Кіріспе

2-ғасырдың соңындағы Шығыс Хан әулетінің қарақшысы, Ян Байху Қытайдың Шығыс Хан әулетінің соңғы кезеңінде Ву немесе Цзяндун аймағында әрекет еткен қарақшылардың басшысы болды.

Өмір

"Байху" – Янның нағыз аты емес, оның дене күшіне немесе тері түсіне байланысты қойылған лақап аты; сондықтан оның есімі "Ақ жолбарыс Ян" деп аударылуы тиіс. "Үш патшалық тарихында" айтылғандай, Ян Байху Шанюе тайпаларына және тіпті У аймағындағы Хан чиновниктеріне де зор ықпал еткен. Лю Яо Ян провинциясының губернаторы болып тағайындалғанда, ол Хуаи өзені аймағында үлкен әскері бар Юань Шуға қарсы қолдау алу үшін Ян Байхуға пара беруге тырысты. Сунь Цзе Цзяндун аймағындағы жаулауларының алғашқы кезеңінде Лю Яоны жеңгеннен кейін, Ян Байху элиталық Шанюе сарбаздарынан құралған жеке әскерін қайта құрып, оны он мыңнан астам жасаққа дейін жеткізді, Сунь Цземен соңғы шайқасқа дайындалды. Бандиттер мен жергілікті билік өкілдерінен құралған одақтың басшысы ретінде Ян Байху, одақтас әскерлерін азықпен қамтамасыз ете алатын Ван Лангпен одақ құрды. Ян Байху дайындық жасағанына қарамастан, Сунь Цзе Ван Лангты алдап, жоғары тактикалық шеберлікпен оның қоймасын басып алды. Азықсыз қалған Ян Байху мен Ван Ланг Сунь Цзеден жеңіліске ұшырады. Содан кейін Ян Байху тауларға қашып, Шанюе халқын Цзяндун аймағында Сунь Цзе билігіне қарсы тұруға үндей берді. Ян Байху Сунь Цзе қайтыс болғанға дейін өмір сүрді.

Үш патшалықтың романсында

14 ғасырдағы "Үш патшалықтың романсы" тарихи романында Ян Байхуға Сун Цэ шабуыл жасады, ол Ван Лангқа көмек сұрап қашты. Бірақ Ван Лангтан көмек іздеу кезінде оның әскері Линг Цао мен оның ұлы Линг Тонгтан жеңіліске ұшырады. Ян Байху қашқанда Донг Си оны қуып жетіп, өлтірді. Донг Си содан кейін Ян Байхудың басын қорапқа салып Сун Цэге жіберді.