Жұлын қысылуы: Себептері, белгілері және емдеу жолдары
Spinal cord compression
Жұлын қысылуы – жұлынға қысым түсуі, себебі сүйек сынықтары, ісік, дискілердің жарылуы. Симптомдары: ауырсыну, салқындық, паралич, зәр ұстамау. Жедел көмек қажет!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жұлынның қысылуы – жұлынның қысылуына алып келетін миелопатияның бір түрі. Себептері – омыртқаның сынуынан түскен сүйек сынықтары, ісік, абсцесс, омыртқааралық дискінің жарылуы немесе басқа да зақымданулар болуы мүмкін. Егер жағдайы жедел болса, себебіне қарамастан, бұл медициналық төтенше жағдайға алып келуі мүмкін және жұлынның қайтымсыз зақымдануынан туындайтын ұзақ мерзімді мүгедектіктің алдын алу үшін жылдам диагностика мен емдеуді талап етеді.
Spinal cord compression is a form of myelopathy in which the spinal cord is compressed. Causes can be bone fragments from a vertebral fracture, a tumor, abscess, ruptured intervertebral disc or other lesion. When acute it can cause a medical emergency independent of its cause, and require swift diagnosis and treatment to prevent long term disability due to irreversible spinal cord injury.
Белгілері мен симптомдары
Дене салмағына түсетін ауырсыну, сезімталдық артқан дерматома, қысылған деңгейден төмендегі аялардың сал болуы, қысылған деңгейден төмендегі сезімталдықтың төмендеуі, несеп пен нәжіс ұстамау және/немесе несеп тоқтауы – бұл жотаның қысылуына нұсқау беретін белгілер. Гермит белгісі (үдемелі электрлік сезіну) және гиперрефлексия болуы мүмкін.
Symptoms suggestive of cord compression are back pain, a dermatome of increased sensation, paralysis of limbs below the level of compression, decreased sensation below the level of compression, urinary and fecal incontinence and/or urinary retention. Lhermitte's sign (intermittent shooting electrical sensation) and hyperreflexia may be present.
Прогрессия
Әдетте, омыртқа миының қысылуының белгілері баяу дамып, бірнеше жыл бойы тұрақты түрде күшейеді. Дегенмен, кейбір науқастарда бұл жағдай жылдамырақ нашарлауы мүмкін. Субакутты қысылу күндер мен апталар аралығында дамиды. Жедел қысылу минутардың немесе сағаттардың ішінде пайда болады. Жедел қысылу, әсіресе себебі абсцесс немесе ісік болған жағдайда, субакутты және созылмалы қысылудан кейін туындауы мүмкін. Қарқынына қарамастан, омыртқа миының қысылуы уақыт өте келе прогрессивті дамиды.
Typically, the symptoms of spinal cord compression develop slowly and progress steadily over several years. In some patients, however, the condition may worsen more rapidly. Subacute compression develops over days to weeks. Acute compression develops within minutes to hours. Acute compression may follow subacute and chronic compression, especially if the cause is abscess or tumor. Regardless of the pace, spinal cord compression will predictably progress over time.
Себептер
Жұлынды қысудың ең көп кездесетін себептері ісіктер, бірақ абсцестер мен грануломалар (мысалы, туберкулезде) да осы синдромды тудыруға толыққанды мүмкіндік береді. Жұлынды қысуға жиі себеп болатын ісіктер – өкпе қатерлі ісігі (кішкентай емес жасушалы түрі), сүт безі қатерлі ісігі, простата қатерлі ісігі, бүйрек жасушалы қатерлі ісігі, қалқанша безі қатерлі ісігі, лимфома және көп миелома.
The most common causes of cord compression are tumors, but abscesses and granulomas (e. g. in tuberculosis) are equally capable of producing the syndrome. Tumors that commonly cause cord compression are lung cancer (non small cell type), breast cancer, prostate cancer, renal cell carcinoma, thyroid cancer, lymphoma and multiple myeloma.
Диагностика
Диагнозды рентген сәулелері арқылы қоюға болады, бірақ толық омыртқаның магниттік-резонанстық томографиясы (МРТ) көбірек ұсынылады.
Diagnosis is by X rays but preferably magnetic resonance imaging (MRI) of the whole spine.
Емдеу
Дексаметазон (қуатты глюкокортикоид) тәулігіне 16 мг дозасында зақымның айналасындағы ісінуді азайтуға және жұлынды зақымданудан қорғауға көмектеседі. Бұл жағдайда оны ауыз арқылы немесе тамырға салу арқылы беруге болады. Егер функцияны қалпына келтіруге үміт болса, жергілікті қысылуда операция көрсетіледі. Кейде функцияны қалпына келтіруге үміті аз, бірақ бақылаусыз ауырсыны бар пациенттерге де операция жасалады. Операциядан кейінгі сәулелік терапия хирургиялық декомпрессиядан кейін 2-3 апта ішінде жүргізіледі. Жедел сәулелік терапия (әдетте 5 бөлікке 20 Грей, 10 бөлікке 30 Грей немесе 1 бөлікке 8 Грей) қатерлі омыртқа миының қысылуын емдеудің негізгі әдісі болып табылады. Ол ауырсынды бақылау және жергілікті ауруды тоқтату үшін өте тиімді. Кейбір ісіктер химиотерапияға өте сезімтал (мысалы, лимфома, ұсақ клеткалы өкпе қатерлі ісігі) және оларды тек химиотерапиямен емдеуге болады.
Dexamethasone (a potent glucocorticoid) in doses of 16 mg/day may reduce edema around the lesion and protect the cord from injury. It may be given orally or intravenously for this indication. Surgery is indicated in localised compression as long as there is some hope of regaining function. It is also occasionally indicated in patients with little hope of regaining function but with uncontrolled pain. Postoperative radiation is delivered within 2–3 weeks of surgical decompression. Emergency radiation therapy (usually 20 grays in 5 fractions, 30 grays in 10 fractions or 8 grays in 1 fraction) is the mainstay of treatment for malignant spinal cord compression. It is very effective as pain control and local disease control. Some tumours are highly sensitive to chemotherapy (e. g. lymphomas, small cell lung cancer) and may be treated with chemotherapy alone.
Болжам
Толық паралич емдеуден бұрын 24 сағаттан астам сақталса, пайдалы қалпына келу мүмкіндігі күрт төмендейді, алайда сәулелік терапиядан кейін бірнеше ай өткен соң да баяу қалпына келу жиі кездеседі. Метастаздық омыртқа миының қысылуымен ауыратын науқастардың орташа өмір сүру мерзімі шамамен 12 аптаға жетеді, бұл негізгі қатерлі аурудың көбінесе кең таралғандығын көрсетеді.
Once complete paralysis has been present for more than about 24 hours before treatment, the chances of useful recovery are greatly diminished, although slow recovery, sometimes months after radiotherapy, is well recognised. The median survival of patients with metastatic spinal cord compression is about 12 weeks, reflecting the generally advanced nature of the underlying malignant disease.