Мексикалық федерализмнің әкесі: Дон Мигель Рамос Ариспе өмірі мен қызметі

Кіріспе

Дон Мигель Рамос Ариспе (15 ақпан 1775 жылы Валле-де-Сан-Николас, (Салтильо) Коахуила штатында – 28 сәуір 1843 жылы Мехико қаласында) мексикалық дін қызметкері және саясаткер, ол "мексикалық федерализмнің әкесі" ретінде танымал.

Өмір және мансап

Рамос Ариспе 1775 жылы колониялық Мексиканың Шығыс провинциясында, Коахуила штатының Сальтильо қаласының жанында дүниеге келген. Ол Монтеррейдегі семинарияда латын, философия және моральдық теологияны оқыды. Гвадалахарада философия және құқық бойынша бакалавр дәрежесін алды. 1803 жылы дін қызметкері болып тағайындалып, Монтеррейге оралды және аймақта бірнеше шіркеу қызметтерін атқарды. 1807 жылы канондық құқықтан докторлық диссертациясын қорғады. Кадис, Коахуила қаласындағы сотта қызмет еткенде, ол «Еуропалықтар мен америкалықтардың теңдігін» талап етті. XVIII ғасырдың соңындағы Бурбон реформалары кезінде испан тәжі әлдеқанда жүйелі түрде жартыаралық испандықтарды американдық криолдардан артық санады, сондықтан элиталардың теңдік талабы патшалық саясатқа қарсы болды. Наполеонның Иберия түбегіне басып кіруі кезінде Бурбон монархының орнына Наполеон Бонапарттың бауыры Жозеф келді, Испания мен испан Америкасында билеушінің заңдылығы күмәнделді. Рамос Ариспе Кадис Кортесіне өкіл болып сайланды, онда ол американдықтардың құқықтарын қорғады. Ол провинциялардың өзін-өзі басқаруын көздеген провинциялық делегация құрылымын құрды. Кадис Кортесі корольдік билікті шектеу үшін конституциялық монархияны құрған 1812 жылғы испан конституциясын жазды және қабылдады. Наполеон жеңілгеннен кейін және Бурбон монархы Фердинанд VII 1814 жылы Испанияға оралғанда, ол жаңа конституцияға адал екенін мәлімдегенімен, оны жойды. Конституциялық процеске қатысқан бірнеше адамды, соның ішінде 1820 жылы конституцияны қайта орнатуға бағытталған төңкеріске дейін түрмеге қамаған Рамос Ариспе де олардың арасында болды. Кортес қайтадан шақырылды және Рамос Ариспе қайтадан Жаңа Испаниядан делегат болды. Ол Испанияның теңіз арты империясының бөліктеріне жақсы мәртебе беруді талап етті, оларға доминион мәртебесін ұсынды. 1810 жылы Мигель Идальго бастаған және 1810 жылдары Хосе Мария Морелос және Висенте Герреро жалғастырған мексикалық тәуелсіздік үшін күрес әскери тұрғыдан тоқтап тұрды. 1820 жылғы испан конституциясы Мексикадағы Рим-католик шіркеуінің билігіне қауіп төндірді. Роялистік әскери шенеунік Агустин де Итурбиде Герреромен одақтасып, Мексиканың тәуелсіздігін жариялаған Игуала жоспары бойынша 1821 жылы тәуелсіздікке қол жеткізді. Жаңа мексикалық мемлекеттің құрылуы бастапқыда құрылтай жиналысын қамтыды. Рамос Ариспе 1822 жылы Мексикаға оралды, сол кезде Итурбидеге қарсы оппозиция күшейді. Ол «провинцияларды жұмылдыру және Каса-Мата жоспарын жасау» ісінде маңызды рөл атқарды, ол Итурбиден құтылуға шақырды. Итурбиде биліктен қуылғаннан кейін мексикалық элиталар конституция жазу үшін екінші Конституциялық конгресс құрды. Бұрынғы колония егемен мемлекет ретінде құрылмады, бірақ бұрынғы колониялық аймақтық округтер жаңа конституцияны құру үшін бірліктер деп санады. Рамос Ариспе жаңа конституцияны жазу комитетінің төрағасы болып сайланды. 1824 жылы екі аптадан кем уақыт ішінде комитет құрылтай заңы болған Acta Constitutiva жобасын жасады. Мексика штаттарының егемендігінің шегі мәселесі болды. Мексикадағы саясат Итурбиден кейін әртүрлі ұйымдарға мүшелік бойынша біріккенде, Шотландтық ырым (Escocés) және Йорк ырым (yorkino), Рамос Ариспе Йорк ырым масондарына қосылды, олар Шотландтықтарға қарағанда аз таңдаулы болды және халыққа жақын болды. Йорккиноларға Мексикадағы АҚШ-тың бірінші елшісі Джоэл Робертс Пойнсетт қолдау көрсетті, және тәуелсіздік алғаннан кейінгі алғашқы кезеңдегі көптеген саяси келіспеушіліктерге оның араласуы кінәлі деп айыпталды. Рамос Ариспе 1826 жылы Йорккинодан шығып, 1826 жылы әріптес масондарынан бөлініп, өзіне қарсы жаулар жасады. Ол Гвадалупе Виктория, Мануэль Гомес Педраса, Валентин Гомес Фариас және Антонио Лопес де Санта-Анна президенттердің әділет министрі қызметін атқарды. Коахиладағы Рамос Ариспе қаласы оның құрметіне аталған. 2004 жылы Clio TV Антонино Исордияның режиссерлігімен Мигель Рамос Ариспе туралы «El país roto, Las guerras de Miguel Ramos Arizpe» атты деректі фильмін көрсетті.

