Кіріспе

Жалған мұрт немесе жасалма мұрт – косметикалық құрал. Жалған мұрттар әртүрлі тәсілдермен жасалады, бірақ көбінесе оны киюшінің бетіне жабыстыру үшін жабысқақ зат қажет болады.

Тарих

Жасалма бет түкпіршіктерін қолдану ежелгі дәуірден бастау алады. Ежелгі Мысырда көптеген ер адамдар сақалын қырқып таза болған (нағыз бет шашының болуы төмен әлеуметтік статустың белгісі саналған). Бірақ, фараондар көбінесе металдан жасалған әсем жалған сақалдар тағып, осылайша оларды өлімнен кейінгі өмірдің құдайы Озириспен байланыстырған. Ежелгі Грецияда Аристофанның «Ассамблея әйелдері» пьесасында жалған бет шашы туралы айтылған, онда афиналық әйелдер жалған сақалдармен ер адамдар кейпінде жасырынып алған. Жалған бет түкпіршіктерін мыңдаған жылдар бойы жасыру үшін пайдаланған. 19-шы ғасырда жалған мұрттар алдау мен қылмыспен байланысты болған. Линкольнге жасалған қастандыққа қатысқан Льюис Пауэлл, Уильям Х. Сьюардты өлтіруге тырысқан кезде жалған мұрт тасыған. Көрсетуші Луи Вейхманн: «ешқандай адал адамға жалған мұрт киюдің қажеті жоқ деп ойладым» деген пікірін білдірген. Осы түсініктерге қарамастан, Виктория дәуірінде жалған бет шашы эстетикалық себептермен тағылған, себебі сол кезеңде бет шашы әсіресе сәнге ие болған. 20-шы ғасырдың ортасында жалған мұрттар саудаға түсті. 1963 жылы «Нью-Йорк Herald Tribune» газеті хабарлағандай, оларды көбінесе «көңіл көтеру үшін немесе еркектей болу үшін» жас жігіттер, сондай-ақ «ерлеріне сыйлық ретінде беретін әйелдер» сатып алатын. 2010-шы жылдары жалған мұрттардың танымалдылығы артып, олар көңілді, ирониялық және ретро стильдес мотив ретінде кең таралды.

Мәдени маңызы

Көптеген танымал бұқаралық ақпарат құралдарында жалған мұртты сенімсіз түрлендіру ретінде қолдану – жиі кездесетін троп. "Жалған бет" эмоджисі (🥸) жалған мұрт пен көзілдірікті бейнелейді. Жасалма мұрттар граффитиде және басқа да көркемдік тәсілдерде әзіл үшін салынады. Марсель Дюшамның "L.H.O.O.Q." туындысы Мона Лизаны мұртпен суреттейді. 1946 жылғы "Даффи Дудлс" мультфильмінде Даффи Дак көретін әр адамға жалған мұрт салады. Граучо Маркс және Дэвид Суше (Геркуль Пуаро рөлінде) жалған мұрттар таққан. Маркстің мұрты, әсіресе, жалған мұрт қосылған әдемі көзілдіріктерге, "граучо көзілдіктеріне" ат берді.