Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қаср Харрана (قصر حرّانة), кейде Қаср әл-Харана, Харана, Қаср әл-Харрана, Қаср әл-Харана, Харан, Хаурани немесе Хран, қазіргі Иорданияның шығысында, Амманнан шығысқа қарай және Сауд Арабиясымен шекараға салыстырмалы түрде жақын орналасқан шөлдегі ең танымал қамалдардың бірі. Сарайдың қашан салынғаны нақты белгісіз, бірақ ол Омейяд әулеті тұсында салынған болуы мүмкін. Жоғарғы қабырғадағы жазу ғимараттың 710 жылға дейінгі мерзімде салынғанын көрсетеді. Бұл жерде грек немесе Византиялық үй болған деуге болады. Ғимараттың мақсаты ғалымдар арасында пікірталас тудырып отыр. Қасрдың мақсаты туралы теорияларға крестоносшылар қамалы, әскери бекініс, шаруашылық бекеті және керуен саяхатшыларының демалыс орны кіреді. Қазіргі ғалымдардың пікірінше, бұл ғимарат жергілікті бедуин басшыларының кездесуі үшін пайдаланылған. Ішкі жағында екі қабаттан тұратын 60 бөлме орталық ауланың айналасында орналасқан, ал ортасында жаңбыр суы жиналатын ойық бар. Көптеген бөлмелерде жарық пен желдету үшін кішкентай тесіктер қарастырылған. Кейбір бөлмелер пилястралармен, медальондармен және гипстен жасалған жабық нишалармен әсемделген. Сарайды салу немесе пайдалану кезінде қолданылған тамды анықтау мүмкін емес, себебі табиғи су тасқыны оларды мезгіл-мезгіл шайып кетеді. Дегенмен, қазіргі қолданыстағы тамдар ғимаратты пайдаланғандардың қолданғандарымен салыстыруға болады. Бөлмелердің орналасуы Сирия үйлерінің үлгісінде жасалған, олар өз кезегінде Византия және Рим дәстүрлерінің ықпалында болған. Кіреберіс тек оңтүстік қабырғадан. Есіктің екі жағында төртбұрышты тіреулер орналасқан. Кіреберістен өткеннен кейін 3,5x9,15 метрлік дәліз аулаға жетеді, оның өлшемдері 12,65x12,95 метр. Орналасу негізінен бөлмелердің жеке топтарынан тұратын байттардан құралған. Бұл байттар есіктер арқылы бір-бірімен байланысқан, ал қалған бөлмелер аула арқылы ғана қосылған. Ауланың шығыс және батыс жағында сегіз бөлмеден тұратын байттар орналасқан, ал солтүстік жағында жеті бөлмелі бір топ бөлмелер бар. Әр топта орталық бөлмеден кішігірім бөлмелер таралған. Аулаға іргелес жатқан әр бөлме аулаға апаратын есікке ие. Кіреберіс дәлізінің екі жағында шамамен 12,8x8 метрлік үлкен залдар орналасқан. Бұл залдар бағаналармен бөлінген екі бөлікке бөлінген және олар тұрақ және қойма ретінде пайдаланылған болуы мүмкін. Сасанидтердегі ғимараттар сияқты, қамалдың құрылымдық жүйесі көлденең аркалармен сүйенген цилиндрлі күмбездерден тұрады.
Qasr Harrana (قصر حرّانة), sometimes Qasr al Kharana, Harana, Qasr al Harrana, Qasr al Haranah, Haraneh, Khauranee, or Hraneh, is one of the best known of the desert castles located in present day eastern Jordan, about east of Amman and relatively close to the border with Saudi Arabia. It is uncertain when the palace was constructed, but it likely originates from the Umayyad Dynasty. An inscription on an upper wall dates the building to before 710 CE. A Greek or Byzantine house may have existed on the site. The purpose of the building is a subject of debate among scholars. Theories as to the qasr's purpose include a Crusader's castle, a military stronghold, agricultural outpost, and resting place for caravan travelers. The current scholarly consensus is that the building was used as for meeting between local Bedouin leaders. On the inside, the building has 60 rooms on two levels arranged around a central courtyard, with a rainwater pool in the middle. Many of the rooms have small slits for light and ventilation. Some of the rooms are decorated with pilasters, medallions and blind niches finished in plaster. It is impossible to identify any thamail used during the period of construction or use of the palace, because these pits are periodically washed away by natural floods. However, the thamail in use today were likely comparable to the ones used by those who used the building. The layout follows Syrian houses, themselves influenced by Byzantine and Roman customs. The only entrance is on the south wall. On either side of the entrance are two quarter round buttresses. Through the entrance is a 3.5 by 9.15 meter passageway which leads into the courtyard, which is 12.65 by 12.95 meters. The layout is largely composed of bayts, which are discrete groups of rooms. These bayts consist of rooms which are connected to each other by doorways, but are only connected to other rooms by the courtyard. On the east and west sides of the courtyard are bayts of eight rooms each, and on the north side is a suite of seven rooms. Each suite has a central room from which smaller rooms branch out. Each room that is adjacent to the courtyard has a doorway connecting it to the courtyard. On each side of the entrance passageway are larger halls of about 12.8 by 8 meters. The halls are divided into two areas by pillars and were likely used as stables and storage rooms. Like Sassanid buildings, the castle's structural system is transverse arches supporting barrel vaults.
