Кіріспе

Австралиялық ұшқыштардың аса аты – американдық сәулетші Роберт Александр Литтл (19 шілде 1895 – 27 мамыр 1918), Бірінші дүниежүзілік соғыстың ұшқышы, жалпы алғанда ең табысты австралиялық ұшқыштардың аса аты саналады, оның ресми көрсеткіші – қырық жеті жеңіс. Викторияда туған ол 1915 жылы Англияға барып, өз қаражатымен ұшуды үйреніп, содан кейін Корольдік Әскери-Теңіз Әуе Қызметіне (RNAS) қосылды. 1916 жылдың маусымында Батыс майданға жіберілді, ол Sopwith Pups, Triplanes және Camels ұшақтарында No. 8 эскадрильясы RNAS құрамында бір жылдың ішінде отыз сегіз жеңіске жетіп, "Еңбегі үшін орден" және "Таразысы", "Еңбегі үшін крест" және "Таразысы", сондай-ақ француздық "Croix de guerre" ордендарын алды. 1917 жылдың шілдесінде демалысқа жіберілген ол 1918 жылдың наурыз айында ерікті түрде майданға оралды және No. 3 эскадрильясы RNAS (кейін No. 203 эскадрильясы RAF) құрамында тағы тоғыз жеңіс одісіді, бірақ 27 мамыр күні түнде жиырма екі жасында қаза тапты.

