Кіріспе

Кредиттік және дебеттік карталарда контактсіз төлемдерді қабылдауға мүмкіндік беру. Радиоарна арқылы деректерді жіберуге арналған смарт-карталар. Контактсіз смарт-карта – өлшемдері кредиттік картаға тең контактсіз құжат. Оның ішкі интегралдық тізбектері деректерді сақтай (және кейде өңдей) алады және NFC арқылы терминалмен байланысады. Көбінесе қолданылатындары – көлік билеттері, банк карталары және паспорттар. Контактсіз смарт-карталардың екі негізгі түрі бар. Жады карталарында бұрынғы жад сақтау элементтері және мүмкін, қауіпсіздік логикасы болады. Контактсіз смарт-карталарда CSN (картаның сериялық нөмірі) немесе UID деп аталатын тек оқуға арналған RFID және радио толқындары арқылы қайта жазылатын смарт-карта микрочипі бар.

Артықшылықтары

Контактісіз смарт карталарды идентификациялау, аутентификациялау және деректерді сақтау үшін қолдануға болады. Олар сондай-ақ, бизнес-мәмілелерді икемді, қауіпсіз және стандартты тәсілмен, адамның минималды араласуымен жүзеге асыруға мүмкіндік береді.

Тарих

Контактсыз смарт-карталар алғаш рет 1995 жылы Оңтүстік Кореяның Сеул қаласында электрондық билеттер үшін қолданылды. Содан бері, контактсіз интерфейсі бар смарт-карталар төлем және билеттерді алу сияқты, әсіресе қоғамдық көлікте кеңінен танымал болды. Әлемдік деңгейде, қоғамдық көлікте тиімділікті арттыру мақсатында контактсіз ақы төлеу жүйесі қолданылуда. Пайда болудағы әртүрлі стандарттар жергілікті бағытталған және үйлесімсіз, алайда Philips компаниясының MIFARE Classic картасы АҚШ және Еуропада үлкен нарықтық үлес иеленеді. Жақында Visa және MasterCard өз желілеріндегі жалпы "ашық циклды" төлемдер үшін стандарттарға келісті, нәтижесінде АҚШ, Еуропа және әлем бойынша миллиондаған карталар қолданысқа енгізілді. Смарт-карталар аймақтық, ұлттық және халықаралық деңгейде жеке куәландыру және құқықтарды беру схемаларында енгізілуде. Азаматтық карталар, жүргізуші куәліктері және пациенттер карталары кеңінен таралды. Малайзияда міндетті ұлттық MyKad жеке куәлігі 8 түрлі қолданбаны қамтиды және 18 миллион пайдаланушыға таратылды. Халықаралық саяхаттардың қауіпсіздігін арттыру үшін контактсіз смарт-карталар ИКАО биометриялық паспорттарына енгізілуде. COVID-19 пандемиясы кезінде контактсіз несиелік және дебеттік карталарға сұраныс пен қолдану артты, бірақ монеталар мен банкноттар көбінесе қауіпсіз, сондықтан бұл технология вирустың таралуын тоқтата алмайды.

Оқырман

Контактісіз смарт-карта оқу құрылғылары радио толқындары арқылы смарт-картамен байланыс орнатып, одан деректерді оқып және жаза алады. Электрондық төлемдер үшін олар көбінесе PIN-код панельдерінің, кассалық аппараттардың және басқа төлем қабылдау орындарының жанында орналасады. Қоғамдық көлікте қолданылғанда, олар жол төлемі жиналатын қораптарда, билет сату автоматтарында, турникеттерде және станция аймақтарында жеке құрылым ретінде орналасады. Қауіпсіздік мақсатында қолданылғанда, оқырғыштар әдетте кіреберіс есігінің қасында орналастырылады.

