Кіріспе

1998 жылғы психологиялық қорқыныш фильм

"Психо" – 1998 жылғы американдық психологиялық қорқыныш фильмі, оны Гас Ван Сант түсірген және режиссерлік еткен, басты рөлдерде Винс Вон, Джулианна Мур, Вигго Мортенсен, Уильям Х. Мейси және Энн Хеш ойнаған. Бұл Альфред Хичкоктың 1960 жылғы осы аттас фильмінің заманауи қайта түсірілімі, онда ақша жымқырық жасаған адам Норман Бейтс есімді құпия адам басқаратын ескі мотельге келеді; екі фильм де Роберт Блохтың 1959 жылғы романы бойынша түсірілген. Фильм 1998 жылы түсірілген және түсті форматта сақталған, көбінесе Хичкоктің камера қозғалыстарын және монтаждауын қайталайды, соның ішінде Джозеф Стефаноның (және авторлық құқығы көрсетілмеген Алма Ревиллдің) түпнұсқа сценарийі көбінесе қолданылған. Бернард Херрманның музыкалық қосымшасы да пайдаланылды, бірақ Дэнни Эльфман мен Стив Бартек жасаған жаңа аранжировкамен, стерео дыбыста жазылған. Бастапқы фильмнен бері технологияның жетістіктерін ескеру және мазмұнды нақтылау үшін кейбір өзгерістер енгізілген. Фильмдегі кісі өлтіру сахналары сюрреалистік кадрлармен араластырылған. "Психо" коммерциялық сәтсіздікке ұшырады және сыншылардың пікірі екіге бөлінді, олар фильмнің түпнұсқаға тым ұқсас екенін сынады. Ол "Алтын малина" сыйлығын "Ең нашар қайта түсірілім" және "Ең нашар режиссер" номинацияларында жеңіп алды, сондай-ақ "Ең нашар актриса" (Хече) номинациясына ұсынылды. Дегенмен, ол "Ең үздік актриса" (Хече) және "Ең жақсы сценарий" (Стефано) номинацияларында екі "Сатурн" сыйлығына ие болды.

Сюжет

Жұма күні түстен кейін Феникс қонақ үйіндегі жасырын кездесуде жылжымайтын мүлік кеңсесінің қызметкері Марион Крейн мен оның жігіті Сэм Лумис оның қарыздарының кесірінен үйлене алмайтындарын талқылайды. Жұмысына оралған соң, ол өзіне сеніп тапсырылған 400 000 доллар ақшаны ұрлап, банкке салмастан, Сэмнің Калифорниядағы Фэрвейлдегі үйіне қашып кетуге шешім қабылдайды. Жолда ол машинасымен ауыстырып, күдік тудырады. Кенеттен жаман ауа райына тап болған Марион Бейтс мотелінде түнеп, өзін таныстыру үшін жалған есім қолданады. Мотель иесі Норман Бейтс оны өзімен бірге кешкі ас ішуге шақырады. Ол қонақ үйге қарап тұрған төбедегі үйіне қайтқаннан кейін, Марион оның анасы Нормамен оның болуына байланысты дауласып жатқанын естиді. Норман қайтып келіп, анасының тіл тиегізіп сөйлеуі үшін кешірім сұрайды. Ол өзінің құстарды салып безендету хоббисін, анасының "ауруын" және әр адамның қашуға тырысатын өзіндік "жеке тұзағы" бар екенін айтады. Қылмысына өкінген Марион ұрланған ақшаны қайтаруға бейімделеді, бірақ Норманның қабырғадағы тесіктен оны бақылап отырғанын білмейді. Ол душ қабылдағанда, көлеңкелі бейне оны қатыгездікпен пышақтап өлтіреді. Марионның денесін тауып үрейленген Норман оның денесі мен жасырылған ақшаны машинасына салып, көлікті жақын жердегі батпаққа тастап жібереді. Бір аптадан кейін Марионның қарындасы Лайла келіп, Сэмге ұрлық туралы хабарлайды. Жеке тергеуші Милтон Арбогаст ақшаны қайтарып алу үшін жалданыпты деседі. Ол Норманнан сұрақтар қояды және оның күдікті екенін анықтайды; Норманның анасымен сөйлесуді сұрағанда, ол бас тартады. Арбогаст Бейтс үйіне кіреді, онда қарт әйелге ұқсайтын бейне оны өлтіреді. Арбогасттан хабар келмей, Сэм мен Лайла Бейтс мотеліне қызығушылық танытады, себебі ол Арбогасттың соңғы тоқтаған жері еді. Жергілікті шериф Ал Чемберс оларға Норманның анасы он жыл бұрын өзіне-өзі қол жұмсау арқылы қайтыс болғанын айтады. Арбогастқа бірдеңе болғанына көз жеткізген Лайла мен Сэм үйленген жұбайлар ретінде Бейтс мотеліне орналасып, Марионның бөлмесіне кіреді, онда жоғалған душ пердесі мен Марионның ақшасынан бір соманы шегергенін көрсететін қағазды табады. Сэм Норманның назарын кеңсеге аударса, Лайла оның үйіне тығылып кіреді. Норман ашуланып, Сэмті есінен айырады. Лайла жеміс-жидек сақтау орнында жасырынып, анасының мумияланған денесін табады. Ол қорқып айқай салады, ал Норман, анасының киімдері мен шашығын киіп, оны пышақтап өлтіруге тырысады. Сэм оны жеңіп, Лайланы құтқарады. Полиция бөлімінде психиатр доктор Саймон Ричмонд Норманның он жыл бұрын Норма мен оның жақынына қызғаныштан у беріп өлтіргенін түсіндіреді. Ол оның денесін мумиялап, оны тірідей ұстай бастады, тіпті оны өзінің санасында басқа тұлға ретінде қайта жаратты, ол тірі кезінде болғандай қызғанышпен және иеленушілікке бейім еді. Норман әйелге қызыққан кезде, "Ана" басымдық алады: ол Марионнан бұрын тағы екі әйелді өлтірді, ал Арбогаст "анасының" қылмысын жасыру үшін өлтірілді. "Ана" енді Норманның санасын толық бақылайды. Түрме камерасында отырған Норман өзінің анасының барлық кісі өлтірулердің оның ісі екенін айтқанын естиді, ал Марионның машинасы батпақтан табылады.

