Кіріспе

Британ армиясының генералы (1905–1991)

Генерал сэр Альфред Дадли Уорд (27 қаңтар 1905 – 28 желтоқсан 1991), көбінесе сэр Дадли Уорд деп танылатын, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ерекше көзге түскен және кейін Гибралтар губернаторы болған британ армиясының жоғары шенді офицері. 1926 жылы офицерлік дайындыққа жіберілгенге дейін үш жыл қатардағы әскер қызметін өткерген Уордтың бейбіт уақыттағы мансабы баяу дамыды, ол 1937 жылы ғана капитан шеніне жетті. Дегенмен, екі жылдан кейін басталған Екінші дүниежүзілік соғыс оған штаб офицері және майдандағы әскерлердің командирі ретінде өте қабілетті екенін көрсетуге мүмкіндік берді. 39 жас 3 айлық шағында 4-ші жаяу әскер дивизиясының басшылығына тағайындалып, 1944-1945 жылдары Италия мен Грекияда дивизияны жетектеді. 1945 жылы соғыс аяқталғаннан кейін Уорд жоғары деңгейде бірнеше штабтық және далалық қызметтерді атқарды, оның ішінде Императорлық Бас штабының орынбасары (DCIGS) және Рейн армиясының Британ әскерлерінің бас қолбасшысы болды. 1965 жылы толық генерал шенімен зейнетке шықты.

Ерте өмір және әскери мансап

Дадли Уорд 1905 жылғы 27 қаңтарда Англияның Дорсет графтығындағы Уимборн қаласында, Авеню-роуд көшесінде Лионелл Хауэлл Уорд пен Лили Модтың (қыз есімі Морган) ұлы болып дүниеге келді. Уимборн гимназиясында білім алған Уорд үш жыл бойы Ұлыбритания армиясында қатарлы әскер қызметін өтеді, содан кейін Сандхерст әскери колледжіне түседі. Сандхерсттен 1929 жылғы қаңтарда Дорсетшир полкіне екінші лейтенант болып кірісті. 1931 жылғы желтоқсанда ол Үндістанға Лахор округінің қолбасшысының көмекшісі болып жіберілді, 1932 жылғы қаңтарда лейтенант шеніне көтерілді және 1932 жылғы қыркүйекте міндетін аяқтады. 1935 жылы Кветтадағы штаб колледжіне оқуға түсті, онда Бернард Монтгомери оның оқытушыларының бірі болды. 1937 жылы Уорд капитандыққа өрледі және Король полкіне (Ливерпуль) бос орынға ауыстырылды, бірақ шілде айында Лондонға қайта шақырылды.

Ұлыбританиядағы қызмет

1939 жылдың қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Уорд Лондондағы Соғыс кеңсесінің Әскери барлау басқармасында GSO2 қызметін атқарып жүрген еді. 1940 жылдың мамырында Уорд Камберлидегі Штаб колледжінде нұсқаушы болып тағайындалды, бір жылдан кейін Соғыс кеңсесіне қайта оралды. 1941 жылдың соңында ол командалық лауазымға іріктеліп, 43-ші (Уэссекс) барлау полкіне (43 Recce) басшылық етуге тағайындалды, бұл полк бұрын 5-ші батальон, Глостершир полкі болып, бастапқыда 48-ші (Оңтүстік Мидленд) жаяу әскер дивизиясының барлау бөлімшесі, Аумақтық армия (TA) құрамында болған, ал 1941 жылдың қарашасынан бастап 43-ші (Уэссекс) жаяу әскер дивизиясының тағы бір TA бөлімшесіне айналды. Дивизияға 1942 жылдың наурыз айында генерал-майор Айвор Томас басшылық етті, ал бұрын генерал-майор Чарльз Олфри басқарған болатын. Олар Кент аймағында XII корпус құрамында қызмет етті, оған генерал-лейтенант Джеймс Гаммелл басшылық еткен. Бұл корпус өз кезегінде генерал-лейтенант Бернард Монтгомери басқаратын Оңтүстік-Шығыс командасының құрамында болды. Монтгомери басшылығымен көптеген ірі жаттығулар жүргізілді, олардың ең танымалдарының бірі – 1942 жылдың мамырында өткен «Тигр» жаттығуы. Уорд 1942 жылдың шілдесіне дейін 43 Recce полкінде қызмет етті, содан кейін ол әлі де Гаммеллдің басшылығында болған, бірақ қарашадан бастап генерал-лейтенант Монтегю Стопфорд басқарған XII корпустың Бас штаб бригадирі (BGS) болды. XII корпус Кентте орналасқан, ол Оңтүстік-Шығыс командасының бір бөлігі болды. 1942 жылдың қалған бөлігінде және 1943 жылға қарай корпус, 3-ші, 43-ші (Уэссекс) және 53-ші (Уэльс) жаяу әскер дивизияларының басшылығымен, көптеген ірі жаттығуларға қатысты, олардың ең ірісі – 1943 жылдың наурыз айында өткен «Спартан» жаттығуы, ол Ұлыбританияда өткізілген ең үлкен әскери жаттығу болды. Стопфорд Уордты жоғары бағалаған сияқты, өйткені ол оны майданда басшылық етуге ұсынды, нәтижесінде ол 1943 жылдың қыркүйегінде Жерорта теңізіне аттанды.