Ramos Arizpe was born near Saltillo, Coahuila, in colonial Mexico's Eastern Provincias Internas in 1775. He studied in a seminary in Monterrey, with the usual curriculum of Latin, philosophy, and moral theology. He went on to study in Guadalajara, where he earned his bachelor's degree studying philosophy and law. He was ordained a priest in 1803, returning to Monterrey, and held a number of ecclesiastical positions in the area. He earned his doctorate in canon law in 1807. He served in the court at Cádiz, Coahuila, where "he demanded equality between Europeans and Americans." During the Bourbon reforms of the late eighteenth century, the Spanish crown had begun systematically privileging peninsular born Spaniards over American born criollos, so the demand for equality of these elites was in opposition to crown policy. During the Napoleonic invasion of the Iberian peninsula when the Bourbon monarch was replaced by Napoleon Bonaparte's brother Joseph and the legitimacy of the ruler challenged in Spain and Spanish America, the Cortes of Cádiz was convenedwhich served as a parliamentary Regency after Ferdinand VII was deposed. Ramos Arizpe was elected as a representative to the Cortes of Cádiz, where he advocated for the rights of Americans. He established the structure for the provincial deputation, which sought home rule for provinces. The Cortes of Cádiz wrote and promulgated the Spanish Constitution of 1812, which created a constitutional monarchy, as a way to curb the power of the monarchy. When Napoleon was defeated and the Bourbon monarch Ferdinand VII returned to Spain in 1814 after having declared his allegiance to the new constitution, he abolished the constitution. He jailed a number of people involved in the constitutional process, including Ramos Arizpe, who was imprisoned until the 1820 coup against the monarch in 1820 that restored the constitution. The Cortes reconvened and Ramos Arizpe was again a delegate from New Spain. He pressed for a better status for Spain's components of its overseas empire, proposing commonwealth status for them. The insurgency for Mexican independence that began with Father Miguel Hidalgo's 1810 uprising and carried on by Father José María Morelos, and Vicente Guerrero during the 1810s was at a military stalemate with royalist forces. With the 1820 Spanish Constitution, the power of the Roman Catholic Church in Mexico was threatened. Royalist military officer Agustín de Iturbide made an alliance with Guerrero, and under the Plan de Iguala declaring Mexico's independence, which was achieved in 1821. The formation of the new Mexican state initially involved a constituent congress. Ramos Arizpe returned to Mexico in 1822, when opposition to Iturbide was coalescing. He was "instrumental in mobilizing the provinces and drafting the Plan of Casa Mata," which called for the overthrow of Iturbide. With the ouster of Iturbide, Mexican elites created a second Constituent Congress to write a constitution. The former colony was not constituted as a sovereign state but the former colonial regional districts considered themselves the units to form a new constitution. Ramos Arizpe was chosen as the chair of the committee to write the new constitution. In less than two weeks in 1824, the committee drafted the Acta Constitutiva, which was the founding legislation. An issue was the extent to which the Mexican states had sovereignty. When politics in Mexico post Iturbide were coalesced around membership in different organizations, the Scottish Rite (Escocés) and the York Rite (yorkino), Ramos Arizpe became affiliated with the York Rite Masons, who were less selective than the Escocés and had a populist following. The Yorkinos were encouraged by the first U. S. ambassador to Mexico, Joel Roberts Poinsett and he has been blamed for much political strife in the early post independence period with his meddling. Ramos Arizpe resigned from the Yorkinos in 1826 split with his fellow Masons in 1826, earning himself enemies for his defection. He served as justice minister for Presidents Guadalupe Victoria, Manuel Gómez Pedraza, Valentín Gómez Farías and for Antonio López de Santa Anna. The city of Ramos Arizpe in Coahuila is named after him. In 2004 Clio TV showed a documentary El país roto, Las guerras de Miguel Ramos Arizpe that was directed by Antonino Isordia.