Даму

Режиссер Гас Ван Сант Альфред Хичкоктың "Психо" (1960) фильмінің көптен бері жанкүйері болды. Студент кезінде ол "Психо Шампуні" деген ойдан туған бренд үшін пародиалық ролик түсірген, онда 1960 жылғы фильмнің душ қаныстыру сахнасы қайта жаңғыртылған. Ван Санттың қаржылық жағынан сәтті болған "Жақсы ниетті іздеуші" (1997) фильмінен кейін Universal Pictures оның ұсынған фильмді қайта түсіру құқығын алуға келісті. Ван Санттың ұсынысы фильмді кадр сайын қайта жасау болды, бұл Universal Pictures-тің сол кездегі өндіріс жетекшісі Кейси Сильверге "өте ерекше идея" сияқты көрінді. "Психо" сияқты классикалық фильмді қайта жасау идеясы қауіпті кәсіп ретінде көрінді". Энн Хешті таңдаудан бұрын Дрю Бэрримор да осы рөлге қарастырылған. Лила Крейн рөлін сомдаған Джулианна Мур, Вера Майлздың орындауына қарағанда, кейіпкерді көбірек агрессивті тұлға ретінде бейнелеуді қасақана таңдады. Уильям Х. Мэйси 1960 жылғы фильмдегі кейіпкерінің бейнесіне адал болуды жөн көрді, ал Норман Бейтс рөлін сомдаған Винс Вон мен Мур түпнұсқа фильмдегі диалогтар мен сахналарды өзгеше түсіндірді.

Түсірілім

"Психо" фильмінің түсірілімі негізінен Лос-Анджелестегі Universal Studios Hollywood студиясының ашық алаңында, сондай-ақ Финиксте, оның ішінде Вествард Хо қонақ үйінде өтті. 1998 жылдың 6 шілдесінен 1998 жылдың 26 тамызына дейін. Ван Сант фильмді кадр сайын толық қайта түсіруді жоспарлаған, ол өзінің және командасының бастапқыда осылай жасауға ерекше ұмтылғанын, бірақ түсірілім барысында мұның мүмкін емес екенін түсінгенін айтты: "Бірнеше сахнаны дұрыс түсіре алмадық. Хитчкок камераға қатысты актерлерді қалай орналастырғанын түсіне алмадық. Сондықтан біз оларды түпнұсқаға сүйеніп шамамен жасадық". Рик Бейкер миссис Бейтс манекенін жасады. Жаңа фильмде 1998 жылғы фильмдердегі зорлық-зомбылық деңгейіне сәйкес, душ сахнасында арқасында екі пышақ жарақаты және қабырғада қан бейнеленді. Сондай-ақ, Марион кейіпкерінің өлімінде, түпнұсқа фильмнен алынып тасталған денесінің арт жағы көрсетілді. Костюм дизайнері Беатрикс Аруна Пастор фильмнің кезеңдік фильм болатынын ойлап, актерларға сол заманға тән киімдер сатып алды, олар фильмде қолданылды. 1960 жылғы фильмдегі кісі өлтіру сахналарында қан төгу көрінбейтін болса, Ван Санттың фильмінде, әсіресе Марион Крейннің душтағы өлімінде, зорлық-зомбылық айқын көрсетілді: Ван Санттың фильмінде душ қабырғаларынан қан ағып жатқаны және Крейн ваннада құлағанда арқасындағы пышақ жаралары жақыннан көрсетілді. Норман Бейтс Мэрионды киініп шешінуін шымшық тесігінен қарап тұрғанда, дыбыс эффекттері мен Воугнның ойыны арқылы Бейтс мастурбация жасап жатыр деген ой тудырады, бұл Бейтстің жасырын ниеттері оргазммен аяқталады дегенді білдіреді; ал 1960 жылғы фильмде бұл сахнада Бейтс тек бақылап тұрады, мастурбация жасауы туралы ешқандай қымырыс жоқ. Ван Сант фильмдегі кісі өлтіру сахналарына бірнеше сюрреалистік сублиманалдық кадрларды қосты, оларды қорқыныш жанрындағы жазушы Чарльз Дерри "суреттегі естелік фрагменттері" деп сипаттап, олар кейіпкерлер өліп бара жатқанда "көрінбейтіндей" секіріп өтеді деді.

Кассалық жинақ

Психо 1998 жылдың 4 желтоқсанында АҚШ-та 2477 кинотеатрда кең экранға шықты, алғашқы апта соңында 10 031 850 долларлық табыспен ішкі кассада «A Bug’s Life» фильмінен кейін екінші орынды иеленді. Фильмнің өндіріс бюджеті шамамен 60 миллион долларды құрады.