Кіріспе
итальяндық еркек есімі Орест ("Орест", HWV A11, HG 48/102) – Джордж Фридерик Гендельдің үш актілі операсы. Либретто анонимді түрде Джангуальберто Барлоччидің "Оресте" (1723, Рим) шығармасынан бейімделген, ол өз кезегінде Еврипидтің "Тавристегі Ифигения" шығармасынан алынған. Опера – пастиччо (pastiche), яғни ариялардың музыкасы бұрынғы туындылардан, көбінесе Гендельдің басқа опералары мен кантаталарынан құрастырылған. Речитативтер мен билердің бөліктері осы туынды үшін арнайы жазылған жалғыз бөліктер. Бұл туынды Гендельдің өмірінде үш рет орындалды және алғаш рет 1988 жылы қайта қойылды. АҚШ-та бұл туынды алғаш рет 2003 жылы Джуллиард мектебінде сахналанды. 2016 жылы Лондондағы Корольдік опера театры Уилтон музыка залында, ал 2018 жылы Галледегі Гендель фестивалінде қойылды.
Oreste ("Orestes", HWV A11, HG 48/102) is an opera by George Frideric Handel in three acts. The libretto was anonymously adapted from Giangualberto Barlocci’s L’Oreste (1723, Rome), which was in turn adapted from Euripides' Iphigeneia in Tauris. The opera is a pasticcio (pastiche), meaning that the music of the arias was assembled from earlier works, mainly other operas and cantatas also by Handel. The recitatives and parts of the dances are the only parts composed specifically for this work.</blockquote> The work was performed three times in Handel's lifetime and was first revived in 1988. and was staged for the first time in the USA at Juilliard School in 2003. The work was staged by the Royal Opera, London, at Wilton's Music Hall in 2016 and by the Handel Festival, Halle in 2018.
1-ші акті
Диананың киелі бағы мен құдайының мүсіні Орест анасын өлтіргені үшін өзіне өкпелейді және ашу-ызадан зардап шегеді. Әлемді шарлап, тыныштық іздеп, ол Таурис жағалауында кеме апатына ұшырайды. Ол құдайдан тыныштық пен кешірім тілейді (Ария:Pensieri, voi mi tormentate). Ифигения дін қызметкерлерінің тобымен кіреді және бейтаныс адамды бала кезінен бері көрмеген және оның қайтыс болғанын ойлайтын ағасы деп тани алмайды (Ария: Bella calma). Ифигенияның міндеті – патшалыққа келген жат адамдарды Дианаға құрбан ету, бірақ ол бұған қарсы және бейтаныс адамға Диананың ғибадатханасына сиынуға кеңес береді, ол да келіседі (Ария: Agitato da fiere tempeste). Филоте, король Тоанте сақшысының бастығы, Ифигенияға ғашық, ал ол оған, жас бейтаныс адамды өлімнен құтқаруға көмектесуге уәде береді, осы үшін Ифигения оған риза болады (Ария: Dirti vorrei). Жалғыз қалған Филоте, Ифигения оған сенгеніне қуанышты және оның махаббатын сыйлық ретінде күтеді (Ария: Orgogliosetto va l'augelletto). Теңіз порты, тікелей аяқталған кемелермен Ермиона күйеуі Оресті іздеу үшін Тауриске келді (Ария: Io sperai di veder il tuo volto). Оны Орестің адал досы Пилад қарсы алады, бірақ екеуі де Филотет тарапынан шетелдіктер ретінде тұтқындалады. Король Тоанте заң бойынша Эрмиона мен Пиладтың екеуі де Диана құдайына құрбан етуге тиіс деп жарлық шығарады, бірақ ол шешімін өзгертеді және Пиладты ғана өлтіруге бұйырады. Ермионамен жалғыз қалған ол оған ғашық болғанын және ол оның өмірін сақтап қалуға дайын екенін, егер ол оның болса айтады. Ол бұл ұсыныстан бас тартады, содан кейін ол оған ашуынан сақтануды ескертеді (Ария: Pensa ch'io sono). Жалғыз қалған Эрмиона өз тағдырына ағынады (Ария: Dite pace e fulminate). Комедия грек теңізшілері үшін билер сериясымен аяқталады.