Италия мен Грекия

1943 жылдың қыркүйек айының соңында Уорд бригадир Рой Уркхартпен лауазымын алмастырып, ал Уркхарт Сицилия операциясында (Operation Husky) қатысқан BGS XII корпусының басшысы болды. Бірақ бір аптадан кейін ол тағы да лауазымын ауыстыруға бұйрық алды және 17-ші жаяу әскер бригадасын басқарды, бұл бригаданы 1940 жылы Францияда оның Англиядағы корпусының командирі Стопфорд басқарған еді. Бригада генерал-майор Джерард Бакналлдың 5-ші жаяу әскер дивизиясының құрамына кірген үш бригаданың бірі болды, оны Уорд Монтгомери басқаратын британдық Сегізінші армияның құрамында Италия кампаниясының алғашқы кезеңдерінде жетектеді. Бригада 8-ші армияның Фоггиядан шабуылы кезінде, әсіресе 1943 жылдың соңында Моро өзенінде шайқасқа қатысты, ал 5-ші дивизия, бастапқыда генерал-лейтенант Чарльз Олфридің V корпусының құрамында болды, 8-ші армия майданындағы жетіспеушіліктерге байланысты Италияның батыс жағалауына, генерал-лейтенант сэр Ричард Маккриридің британдық X корпусының сол жақ қанатына ауыстырылды, ол 1944 жылдың қаңтар айының басында Қысқы желіде (Gustav Line) АҚШ-тың 5-ші армиясының сол жақ қанатын құрады. Уордтың бригадасы Монте-Кассиноның бірінші шайқасының бөлігі ретінде қаңтар айының ортасында Гарильяно өзенінен десант түсіріп, айдың соңына дейін ауыр шайқастарға қатысты. Наурыз айының басында 5-ші дивизия, енді генерал-майор Филип Грегсон Эллис басқаратын, жаңадан келген АҚШ-тың 88-ші дивизиясымен алмастырылды және Анциоға британдық 56-шы дивизияны, олар Бірінші Кассино шайқасында 5-ші дивизиямен бірге шайқасқан, жеңілдету үшін көшті, Уордтың бригадасы 9 наурызда 56-шы дивизияның 168-ші бригадасын жеңілдетті. Уордтың 17-ші бригадасы қорғанысқа көшіп, жағажайдың сол жақ қанатындағы "Вадилерде" ауыр шайқастарды жалғастырды. Анциодағы жағдай Бірінші дүниежүзілік соғыста Батыс майдандағы соғыстың көп бөлігін жабаған траншеялық соғысқа ұқсас болды. Италиядағы қызметі үшін Уорд 1944 жылдың сәуірінде "Еңбегі үшін орденмен" (DSO) марапатталды. Осы үлгілі қызметі оның келесі тағайындалуына себеп болды. 40 жасқа толмаған адам үшін ерекше болатын генерал-майор шені берілген Уорд соғыстан бұрынғы төрт тұрақты армия дивизиясының бірі - 4-ші жаяу әскер дивизиясының бас офицері болды. Келесі айда Монте-Кассиноның төртінші және соңғы шайқасында 28-ші бригаданың 2/4 батальоны, Гэмпшир полкінің капитаны Ричард Уэйкфорд дивизияның соғыстағы бірінші және жалғыз Виктория кресімен (VC) марапатталды. Тапсырмасын сәтті орындағаннан кейін, дивизия ауыр шығындарға ұшырағаннан кейін маусым айының соңына дейін тынығып, Трасимен желісіне қайта оралды. Тамыз айында дивизия генерал-лейтенант Чарльз Кейтлидің V корпусының құрамында (кейін I Канада корпусына ауысты), Адриатика жағалауында Сегізінші армияның Готика желісіне шабуылына қатысты. 1944 жылдың желтоқсан айында Италиядағы жағдай нашар қысқы ауа райымен және неміс әскерлерінің қарсыласуымен нашарлағандықтан, дивизияны Яқынкы Шығысқа демалысқа және қайта жарақтандыруға жіберуді күтті, бірақ оның орнына Грекияға жіберілді, онда ол жаңа үкіметке қарсы коммунистік партизандармен шайқасты. Қаңтар айының ортасында тәртіп орнатылды және 1945 жылдың сәуірінде Уорд 4-ші дивизияның басшылығын генерал-майор Колин Калландерге тапсырды, ол Грекиядағы британдық командир генерал-лейтенант Рональд Скобидің штаб бастығы болды. Италиядағы қызметі үшін Уорд 1945 жылдың сәуірінде Британ империясы орденінің командирі, ал сол жылдың шілдесінде Бат орденінің серігі болып тағайындалды. Ол сондай-ақ одақтас елдерге көрсеткен қызметі үшін АҚШ-тан "Еңбегі үшін орденді" (командир дәрежесі) алды.

