Кіріспе

1960 жылғы фильм

«Макарио» – Роберто Гавальдонның режиссерлік жұмысымен, Игнасио Лопес Тарсо мен Пина Пеллисердің басты рөлдерде ойнаған 1960 жылғы мексикалық мистикалық драма. Бұл фильм Б. Травеннің осы аттас романы негізінде түсірілген, сюжеті Жаңа Испанияның вице-корольдігінде (қазіргі Мексика) орын алатын ежелгі шекаралық аңызға байланысты. «Макарио» – «Үздік шетелдік фильм» номинациясына «Оскар» сыйлығына ұсынылған алғашқы мексикалық фильм. Сонымен қатар, ол 1960 жылғы Канн кинофестиваліне де қатысты. «Макарио» сыншылар мен көрермендер тарапынан мексика киносының ең ұлы туындыларының бірі деп танылды.

Сюжет

Бұл оқиғаның негізінде – Мексикадағы отаршылдық дәуірінде, өлгендер күні қарсаңында, кедейлік пен аштықтан зардап шеккен Макарионың тағдыры жатыр. Оның экономикалық жағдайы оны және оның отбасын аштықтан сақтап тұрғандай еді. Бір күні ол қуырылған түйелер шеруін көргеннен кейін, өзі жеу үшін бір түйеге ие болу армандайды. Әйелі мен балаларының алдында арманы орындалмаса тамақ ішпейтінін жариялайды. Оның алаңдаған әйелі бір түйені ұрлап, Макарио тауға жұмысқа кетпес бұрын оған береді. Бірақ Макарио түйені жеуге дайындалып тұрғанда, оның алдына үш адам пайда болады. Біріншісі – әдемі мырза кейпіндегі Шайтан, ол түйенің бір бөлігін алу үшін Макарионы азғыруға тырысады. Екіншісі – қарт адам кейпіндегі Құдай. Макарио екеуімен де түйені бөлісуден бас тартады, себебі олардың екеуінің де өздеріне қажетті нәрсені алуға мүмкіндігі бар деп санайды. Үшінші адам – өзі сияқты шаруа келгенде, ол қуана онымен түйені бөліседі. Үшінші адам – Өлімнің өзі. Өлім Макарио неліктен түйені осымен бөліскенін, ал Шайтан мен Құдаймен бөліспегенін түсінбейді. Макарио: «Сен келгенде, басқа ештеңеге уақыт қалмайды» деп жауап береді. Макарио өліміне жақын екенін сезініп, Өліммен бірге тамақтануға уақыт алып, өлімін кейінге қалдыруды үміттенеді. Өлім әсерлі болып, Макарионы «досы» деп атайды және кез келген ауруды емдейтін керемет су сыйлайды. Егер Өлім науқастың аяғына келсе, оны сумен емдеуге болады, ал басына келсе – өлімге кесіледі. Бұл «достық» жылдар бойы сақталады, бірақ олар бір-бірімен сөйлеспейді, тек бір-біріне қарап тұрады. Өлім Макариомен сол күні кешке кездесетінін айтады. Макарио үйге келгенде ұлының құдыққа құлап, есінен танып, ауыр жарақат алғанын көреді. Макарио ұлын сумен емдейді және керемет емші ретінде танылады, тіпті шіркеу оны дінге қарсылық танытқандықтан айыптайды, ал вице-король де ұлын емдеу үшін оның көмегін сұрайды. Егер ол ұлды құтқара алса, бостандыққа шығады, әйтпесе өртеледі. Бірақ Макарио үшін Өлім «баланы алып кетуі керек», сондықтан Макарио үмітсіздікке беріліп, қашуға тырысады, ақырында Өлімнің үңгіріне кіріп, оның «сыйлығын» тауарға айналдырғаны үшін сөкпек болады. Өлім оған үңгірді толтырған мыңдаған шамдарды көрсетеді, олардың әрқайсысы адамның өмірін бейнелейді. Шамның жасалуы мен ұзындығы адамның қанша өмір сүретінін анықтайды. Содан кейін Өлім Макарионың көз алдында вице-король ұлының шамын сөндіреді. Өзінің шамының қысқа екенін көрген Макарио Өлімнен оны сақтап қалуын өтінеді, бірақ Өлім бас тартады. Сараңдықпен Макарио шамын ұстап алып, үңгірден қашады, Өлімнің артынан айқайын есітпейді. Соңғы көріністер Макарио түйені Өліммен бөліскен күнінің кешінде басталады. Ол үйге оралмайды, әйелі мен бірнеше ауыл тұрғындары оны орманда іздейді және жартылай жеген түйенің жанында бейбіт түрде қайтыс болғанын табады: бірі желінген, екіншісі толық, өзі үшін толық түйе жеу арманы орындалмаған күйде.

Жаңалықпен салыстыру

Фильм Б. Травеннің "Үшінші қонақ" әңгімесі негізінде (Гримм ағайындыларының "Крест әкесінің өлімі" әңгімесінен) жасалған. Кітаптағы сюжеттен ерекшелігі, кітапта Өлім Макарионың құлдырауына алып келетін оқиғалардың барысын бұрыннан біледі ("адамдар бұл туралы білгеннен кейін, сіз тоқтата алмайсыз") және Өлім 100 жылға энергиясын қайтару үшін көрсетілген ризашылықтың құрметі ретінде соңғы бір жақсылық жасап, Макарионың отбасын және Макарионың өзін Инквизицияның үкімінен туған қоғамдық жалақорлықтан сақтайды.

Қабылдау

Макарио сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Rotten Tomatoes шолулар жинағында фильм 5 шолу негізінде 100% мақұлдау рейтингіне ие, орташа бағасы 9.0/10. Бұл жылдың Мексиканың ең табысты фильмдерінің бірі болды, Мексика қаласындағы Аламеда театрындағы алғашқы бес апта ішінде 80 000 доллар табыс тапты.