Соттағы келісімшарттық дау – тараптардың мүддесі ортақ мақсатқа жету үшін туындайтын сот процесі. Бұл, әсіресе кәмілетке толмағандардың мүддесін қорғауда тиімді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сот ісі түрі
Type of lawsuit
Конспиративтік сот ісі, конспиративтік әрекет немесе дос сот – бұл тараптардың бір-бірімен нақты дау-жанжалы жоқ, бірақ екеуі де қалаған нәтижеге қол жеткізу үшін біреуі екіншісіне қарсы сотқа шағымданатын сот ісі.
A collusive lawsuit, collusive action or friendly suit is a lawsuit in which the parties to the suit have no actual quarrel with one another, but one sues the other to achieve some result desired by both.
Артықшылықтар
Заң бұл практиканы мақұлдайды, өйткені сот арқылы дауды шешу, сотқа шағымданусыз келісімге келуге қарағанда бірнеше артықшылықтары бар. Біріншіден, егер даудың бір тарапы кәмелетке толмаған болса, олар қорғаушы тағайындалып, келісімді қарап, қабылдағанға дейін дауды шеше алмайды. Сотқа шағым түсірілгеннен кейін, қорғаушы баланың мүддесін ескере отырып, келісімді қарастырады, содан кейін тараптар соттан үкім шығару туралы бірлескен өтініш бере алады, ол олардың кәмелетке толмағандығына қарамастан, барлық тараптар үшін міндетті болады. Үкім болған кезде тараптар, егер олар сол мәселе бойынша қайтадан сотқа шағымданса, сот шешімінің күшімен қорғалу құқығына ие болады.
The law condones this practice because there are several benefits to settling a lawsuit as opposed to settling a claim outside of a lawsuit. First, if one of the parties to the claim is a minor, they usually cannot settle the claim without the appointment of a guardian ad litem to review and accept the settlement. Once the suit is filed, and the settlement is reviewed by the ad litem who considers the best interest of the child, the parties can then file a joint motion for the court to render judgment, which would then be binding on all parties regardless of their minority. When there is a judgment, the parties also gain the defense of res judicata if sued again on the same topic.
АҚШ федералды заңы
Достық сот процестері, әдетте, АҚШ Федералдық сот жүйесінің қарауына жатпайды, себебі олар АҚШ Конституциясының III бабындағы нақты "іс немесе дау" талабына сай келмейді; АҚШ-тың Джонсонға қарсы ісін қараңыз. Бірақ, практикада достық сот процестері сирек-ак аталса, кейбір шалаңғы қателіктер арқылы Федералдық сот жүйесіне оңай түсіп кетуі мүмкін. Сонымен қатар, III баптың "іс немесе дау" талабы штаттардың соттарына міндетті емес, олар достық процестерге өз шектеулерін (немесе мүлдем шектеу қоймауға) құқылы.
Friendly suits are generally not within the jurisdiction of the federal judiciary of the United States, as they do not constitute a true "case or controversy" under Article III of the United States Constitution; see United States v. Johnson. In practice, however, friendly suits are rarely explicitly described as such, and they could easily slip into the federal judicial system through some casual omissions. Moreover, the "case or controversy" requirement of Article III does not bind the judiciaries of the states, which are free to impose their own restrictions on friendly suits (or none at all).
Конституциялық құқық
Мысалы, егер екі адам заңның конституцияға қайшы екенін ойласа, біреуі екіншісін сотқа шақырып, соттың оның конституциялық екендігіне қатысты шешім қабылдауына мүмкіндік беруі мүмкін. Бірақ соттар, әдетте, нақты іс немесе дау болған жағдайларда, яғни тараптар арасындағы шынайы дау болғанда ғана сот төрелігін жүзеге асырады. Сондықтан, мұндай шағым болған жағдайда, сот сот төрелігін жүзеге асырудан бас тартуы мүмкін. Мысалы, Еуропалық Әділет соты жорамал даулардан туындаған алдын ала сұрақтарды қарастырмайды. Chicago & Grand Trunk Railway Company v. Wellman (1892) ісінде алғаш айтылған, құпия шағым туралы ереже – конституциялық мәселелерді болдырмау доктринасының жеті қағидасының бірі болып табылады. Ашвандер v. Теннесси өзенінің басқаруы (1936) ісінде АҚШ Жоғарғы соты «достық, жарыссыз сот отырысында заңнаманың конституциялық екендігі туралы шешім қабылдамауға» тиіс екенін талап етеді, себебі мұндай мәселелерді шешу «тек соңғы шара ретінде және жеке тұлғалар арасындағы нақты, маңызды және өзекті дауды анықтау қажеттілігі ретінде ғана заңды». Заң шығарушы органнан жеңілген тараптың сотқа заң актісінің конституциялық екендігін тексеруді жүктеуі ешқашан көзделмеген.