Жоғары басшылық

Соғыстан кейін, алдыңғы бес жылдағы өріс қолбасшысы және штаб офицері ретінде жоғары кәсібилігін көрсеткен Уорд жоғары деңгейдегі екі лауазымға тағайындалды. 1947 жылы ол генерал-майор шеніне көтеріліп, Соғыс министрлігінің әскери операциялар жөніндегі директоры және 1947 және 1948 жылдары Камерли штаб колледжінің коменданты болып тағайындалды. 1953 жылы ол Ұлыбританияға Императорлық Бас штабтың бас қолбасшысының орынбасары ретінде оралды.

Уорд 1957 жылдың қаңтарында Германияға Солтүстік армия тобының және Рейн армиясының британдық әскерлерінің бас қолбасшысы ретінде оралды, 1957 жылдың ақпанында генерал шеніне көтеріліп, 1960 жылдың қаңтарына дейін осы лауазымда қалды. 1960 жылдың мамырында ол Таяу Шығыстағы британдық күштердің бас қолбасшысы болып тағайындалды, ал 1962 жылдың мамырында лауазымды босатқаннан кейін бұл құрылым Жақын Шығыс командованиесі болып қайта аталды. 1957 жылдың маусымында ол Бат орденінің кавалер-командоры болды, 1959 жылғы жаңа жылдық құрмет көрсетулер тізімінде Бат орденінің үлкен крестіне көтерілді. 1958 жылдың желтоқсанынан 1961 жылдың желтоқсанына дейін ол Елизавета II патшайымның генерал-адирі атағын иеленді. Ол 1964 жылғы конституцияның қабылдануына төрағалық етті. Дадли Уорд туннелі оның құрметіне аталған. 1962 жылы ол Иерусалимдегі Әулие Жохан госпиталінің қайырымдылық орденінің рыцары атанды. Уорд 1965 жылы әскерден зейнетке шықты. Зейнеткерлікте ол 1968 жылдан 1984 жылға дейін Саффолк графтығының орынбасары лейтенанты болып қызмет етті және зейнеткерлікке шыққан жоғары шенді офицерлерге арналған конвенция бойынша Корольдік электр және механикалық инженерлер полкінің полковник-командирі және Корольдік полкінің полковнигі лауазымдары арқылы британдық армиямен байланысын сақтап келді.