, мен Парнассиус Императорының личинкаларын іздеуге уақыт таптым және шамамен жиырма личинка мен бір қуыршақ таптым".
quote|♂ ♀. Upperside: creamy white. Fore wing: costa and base closely irrorated with black scales; the usual short transverse medial and apical black bars across the cell, followed by irregularly sinuous, broad, transverse, dusky black discal and postdiscal, complete bands that extend from the costa to the dorsum; the discal band very broad, below the apex of cell bent inwards and almost completely filling the base of interspaces 2 and 3; the terminal margin broadly dusky hyaline black. Hind wing: the dorsal margin up to the subcostal vein and downwards to a little above the tornus densely irrorated with black scales and with scattered long white hairs; an upper basal black encircled crimson spot; another in the middle of interspace 7 and a third in interspace 5, the latter two centred with white ; beyond there is an irregular, sinuous, postdiscal dusky black transverse band from costa to vein 4, posterior to which in interspaces 2 and 3 are two prominent round black subtornal spots, broadly centred with blue; lastly, the terminal margin narrowly dusky black. Cilia of both fore and hind wings prominently yellowish white. Underside similar; glassy markings similar, but mostly seen by transparency from above: faint indications of an additional crimson spot at base of cell and base of interspace 1. Antenna brownish black, obscurely annulated with brown; head, thorax and abdomen black, the latter two studded with long white hairs. Exp. ♂ ♀ 79–84 mm. (3.1–3.35"). Hab. Eastern Himalayas, on the boundary between Sikkim and Tibet, at altitudes between 15,000 and 16,000 feet. This smaller and darker form of P. imperator, Oberthür, from Eastern Tibet, just enters into our limits. One early siting in Tibet was by Antwerp Edgar Pratt, " I returned to Ta tsien lu I found time to search for the larvae of Parnassius Imperator and got about twenty, and one pupa"
Мәртебе
P. imperator түрінің жойылу қаупі жоқ деп есептеледі, бірақ P. i. augustus Үндістанда заңмен қорғалады. Ол Қытайда кең таралған субальпийлік түр болып көрінеді. 1994 жылғы «Индия жануарларының Қызыл кітабы: Индия көбелектері» кітабында P. i. augustus «өте қауіпті жағдайда» деп тізілген. Бұрын Еуропадағы көбелек аукционында P. imperator жоғары бағамен сатылған.