2-ші акті
Диана ғибадатханасының алды Диана ғибадатханасының ауласы акт кіріспе симфониямен басталады. Орест Ифигенияның кеңесімен ғибадатханаға паналайды, сол жерде досы Пиладеді зыңқырланған күйде, құдайшаға құрбан етуге әкелінгенін көреді. Орест сүйікті досын құтқару үшін күресуге ант етеді (Ария: Empio, se mi dai vita). Бірақ Ифигения араласып, Филотеттің оған деген махаббатын пайдаланып, Орестке ғибадатханадан еркін шығуға рұқсат беруге көндіреді (Ария: Se'l caro figlio). Орест Пиладені қауіпте қалдыруға келіспейді, ал Пиладе Орестті өзін құтқаруға шақырады (Ария: Caro amico, a morte io vo), содан кейін оны алып кетеді. Ұсынылған речитатив пен арияда Орест құдайлардың қатыгездігіне қарсы ашуланып шағымданады (Ария: Un interrotto affetto). Теңізге қарай қақпасы бар патшалық бақ. Ифигения Орестке теңізге апаратын жолды көрсетеді және оны қашуға жетеледі (Ария: Sento nell'alma). Жалғыз қалған Орест өзін құтқарып қалған "асыл бойжеткені" жібергені үшін құдайларға алғыс айтады, бірақ досы Пиладені өлім қаупіне ұшыратып тастағаны үшін өзін кінәлі сезінеді (Ария: Dopo l'orrore). Эрмиона Орестің ізін қуады және күйеуін тапқанына қуанышты (Ария: Vola l'augello). Патша Тоанте олардың құшақтасқанын көріп, екеуін де өлім жазасына кеседі. Орест пен Эрмиона бір-бірімен сүйіспеншілікпен қоштасады (Дуэт: Ah, mia cara). Билер сериясы актіні аяқтайды.
3-ші акт
Патшаның палатасы. Тонте Эрмионеге, егер ол оның болса (Ария: Tu di pieta mi spogli), оны да, Оресті де босататынын ұсынады. Ол бұл ұсынысты жек көріп, тізбектер мен өлімді артық көреді және жалғыз қалды, өзінің қатыгез тағдырына ағынады (Ария: Piango dolente il sposo). Диана ғибадатханасы, құрбандық тасы мен мүсіні бар. Адам құрбандарын ритуалдық түрде шалу міндеті Ифигенияға жүктелген, ол өзінің орнына өлуге тілейді (Ария: Mi lagnerò, tacendo). Оресті құрбандыққа шалу үшін әкеледі, ал Ифигения оны өзінің інісі деп таниды. Ермиона, содан кейін патша келеді, ол одан мейірімділік тілейді, ал Пилад та Орестің орнына өлуге дайын екенін білдіреді. Тонте осы өтініштерді қабылдамайды, тіпті Ифигения Орестің өзінің бауыры екенін ашқанда да. Патша оған Оресте мен Пиладты өлтіруді бұйырады, бірақ Ифигения оны өлтіремін деп қорқытады. Филотете оны қолдайды. Соғыс басталады, патша қаза табады. Адам құрбандығы енді тоқтатылады, аға мен апа, күйеу мен әйел қайта қосылады. Орест қуанышын білдіреді (Ария: In mille dolci modi). Би кеші ұсатылады, содан кейін хор барлығының оқиғаның сәтті аяқталуын тойлауымен аяқталады. 1728-1729 маусым соңында Корольдік музыка академиясы құлады, себебі жұлдызды әншілерге төленген үлкен гонорарлардың әсері болды. Гендель Хеймаркеттегі Король театрының жалға алу құқығына ие болған Джон Джеймс Хайдеггермен серіктестікке келісіп, жаңа примадонна Анна Страдамен жаңа опера труппасын құрды. 1733 жылы Гендельге қарсылас болу үшін «Аристократия операсы» атты екінші опера труппасы құрылды, ол Гендельдің бұрынғы жұлдызды әншілерін, соның ішінде әйгілі кастрато Сенесиноны жұмысқа алды. Гендельдің Хеймаркеттегі Король театрындағы жалға алу құқығы 1733-1734 маусым соңында аяқталды, ал «Аристократия операсы» Гендельдің жылдар бойы өнер салоны болған ғимаратқа көшті. Сенесинодан басқа, қарсылас опера труппасы танымал кастрато Фаринеллиді де жалдады, ол сенсация тудырды. Бұл Гендель үшін ауыр соққы болды, өйткені француз жазушысы Антуан Франсуа Прево 1734 жылы былай деп жазды: «Ол үлкен шығынға ұшырады және көптеген керемет опералар жазды, олар сәтсіздікке ұшырады, сондықтан ол Лондонды тастап, туған еліне қайтуға мәжбүр болады». Оресте операсының актерлік құрамына он жеті жасар тенор Джон Бирд қосылды, ол осы маусымда Гендельмен өмірінің соңына дейін жалғасқан ынтымақтастыққа кірісіп, оның шығармаларында көптеген рөлдерді орындады. Гендельдің танысы оның досына осы уақытта былай деп жазды: «Гейтс мырзаның шәкірті, Бирд (өткен Пасхада хордан кеткен), Ковент-Гарден операсында жарқырап тұр, ал мырза Гендель оның қабілетін мақтап, қыс аяқталар алдында оның өнерімен қаланы таң қалдырады дейді».
Also joining the cast of Oreste was seventeen year old tenor John Beard, who in this season began a collaboration with Handel that lasted until the end of the composer's life, creating many roles in his works. An acquaintance of Handel's wrote to her friend at this time:<blockquote>A Scholar of Mr Gates, Beard, (who left the Chappell last Easter) shines in the Opera of Covent Garden & Mr Hendell is so full of his Praises that he says he will surprise the Town with his performances before the Winter is over.