Ерте өмір

Литтл 1895 жылғы 19 шілдеде Мельбурн қаласының Хоторн атты шағын ауданында, медициналық және хирургиялық кітаптар сатушы канадалық Джеймс Литтл мен оның Викторияда туған әйелі Сьюзан отбасында дүниеге келді. Оның әулеті шотландтық текті, ол Камбервелл грамматикалық мектебінде және Мельбурндағы Шотланд колледжінде оқыды, онда жүзуден медаль жеңіп алған. Ол әкесінің бизнесіне саяхаттап сатушы болып жұмысқа кірді және 1914 жылғы тамызда Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда отбасымен бірге Виндзорда тұрды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Ұзақ уақыттан бері авиацияға қызығушылық танытқан Литтл Австралия армиясының Пойнт-Куктағы Орталық ұшу мектебінде ұшқышқа оқуға түсуге өтініш берді, бірақ төрт бос орын болғандықтан, оны жүздеген басқалармен бірге қабылдамады. Содан кейін 1915 жылдың шілдесінде Англияға кемемен барып, өз қаражатында ұшқыш мамандығы бойынша білім алды. Қазан айында Хендондағы Корольдік Аэро Клубтан ұшу сертификатын алып, ол 1916 жылдың 14 қаңтарында Корольдік Әскери-Теңіз Әуе Қызметіне (RNAS) сынақ ұшақ подпоручигі ретінде қосылды. Бастапқыда ол әуе ауруынан қатты зардап шекті, бұл Англияда ұшқан ұшақтағы қозғалтқыш майлау майы ретінде пайдаланылған кастор майынан шыққан булардан туындаған болуы мүмкін. Литтл 1916 жылдың маусым айында No. 1 (Теңіз) қанатымен Дюнкеркте қызмет ету үшін Францияға келді, онда ол бастапқыда Sopwith 1½ Strutters ұшақтарында бомбалау рейдтеріне қатысты. 16 қыркүйекте Довердегі қауымдық шіркеуде Вера Гертруда Филдке үйленді. Келесі айда ол No. 8 эскадрилья RNAS ("Теңіздік сегізінші") Батыс майданында Sopwith Pups ұшақтарын ұшты, оның командаласы австралиялық Стэнли Гобл болды. Литтл өзінің алғашқы әуе жеңісін 23 қарашада Ла-Басседен солтүстік-шығысқа қарай екі орындық жау ұшағын жойғанда алды. Келесі ақпанда ол төрт жеңіске жетті және "жау машиналарына сәтті шабуыл жасап, құлатудағы айқын ерлігі" үшін Distinguished Service Cross (DSC) орденімен марапатталды. 4 желтоқсанда Литтл мен Гобл үлкен неміс ұшақтарына қарсы "қайратты соғысты". Литтл Гоблмен бірге базаға қайта алмады және жоғалды деп есептелді, бірақ ол соғысты жалғастыру үшін қайта ұшып кетпей тұрып, бітелген пулеметін тазалау үшін одақтас әскерлерінің желісіне жақын жерге қонды. 1917 жылдың 24 сәуірінде Литтл DFW C. V ұшағына шабуыл жасап, оны қонуға мәжбүр етті. Содан кейін ол неміс ұшағын ұстап, экипажын қарумен тұтқынға алды. Австралиялық ұшақ жерге қонғаннан кейін арыққа құлап кетті, сол кезде қарсы тұтқынға алынған ұшқыш: "Мен сені құлатқан сияқты, сен мені емес, қой?" деді. Сәуір айында Naval Eight эскадрильясы Sopwith Triplane ұшағына ауысып, Литтлдің көп жеңіске жеткеніне мүмкіндік берді, ақырында ол осы типте жиырма төрт жеңіске жетіп, 10 шілдеге дейін жалпы саны жиырма сегізге жетті, оның ішінде бір күні екі жеңіске жеткен төрт жағдай бар. 11 шілдеде ол француздық Croix de guerre орденін алды, соның арқасында австралиялық RNAS асасы Родерик (Стан) Далласпен бірге Британ Империясының осындай марапатталған алғашқы үш ұшқышының бірі болды. 11 желтоқсанда оның есімі хабарламаларда айтылды және келесі айда ұшқыш командирінің лауазымына көтерілді. Роберт Комптон Литтлді "басшы емес, керемет жалғыз қол" деп сипаттады. 27 мамырда Литтл жақын маңдағы неміс Gotha бомбалаушыларынан хабар алды және ол жаулаушыларды тосқауылдау үшін айдың жарығында ұшып кетті. Ол бомбалаушылардың біріне жақындағанда, оның ұшағы іздеу шоғына түсіп, екі жамбасынан өткен оққа ұшырады. Ол Нюкс маңындағы далаға құлап, таңертең қарауылдық полициямен табылғанға дейін қан кетуден қайтыс болды. Коллишоу тергеу жүргізді, бірақ Литтлге тиген оқ Gotha ұшағындағы атыскерден шыққан ба, әлде жерден атылған ба, бұл анықталмады. Жиырма екі жасында ол жесір және ұл қалдырды; әйелі күйеуінің тілегіне сәйкес, ұлын өсіру үшін Австралияға оралды. Жиырмасы жойылған, екеуі тұтқынға алынған, ал жиырма бес "бақылаудан тыс" деп есептелді; оның ресми тізімінде саналмаған көптеген басқаларын құлатып немесе жерге қондырған деп саналады. Дегенмен, қазіргі зерттеулер Далластың да 50-ге жуық жеңіске жеткенін көрсетеді. Литтлдің Sopwith Triplane ұшағының винт бұрандасына оның офицерлері оның жесіріне сыйлаған сағатты орнатты; ол оны үш бөлікке бөліп Австралияға тасымалдады, кейін ол Австралия соғыс мемориалында оның наградаларымен және Нюкс қаласындағы оның бастапқы жерленген жерінің ағаш кресімен бірге қойылды. No. 8 RNAS эскадрильясымен ұшқан Sopwith Pup ұшағы, N5182, ұшу стандартына қайта құрылды және 1976 жылдың қазан айында эскадрильяның Алмаз юбилейін атап өту үшін ұшуды жүргізді, содан кейін Хендондағы Корольдік әуе күштері мұражайында тұрақты түрде қойылды. 1986 жылы ашылған Канберрадағы Австралия қорғаныс күштері академиясының (ADFA) ғимараттарының бірі Литтлдің құрметіне аталды.