Кіріспе

R v Jobidon, [1991] 2 SCR 714 – Канада Жоғарғы Сотының маңызды шешімі, онда Сот, егер шабуыл сияқты қылмыстық әрекет "ауыр жарақат немесе маңызды дене күшігін" тудыруы мүмкін болса, онда оған келісімді қорғаныс ретінде пайдалануға болмайды деп шешті.

Өмірбаян

1986 жылдың қыркүйегінде Родни Хаггарт Онтарионың Садбери қаласына жақын орналасқан қонақ үйдің барында өз нишанымен тойлап отырды. Хаггарт бауырымен бірге барда отырған Жюль Джобидонмен тілдесіп, ашуланып кетті. Хаггарт оны барда төбелеске шақырды, бірақ төбелес тез таратылды. Екеуі де төбелес аяқталмағанын мойындады. Жобидон Хаггарт барынан шығып кеткенше сыртта күтіп тұрды, сосын төбелесті жалғастыруға тырысты. Оның алғашқы соққысы сонша күшті болды ki, Хаггарт есінен танып қалды. Жобидон дереу оның басына соққыларын жалғастырды. Хаггарт ауруханаға жеткізілді, бірақ кейін басына салған ауыр жарақаттардан көз жұмды. Жобидонға қасақана кісі өлтіру айыбы тағылды. Сотта судья Жобидонның оны өлтіру ниеті болмағанын, бірақ ауыр жарақаттану мүмкіндігін болжауға болатынын анықтады. Жобидон Хаггарт төбелеске келісім бергенін дәлелдеді, сондықтан ол ақталды. Апелляциялық сот бұл үкімді күштен шығарып, оның орнына қасақана кісі өлтіруде кінәлі деп тапты. Басты мәселе – келісімнің жоқтығы барлық шабуылдарда мемлекеттік айыптау тарапынан дәлелденуі тиіс маңызды элемент болып табылады ма, әлде кейбір жағдайларда келісімнің заңдық қорғанысын шектейтін немесе жоққа шығаратын ортақ құқықтық шектеулер бар ма екені болды.

Соттың негіздері

Судья Гонтиер көпшіліктің атынан жазған қаулысында, қылмыстық заңның "әкешілдік" сипаты бар екенін, ол барлық "азаматтардың бір-біріне адамдықпен және құрметпен қарым-қатынас жасауын" қамтамасыз етуге бағытталғанын мәлімдеді. Дегенмен, зиян шағын болған жағдайда немесе спорт сияқты қоғамдыққа пайдалы іс-әрекеттің бір бөлігі болғанда, келісім заңды қорғаныс болып табылуы мүмкін. Судья Сопинка шешіммен келіссе де, көпшіліктің негіздемесімен келіспеді, көпшілік Парламенттің ниетінен асып, 265-баптың қолданылу аумағын кеңейтті деп санайды. Аталған істің бір мән-жайы – Жойбидон жәбірленуші есінен танығаннан кейін де оны ұруын тоқтатпады. Осы факті судья Сопинканы бастапқы сот судьясымен келісуге итерді, яғни жәбірленуші есінен танығаннан кейін жекпе-жектің шартына келісуге қабілетсіз болғандықтан, Жойбидон келісімді қорғаныс ретінде пайдалана алмайды және заңсыз шабуыл жасау арқылы кінәлі деп танылды.