Технология

Контактсіз смарт-карта – чиптің RFID-ге ұқсас индукциялық технология арқылы (деректер жылдамдығы 106-848 кбит/с) карта оқу құрылымымен байланысатын карта. Бұл карталар транзакцияны аяқтау үшін антеннаға жақын орналасуы керек. Олар көбінесе транзакцияларды жылдам немесе қолдарды бос ұстап өңдеу қажет болған жағдайларда қолданылады, мысалы, жаппай көлік жүйелерінде, онда смарт-картаны әмияннан шығармай-ақ пайдалануға болады. Контактсіз смарт-карта байланысының стандарты ISO/IEC 14443 болып табылады. Ол екі типті контактсіз карталарды ("A" және "B") анықтайды және белгілі бір қашықтықта байланыс жасауға мүмкіндік береді. Халықаралық стандарттау ұйымы ISO/IEC 14443 C, D, E, F және G типтері бойынша ұсыныстарды қабылдамады. Контактсіз смарт-карталар үшін балама стандарт – ISO/IEC 15693, ол алыс қашықтықта байланыс жасауға мүмкіндік береді. Көп қолданылатын контактсіз смарт-карталардың мысалдары: Сеулдің Upass (1996), Малайзияның Touch 'n Go картасы (1997), Гонконгтың Octopus картасы, Шанхайдың қоғамдық көлік картасы (1999), Париждің Navigo картасы, Japan Rail Suica Card (2001), Сингапурдың EZ Link, Тайваньның EasyCard, Сан-Франциско аймағының Clipper Card (2002), Лондонның Oyster картасы, Пекиннің қалалық әкімшілік және байланыс картасы (2003), Оңтүстік Кореяның T money, Онтарионың Presto картасы, Үндістанның More Card, Израильдің Rav Kav Card (2008), Мельбурнның Myki картасы және Сиднейдің Opal картасы – бұл карталар ISO/IEC 14443 стандартынан бұрын пайда болған. Төмендегі кестелерде қоғамдық көлік және басқа да электрондық әмиян қолданбалары үшін қолданылатын смарт-карталар тізімі келтірілген. Бұл технологиямен байланысты RFID (радиожиілікпен сәйкестендіру) бар. Кейбір жағдайларда, оны контактсіз смарт-карталар сияқты қолдануға болады, мысалы, электрондық жол төлемі үшін. RFID құрылғыларында, әдетте, контактсіз смарт-карталардағы сияқты жазуға болатын жад немесе микробасқарушы өңдеу мүмкіндігі болмайды. Бір картада контактісіз және контактілік интерфейстерді қолдайтын екі интерфейсті карталар да бар, олардың бір бөлігі ортақ сақтау және өңдеуді пайдаланады. Мысалы, Порту қаласының Andante деп аталатын көп мақсатты көлік картасы, контактілік және контактсіз режимде (ISO/IEC 14443 B типі) чипті пайдаланады. Контактілі смарт-карталар сияқты, контактсіз карталарда да батарея жоқ. Олар орнына кіріктірілген индукторды пайдаланады, резонанстық индукциялық байланыс принципі арқылы, түсетін электромагниттік сигналдың бір бөлігін ұстап, түзетіп, картаның электроникасын қуатпен қамтамасыз етеді.

Көлік

Сеул көлік картасы қолданысқа енгізілгеннен бері көптеген қалалар автоматтандырылған жол ақысын жинау жүйесінде байланыссыз смарт-карталарды жол төлемі ретінде пайдалануға көшті. Көптеген жағдайларда осы карталар электрондық әмиянмен қатар төлемдік өнімдерді де ұсынады және оларды шағын төлемдер үшін қолдануға болады.

Сәйкестендіру

Сандық жеке куәліктер саласы қарқынды дамуда. Осы қолданыста карталар жеке сәйкестікті растау үшін қолданылады. Ең көп таралған мысал – PKI (ашық кілтті инфрақұрылым) жүйесімен біріктірілген қолдану. Ақылды картада PKI жүйесінен шығарылған шифрланған цифрлық сертификат пен карта иесі туралы басқа да қажетті ақпарат сақталады. Мысал ретінде АҚШ Қорғаныс министрлігінің (DoD) Бірыңғай кіру картасын (CAC) және көптеген елдердің үкіметтерінің азаматтарын куәліктеу үшін түрлі смарт-карталарды пайдалануын келтіруге болады. Биометриялық деректермен үйлестірілген смарт-карталар екі немесе үш факторлы аутентификацияны қамтамасыз етеді. Ақылды карталар әрқашан жеке құпияны қорғайтын технология болып табылмайды, себебі адам өзіне қатысты айыптайтын ақпаратты үнемі өзімен бірге алып жүреді. Картаны әмияннан немесе тіпті киімнен шығармай-ақ оқуға болатын, байланыссыз смарт-карталарды пайдалану арқылы картаның иесіне аутентификацияның қосымша құндылығын арттыруға болады.

Басқа

Малайзия үкіметі барлық малайзиялық азаматтар мен тұрғын емес азаматтар ұстайтын жеке куәліктерде смарт-карта технологиясын пайдаланады. Смарт-картаның (MyKad деп аталады) ішіндегі жеке ақпаратты арнайы APDU командаларын қолдану арқылы оқуға болады.