For example, if two people think a law is unconstitutional, one might sue another in order to put the lawsuit before a court which can rule on its constitutionality. Because courts generally reserve jurisdiction for situations in which there is an actual case or controversy – i. e., a real dispute between the parties – where such a suit is suspected, the court may refuse to exercise jurisdiction. For example, the European Court of Justice does not hear preliminary references arising out of hypothetical disputes. Originally stated in Chicago & Grand Trunk Railway Company v. Wellman (1892), the collusive lawsuit rule is one the seven rules of the constitutional avoidance doctrine established in Ashwander v. Tennessee Valley Authority (1936) that requires that the Supreme Court of the United States to "not [rule] upon the constitutionality of legislation in a friendly, nonadversary, proceeding, declining because to decide such questions 'is legitimate only in the last resort, and as a necessity in the determination of real, earnest and vital controversy between individuals. It never was the thought that, by means of a friendly suit, a party beaten in the legislature could transfer to the courts an inquiry as to the constitutionality of the legislative act.
Қылмыстық іс-қарақ
Құпия келісім арқылы сотқа жүгінудің тағы бір түрі – алаяқтық, онда екі адам жол апатын жасағандай болуға келіседі, содан кейін «зардап шегуші» екінші адамды сотқа беріп, оның сақтандыру төлемдерін алуға тырысады. Бұл қылмыс, және сақтандыру компаниялары талаптарды зерттеп, ешқандай құпия келісім болмағанын анықтайды. Құпия келісім арқылы сотқа жүгінуден қауіптеніп, көптеген заңнамалық аумақтар әртүрлі уақытта әйелдер мен ерлердің бір-бірін сотқа беруіне немесе балалардың ата-аналарын сотқа беруіне тыйым салған. Сонымен қатар, көптеген заңнамалық аумақтарда жолаушылар туралы заңдар бар, олар коммерциялық емес көліктегі жолаушыға жүргізушінің кінәсінен жарақат алған жағдайда жүргізушіге шағымдануды қиындатады.
Another form of collusive lawsuit involves fraud, where two persons agree to fake an accident, so that the "victim" can sue the other person in order to collect from the other person's insurance. This is a crime, and insurance companies investigate claims to determine that no collusion is involved. Because of the fear of collusive suits, many jurisdictions have, at various times, prohibited spouses from suing one another or prohibited children from suing their parents. Also, many jurisdictions have had guest statutes which make it difficult for a passenger in a non commercial vehicle to sue the driver if the passenger is injured due to the driver's negligence.
Ажырасу
Тағы бір мысал – ажырасу ісінде, неке шартын бұзу туралы сот процесін бастау үшін кінәнің болуы талап етілетін мемлекеттерде.
Another example is in divorce, in those jurisdictions where fault remains as a condition before commencement of an action for breach of the marriage contract.
Маркетинг
Жалған жарнамалық талаптарды одан әрі күшейтуге көмектесетін жалған сот процестері болуы мүмкін. 2015 жылы «Gilead Sciences» фармацевтикалық корпорациясы, оның қаржылаған «AIDS Healthcare Foundation» ұйымы, тағы бір «Gilead» қаржылаған «Treatment Action Group» ұйымының мәлімдемелеріне сүйене отырып, «Gilead» компаниясының ескі дәрісі «Тенофовир Дизопроксил» жаңа нұсқасы «Тенофовир алафенамидке» қарағанда «қауіпсіз емес» деген шағыммен сотқа берілді. Ескі дәрінің патені бітіп, 2023 жылға қарай генериктік нұсқаларының бағасы 400 доллар болса, жаңа брендтік нұсқасы айына 2160 долларға сатылды. Екі препараттың да белсенді құрамы бірдей және екі нұсқаның да қауіпсіздік профилі дерлік бірдей, бірақ бұл жалған сот процесі ескі дәрінің қауіпсіз еместігі туралы кең тараған пікірге әкеліп, қымбат жаңа нұсқаға сұраныс тудырды. Бұл сот процесі сонымен қатар «Gilead» компаниясының генериктік бәсекелесіне қарсы жалған жарнамаға ақысыз қызмет көрсетуді іздеген топтық іс жүргізуші адвокаттардың көптеген жарнамаларын тудырды.
Sham friendly lawsuits can help further false advertising claims. In 2015, Pharmaceutical Corporation Gilead Sciences was sued by an organization it funded, the AIDS Healthcare Foundation, on the basis of statements of Treatment Action Group, another organization Gilead funded, asserting Gilead's older drug Tenofovir Disoproxil was "less safe" than its newer counterpart Tenofovir alafenamide. The old drug was going off patent and by 2023, generic versions cost $400 vs. $2,160/month for the new branded version. The active ingredient in both drugs is exactly the same and both versions have virtually identical safety profile, but the friendly lawsuit lead to widespread market perception the old drug was not safe thus creating demand for the new expensive version. The lawsuit also spurred numerous recruitment advertisements from class action lawyers looking for Tenofovir disoproxil victims free false advertising against Gilead's generic competitor.