Кіріспе

Шөп түрі

Thymus herba barona – Корсика, Сардиния және Майорка аралдарында өсетін тимьянның бір түрі. Оған қарақұмық сияқты күшті хош иісі болғандықтан, кейде оны «қарақұмық тимьяны» деп те атайды және кез келген рецептте қарақұмық орнына қолдануға болады. Оны тағам дайындау үшін немесе бақта мәңгі жасыл төсеніштік өсімдік ретінде пайдалануға болады. Екі кіші түрі бар:

Thymus herba barona subsp. herba barona. Корсика, Сардиния
Thymus herba barona subsp. bivalens. Майорка (Испания)

Сипаттама

Қарағай жусан – төмен өсетін, ағаш тәрізді көп жылдық өсімдік, биіктігіне дейін өсіп, жер бетінде шамамен кеңінен жайылады. Жапырақтары ұзын, сүйірленген, қою, жылтыр жасыл және түкті. Жапырақтарында қарақұмық иісі күшті сезіледі. Гүлдері төрт құлпынайлы, төменгі жапырағы айқын қызғылт түсті. Олар көктемнің соңы мен жаздың басында гүлдейді және аралар мен көбелектерге өте тартымды.

Өсіру және пайдалану

Қарағай жусан орташа топырақта, шамалы суарумен және толық күн сәулесінде жақсы өседі. Англияда бұл өсімдік ірі сиыр етін дәмдеу үшін бағаланған, осыдан оның ғылыми атауы шыққан. Оны бүкіл әлемдегі бақшаларда өсіреді. Қарағай жусанды тұқымнан өсіру қиын, сондықтан оны көбінесе 5–10 см биіктіктегі жас өсімдіктер түрінде, кішкентай горшоктарда сатып алады. Қарағай жусанның құрамында эфир майы бар, ал өсімдік антисептикалық, дезодорант және дезинфекциялық қасиеттерімен қолданылады. Оны парфюмерияда, ауыз су ретінде және дәстүрлі медицинада да пайдалануға болады. Эфир майын осы туыстың тағы екі өкілінің ұқсас майларымен салыстыру мақсатында жүргізілген зерттеуде, олардың үшеуі де грам-оң бактерияларға және мицеттерге қарсы, белгілі антисептик хлоргексидин глюконатына қарағанда ұқсас антимикробтық активтілікке ие екені анықталды.