Қауіпсіздік

Ақылды карталар жеке сәйкестендіру міндеттеріне қолайлы деп жарнамаланды, себебі олар бұзуға төзімді етіп жасалған. Ақылды картаның ішкі чипі әдетте кейбір криптографиялық алгоритмді жүзеге асырады. Дегенмен, алгоритмнің ішкі жай-күйін қайта қалпына келтірудің бірнеше тәсілі бар.

Физикалық бөлшектеу

Ақылды карталарды қышқыл, абразивтер немесе басқа да техникалар қолданып, бортындағы микропроцессорға тікелей, шектеусіз қолжетімділік алу үшін физикалық түрде ажыратуға болады. Мұндай әдістер, әрине, чипке қайтымсыз зақым келтірудің жоғары тәуекелін білдірсе де, олар одан да толыққанды ақпаратты (мысалы, шифрлеу жабдығының фотомикрографиясын) алуға мүмкіндік береді.

NFC байланысын тыңдау

Қысқа қашықтық (≈10 см немесе 4 дюйм) қуат беру үшін қажет. Бірақ, құрылғы қосылғаннан кейін радиожиілікті бірнеше метрден ұғуға болады.

Қауіпті жағдайлар

Сүреу көрсеткіші Жібек пластикалық картада орналасқан чип жеткілікті икемді, ал чип неғұрлым үлкен болса, сыну мүмкіндігі соғұрлым жоғары. Ақылды карталар көбінесе әмиян немесе қалтада тасымалданады – чип үшін өте қиын жағдай. Дегенмен, ірі банк жүйелері үшін сәтсіздіктерді басқару құны алаяқтықтың алдын алудан туындаған үнемге қарағанда кем болуы мүмкін. Ақылды картаның істен шығуын болдырмау үшін карта қаптамасын қолдануға болады. Құпиялылық Қоғамдық көлікте ақылды картаны пайдалану жеке өмірге қауіп тудырады, себебі мұндай жүйе қоғамдық көлік операторына, банктерге және билік органдарына адамдардың қозғалысын қадағалауға мүмкіндік береді. Банктер бөлшек төлемдерді қадағалауда да осыған ұқсас аргументтер келтіре алады. Мұндай ақпарат Мирманидегі жарылысты тергеу кезінде қолданылды. Ұрылық және алаяқтық Байланыссыз технология пайдаланушыны сәйкестендіру үшін PIN кодын міндетті түрде пайдалануды болдырмайды, бірақ кішкентай сомадағы операциялар (банк кредиттік немесе дебеттік картасымен төлем немесе қоғамдық көлік ақысы) үшін PIN кодты енгізу қажет болмайды. Бұл мұндай карталарды ұрлау немесе басқа біреудің жоғалған картасын тапқан адамның алаяқтық әрекет жасауына жағдай жасайды. Шетелде пайдалану Ішкі деректер желілері терминалдар мен орталық банк жүйелері арасында ақпаратты жылдам жеткізеді, соның арқасында байланыссыз төлем лимиттері бақыланып, басқарылады. Бірақ мұндай карталарды шетелде пайдаланғанда бұл мүмкін болмауы мүмкін. Бірнеше картаны анықтау Егер екі немесе одан көп байланыссыз карта бір-біріне жақын болса, жүйе қай картаны пайдалану керектігін анықтауда қиындық туындатуы мүмкін. Карта оқу құрылғысы қате картаны есепке алуы немесе екеуін де қабылдамауы мүмкін. Бұл көбінесе қызмет провайдері қол жетімділікті жеңілдету үшін төлем картасын пайдаланған кезде ғана кездеседі, мысалы, паркингке кіру картасы, пәтер үйіне кіру картасы және түрлі байланыссыз төлем карталары бар әмиянды паркингке кіргенде пайдалануға болады, паркинг жүйесі әмиян ішіндегі өз картасын анықтап, кедергіні ашады. Алайда, бөлшек сауда дүкенінде төлем жасағанда жеке байланыссыз картаны әмияннан алып шығуға кеңес беріледі. Осылайша, кем дегенде карта иесіне төлем үшін қай картаны пайдалануды жоспарлап отырғанын хабарлау мүмкіндігі туады. Бұл – транзакция бойынша төлемді абоненттік жазылымнан ажырату мәселесі.