Кіріспе

238 жылы Рим императоры Гордиан II (Маркус Антониус Гордиан Симпрониан Романус; 192 – сәуір 238) – 238 жылы, алты император жылында әкесі Гордиан I-мен бірге Рим императоры болды. Максимин Траксты құлатуға тырысқан Гордиан II Карфаген қаласының сыртындағы шайқаста қаза тапты. Әкесінен бұрын қайтыс болғандықтан, Гордиан II-нің билігі барлық Рим императорларының арасында ең қысқасы болды – 22 күн. Кейбір деректер бойынша, одан да аз, 17 күн ғана билік еткен Квинтиллмен салыстырғанда екінші орында тұр.

Ерте өмір

192 жылы туған Гордиан II – белгілі сенаторлармен туысқан Гордиан I-нің жалғыз ұлы еді. Оның преномені және номені Marcus Antonius атасының ата-бабаларының Рим Республикасының соңында Марк Антоний триумвирі немесе оның қыздарының бірі тұсында римдік азаматтық алғандығын көрсетеді. Гордианның "Гордиан" деген когномені оның әулетінің Анатолиядан, әсіресе Галатия және Каппадокиядан шыққандығын аңғартады. Сенімсіздігімен әйгілі Historia Augusta бойынша, оның анасы Фабия Орестилла деген римдік әйел болған, ал әкесі претор және император Северус Александрмен бірге консул қызметін атқарған. 237 немесе 238 жылы Гордиан проконсул губернаторы болып қызмет еткен әкесінің басшылығымен Африка Проконсуляры провинциясына легат ретінде сапар шекті.

Максимин Траксқа қарсы көтеріліс

235 жылдың басында император Александр Север және оның анасы Юлия Авита Мамея Могунтиякум (қазіргі Майнц) қаласында көтерілісші әскерлер тарапынан өлтірілді. Көтерілістің басшысы Максимин Тракс, өзінің қарапайым тегі мен Рим Сенатының наразылығына қарамастан, император атанды. Максиминнің прокураторын өлтірген жергілікті элитамен бетпе-бет келген Гордианның әкесі 238 жылы, ықтимал наурыз айының соңында, Максиминге қарсы толыққанды көтеріліске қатысуға мәжбүр болды. Гордиан I-нің шамалы жасының келуіне байланысты, 46 жастағы кіші Гордиан императорлық таққа отырды және ол да Август деп жарияланды. Әкесі сияқты, оған да "Африкалық" деген лақап берілді. Әкесі мен ұлының таққа талап етуі Максиминнің беделсіздігіне байланысты Сенат пен көптеген провинциялар тарапынан расталды. Қарсылық көршілес Нумидия провинциясынан туды. Нумидияның губернаторы, Максимин Тракстың адал қолдаушысы және Гордианға озбырлық танытқан Капелиан, биліктегі императорға адалдығын жаңартты және аймақтағы жалғыз легион, III Августа және басқа да тәжірибелі бөлімдермен Африка (провинция) провинциясына шабуыл жасады. Гордиан II, жаттығусыз сарбаздардан құралған жасақтың басында, Карфаген шайқасында жеңіліп, қаза тапты. "Historia Augusta" бойынша, оның денесі табылған жоқ. Бұл жаңалықты естіген әкесі өзін-өзі өлтірді. Гордиандар тек 22 күн билік етті. Максимин Тракстың үстемдігіне қарсы алғашқы көтеріліс сәтсіз аяқталды, бірақ 238 жылдың соңында Гордиан II-нің туысы Гордиан III бүкіл Рим әлемі тарапынан император ретінде мойындалды. Эдвард Гиббонның "Рим империясының құлдырауы мен жоғалу тарихы" (1776–89) атты еңбегінің бірінші томында: "Жиырма екі мойындалған күйеуі және алпыс екі мың томдық кітапхана [Гордианның] әртүрлі құштарлықтарын көрсетті; және ол қалдырған жазбаларынан оның бұрынғысы да, кейінгісі де көрсету үшін емес, пайдалану үшін жасалғандай көрінеді".

Екіншілік көздер

Гиббон, Эдвард (1888). Рим империясының ынтымағы мен құлдырауының тарихы.