Кіріспе

Рудольф Шварц (29 сәуір 1905 – 30 қаңтар 1994) – еврей тегінен таралған австриялық дирижер. Ол британдық азаматтыққа өтіп, өмірінің соңғы жартысын Англияда өткізді.

Ерте өмір

Шварц Венада еврей отбасында дүниеге келді. Алты жасында фортепиано сабақтарын, одан кейін дереу скрипка сабақтарын бастады. Әкесі ұлының дирижер болу ниетіне қарсы болды. Музыка сабақтары мен Операдағы билеттерге ақша табу үшін ол өзі сабақ берді. Ол Ричард Роберт, Ханс Гал және Ричард Штраус сияқты композиторлармен оқыды. 1936 жылы ол Берлиндегі Kulturbund Deutscher Juden (JKB) директоры болды – бұл Иосиф Геббельстің нацистік пропаганда министрлігі қолдаған неміс еврей мәдени ұйымы. Аушвицте ол иық сүйегін сындырды, бұл оның кейінгі өмірінде дирижерлік қимылдарына кедеріл келтірді. Бұл жарақаттың дирижерлік стиліне тигізген әсерін 1958 жылғы мамыр айында Дэвид Оистрахпен бірге Брамс скрипка концертінің финалын дирижерлік еткенін көрсететін DVD-де көруге болады. Шварцтың 1939 жылы Германиядан кетуге тырыспауының себебі әлі анық емес. Мүмкін себептердің бірі – JKB-дегі жұмысының сенімділігі және басқа жерде жұмыс табудың қиындығы болуы мүмкін.

Британиядағы мансабы

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Шварц тайфус ауруынан сауығу үшін Швецияға барып, болашақ екінші әйелі Гретамен танысты. 1946 жылы оған Берлин операсына дирижер болып келу ұсынылды, бірақ ол бас тартты. Шварцтың алғашқы маусымында 150 концерт өткізу қажет болғандықтан, жұмыс жүктемесі өте ауыр болды. Боурнмут оркестрімен жұмысы үшін Шварц Томас Бичэмнен «қабілетті дирижер» деген мақтау алды, содан кейін ол Бирмингем қаласының симфониялық оркестрінің (1951–1957 жж.) және BBC симфониялық оркестрінің бас дирижері болды. BBC SO-да ол «музыканың мәніне жету» үшін жоғары бағаланды. Дегенмен, 1961–1962 жылғы маусымда оның Малердің 9-шы симфониясын орындауы баспасөзde «ашық бұрмалау» деп сынға ұшырады және «жаманнан жаманға» қарай барады деп айтылды. 1961 жылдың сәуір айында BBC-нің музыка жөніндегі бақылаушысы Уильям Глок Шварцтың 1962 жылдың тамызында бас дирижерліктен қалып, кейіннен BBC SO-да қонақ дирижер ретінде жұмыс істеуін ұсынды. Николас Кенионның сөзіне сәйкес: «Шварц осы ұсынысқа қуанды – бұл оған өзі сүйетін репертуарға назар аударуға және Лондон концерт залының бәсекелестік атмосферасынан гөрі студияның салыстырмалы тыныштығында жұмыс істеуге мүмкіндік береді, ол провинциядан келгеннен бері алаңдаған еді». 1964 жылы Шварц Солтүстік Симфонияның көркемдік жетекшісі және бас дирижері болып тағайындалды, ол 1973 жылға дейін қызмет етті. Шварц 1970 жылдан 1979 жылға дейін Борнмутқа тұрақты қонақ ретінде оралды, сондай-ақ Бергенде, Англия опералық тобымен және Ұлттық жастар оркестрімен қонақ өнерпаз ретінде жұмыс істеді. 1973 жылдың маусымында ол Британ империясы орденінің командирі (CBE) болып тағайындалды. Рудольф Шварц 1994 жылы 88 жасында Лондонда қайтыс болды.

Музыкалық шеберлік

Шварц өзінің жетекшілігімен ойнаған "Солтүстік симфония" музыканттарынан көп мақтау алды. Скрипкашы Мартин Хьюз оның "ритм, құрылым және темп сезімі ерекше болды" деді. Ратлдың сөзінше, Шварц ешқашан "шындығын айтпаған интерпретация бермеген". Ол көптеген концерттік жазбаларға дирижерлік етті, сондай-ақ Дворжактың славян билері (BBCSO) және Листтің венгр рапсодиялары (Филармония) жазбаларында жұмыс істеді. Ол өзінің жазба карьерасын Борнмут оркестрімен бастады және аяқтады: 1950 жылдардың басында бірнеше увертюра және 1980 жылы Шуберт увертюраларының LP (барлығы EMI). Британ кітапханасының дыбыс архивінде Шварцтың тағы да бірнеше хабарлама жазбалары сақталған.