Тарих
Кейінгі ғасырларда қамал тасталып, ескерусіз қалды. Ол бірнеше жер сілкінісінен зардап шекті. Хилл 1896 жылы қаср туралы алғашқы жазбаша мәліметті жариялады. Бұл жазу сарай құрылысының бірінші кезеңінің аяқталуын көрсетеді. Үш грек жазуы бар, оларды оқу мүмкін емес. Біреуі әскери шенді білдіреді, ал екіншісінде "V" әрпі бар, ол рим саны болуы мүмкін. Бұл жазулар бұрын жоғалған немесе бүлінген басқа жазулардың болғанын көрсетеді. Осы жазулар жазылған тастардың қайдан алынғаны белгісіз. Қасрға дейін осы орында ғимарат болған болуы мүмкін, сондай-ақ тастар шөлдегі белгілерден де шыққан болуы мүмкін. Бұл үш жазу бұрынғы ғимараттың бар екенін растау үшін жеткіліксіз. 1898, 1900 және 1901 жылдары чех география ғалымы Алоис Мусил бұл жерге сапар шекті. Ол ғимараттың қамал ретінде қолданылғанына сенді. Осыны дәлелдеу үшін ол сызбаларына қамал суреттерін қосты және олардың тастары қару ретінде қайта қолданылуы үшін бұзылғанын негізсіз мәлімдеді. Бұл еңбек "ғылыми жетістік" деп бағаланды. 1946 жылы Набия Эбботт Каср-Харранадағы жазулардың толық аудармасы мен талдауын жариялады.
In later centuries the castle was abandoned and neglected. It suffered damage from several earthquakes. Hill published the first known written reference to the qasr in 1896. This inscription dates the end of the first phase of construction of the palace. There are three Greek inscriptions, which are illegible. One hints at a military title, and another contains a “V” which may be a Roman numeral. These inscriptions point to the existence of more inscriptions which have since been lost or disfigured. The source of the stones which contain these inscriptions is unclear. While it is possible that there was a building at the site which predated the qasr, the stones may have also originated from markers in the desert. These three inscriptions are not enough evidence to confirm the existence of an earlier building. Alois Musil, a Czech geographer, visited the site in 1898, 1900, and 1901. He was convinced that the building was used as a fortress. In an effort to justify this, he included battlements in his schematic drawings and baselessly claimed that they had been torn down so that their stones could be reused as weapons. which has been praised as a "scholarly landmark". In 1946, Nabia Abbott published a full translation and analysis of the inscriptions at Qasr Harrana.
Туризм
Қаср Харрана өте жақсы сақталған және мамырдан қыркүйекке дейін сағат 8:00-ден 18:00-ге дейін, ал жылдың қалған уақытында сағат 8:00-ден 16:00-ға дейін туристерге ашық. Аймақ оңтүстік-шығыс бұрышында орналасқан келушілер орталығымен қоршалған, онда қамал аумағына негізгі кіреберіс орналасқан. Тас жолдан кіреберістің оңтүстігіне дейін автомобильдер мен бірнеше автобустарға арналған жеткілікті үлкен тұраққа дейін асфальтталған жол салынған. Бұл орынға тек бір тас жол арқылы ғана жетуге болады, қоғамдық көлікпен жету мүмкін емес. Қамал қазіргі таңда Иорданияның Ескіліктер департаментінің қарауында. Патшалықтың Туризм министрлігі жаңа келушілер орталығы арқылы кіруді бақылайды және күндізгі уақытта кіру үшін 1 иордания динарын (1,42 АҚШ доллары) ақы алады. Тұрақта бедуин саудагері қолөнер бұйымдары мен сусындар сатады. Бас кіреберістің жанында араб және ағылшын тілдерінде тақта орнатылған. Келушілер ғимараттың барлық бөлімін еркін зерттеуге болады. Жылдық келушілер саны туралы мәліметтер аз. Google Maps-та сайтқа 4,3/5 жұлдыз, ал Tripadvisor-да 4/5 жұлдыз бағасы берілген.
Qasr Harrana remains very well preserved, and is open to tourist visitors from 8 am to 6 pm from May to September, and 8 am to 4 pm the rest of the year. The area is fenced off with a visitors' center on the southeast corner, where the main entrance to the castle area is located. A paved driveway leads from the highway to a parking lot large enough for cars and several buses located just south of the entrance. The site is only accessible by one highway, and is not reached by public transportation. The castle is today under the jurisdiction of the Jordanian Department of Antiquities. The kingdom's Ministry of Tourism controls access to the site via the new visitor's center, charging an admission fee of JD 1 ($1.42 USD) to the site during daylight hours. A Bedouin merchant sells handcrafts and drinks in the parking lot. There is a plaque in Arabic and English near the main entrance. Visitors are free to explore the entire building. There is little data available concerning the number of visitors per year. The site has a 4.3/5 star rating on Google Maps and a 4/5 star rating on Tripadvisor.