Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сами фольклорындағы мифтік жаратылыс, Британдық Колумбияның түпкілікті халқы.
Mythical creature from Sámi folklore
the indigenous group of British Columbia
Сами халықтарының фольклорында Стало (сондай-ақ Сталое, Стало немесе Солтүстік Сами Сталу) – адамдарды жегісі келетін және осы себепті әдетте адамдармен жауласқан, адамға ұқсас ірі жаратылыс. Сталолар ұқыпсыз және ақымақ, сондықтан адамдар көбінесе олардан үстемдік табады. Виндельфьеллен табиғат қорығында саамдар Сталоның тұрақтары деп санайтын ежелгі, үлкен ғимараттардың негіздері сақталған. Гиенгельяуре көлінің жанында "Стало тасы" деген мағына беретін stalostenen аталған, үлкен тасқа бірнеше кішкентай тас үйілген. Аңыз бойынша, Стало өзінің күшін көрсету үшін осы тасты осы жерге қойған.
In the folklore of the Sámi, a Stállo (also Staaloe, Stalo or Northern Sami Stállu) is a large, human like creature who likes to eat people and who therefore is usually in some form of hostilities with a human. Stallos are clumsy and stupid, and thus humans often gain the upper hand over them. The Vindelfjällen Nature Reserve contains the remains of ancient, large building foundations, considered by the Sami to be the remains of Stallo dwellings. There is also a huge stone placed on some small pebbles on top near Lake Giengeljaure named stalostenen, which literally means "the Stallo stone." Legend dictates that a Stallo would have placed a stone here to prove his strength.
Сталолық учаскелер
Швецияның саамдық аймағының оңтүстік бөлігінде ежелгі құрылыстардың "сталло" қалдықтарының анықталғанына байланысты археологтар мұндай қалдықтарды жалпы түрде "сталотомт" деп атай бастады, бұл Эрнст Манкердің 1960 жылғы "Fångstgropar och stalotomter" ("аң аулау ойықтары және сталло орындары") зерттемесіне ұйтқы болды. Бұл құрылыстар іс жүзінде дөңгелек немесе сопақ пішіндес, диаметрі төрт-алты метр, және екіден сегізге дейін (немесе сирек, он бесқа дейін) топтасып, түзу сызық бойымен орналасқан. Мұндай жерлердің шамамен алпысы белгілі, олар қазіргі Норвегия-Швеция шекарасы бойында, оңтүстіктегі Йемтланд округінің Фроствикенінен солтүстіктегі Тромс округінің Девддесвуопмиіне дейін тараған. Олар ағаш шебінен жоғары, 550-850 метр биіктікте орналасқан. Олар шамамен 800-1050 жылдар аралығында, яғни викинг дәуірінде ең көп пайдаланылған. Ғалымдар бұл уақытша тұрақтар болғанына, ыстық айларда қолданылғанына келіседі және олар пайдаланушылардың экономикалық әдеттеріндегі өзгерісті көрсетеді, бұл аң аулау немесе бұғы шаруашылығымен байланысты болуы мүмкін. Дегенмен, тұрғындарының этникалық жағынан норвегиялық немесе саамдық болғаны, олардың тұрақты мекендерінің орналасқан жері және мақсаты туралы пікірталас әлі де жалғасуда. 2014 жылғы мәліметтер бойынша, пікірталас жалғасып, сол кездегі басым пікір сталло орындарының саамдықтар тарапынан пайдаланылғаны болды, себебі құрылыстардың орналасуы саамдықтардың кейінгі тұрғын үйлерімен сәйкес келеді.
On account of the identification of relics of ancient buildings with the 'stallo' in the southern part of the Sámi area of Sweden, archaeologists have come to refer to such relics as 'Stalotomt' generally, following the lead of Ernst Manker's 1960 study Fångstgropar och stalotomter ('hunting pits and stallo sites'). Such buildings are actually round or oval, with a diameter of four to six metres, arranged linearly in groups of two to eight (or, more rarely, more, up to fifteen). Around sixty such sites are known, distributed along what is now the Norway Sweden border, from Frostviken in Jämtland county to the south, to Devddesvuopmi in Troms to the north. They are found above the tree line, at heights between 550 and 850 metres. They seem to have been in most extensive use around 800–1050 CE, that is, during the Viking Age. Scholars agree that these were temporary dwellings, probably for use in the warmer months, and that they reflect a change in the economic habits of their users, almost certainly associated with hunting or herding reindeer. Nevertheless, there is extensive debate over whether the inhabitants were ethnically Norse or Sámi, where their permanent habitations were located, and their purpose. As of 2014, debate was ongoing, but opinion at that time favoured the idea that the stallo sites were used by Sámi people, partly because the layout of the buildings corresponds to later Sámi dwellings.
Фольклорлық шығармалар
Сталло саам халық аңыздарында кездеседі, мысалы, «Сталлоларды қалай алдады», «Сталло және Каурас» және «Ньюнье Паггас туралы әңгіме» сияқты ертегілерде.
Stallo appears in Sámi folktales, such as How the Stalos were Tricked, Stalo och Kauras, and The Tale of Njunje Paggas.