Кіріспе
Сахарадан оңтүстік Африканың көптеген аймақтарында музыка тек ойын-сауық үшін ғана емес, жергілікті қоғамға қызмет ету және күнделікті істерде көмектесу үшін қолданылады. Африканың дәстүрлі музыкасы жұмыс істеуге, діни рәсімдерге – туған кезде, ат қоюда, ересек болу сатысынан өтуде, үйленуде және жерлеуде лайықты музыка мен билерді ұсынады. Дауылдың үні мен ырғақтары қарым-қатынас құралы ретінде де, мәдени өрнек беру үшін де қолданылады. Африка билері көбінесе қатысушылық сипатта болады: рухани, діни және қасиетті билерден басқа, бишілер мен көрермендер арасында ешқандай тосқауыл жоқ. Тіпті киелі билерде де көрермендердің қатысуы мүмкін болады. Билер адамдарға жұмыс істеуге, өсуге, қоғам мүшелерін мақтауға немесе сынауға, мерекелер мен жерлеу рәсімдерін өткізуге, жарысуға, тарихты, мақалдарды және өлеңдерді айтуға, құдайлармен байланысуға көмектеседі. Олар әлеуметтік нормалар мен құндылықтарды сіңіреді. Көптеген билерді тек еркектер немесе әйелдер орындайды. Билер көбінесе жыныс бойынша бөлінеді, бұл балаларда гендерлік ролдерді нығайтады. Туыстық байланыс, жас және әлеуметтік мәртебе сияқты қоғамдық құрылымдар да жиі нығайтылады. Ритмді бөлісу – бұл топтық сананы қалыптастыру, бір-бірімен үйлесу, өмірдің ұжымдық ырғағының бір бөлігі болу, оған барлығының үлес қосуы шақырылады. Мысалы, йоруба бишілері мен дауылшыларының ортақ тілектері, құндылықтары және шығармашылық қабілеттері болады. Дауылдың ырғағы би өнерін басқаратын тілдік мәтінді білдіреді, бұл сөздерді қолданбастан мағынаны жеткізуге мүмкіндік береді. Бұл өнердің спонтандығын жеке эгоны көрсетуге баса назар аударатын импровизациямен шатастыруға болмайды. Дауылшының басты міндеті – қоғамды сақтау. Би шеберлері мен дауылшылар биді дәл оқығандай үйренуге ерекше көңіл бөледі. Балалар биді өзгеріссіз, дәл оқығандай үйренуі керек. Импровизация немесе жаңа нұсқаулар тек биді толық меңгергеннен кейін, орындап, көрермендердің ризашылығын және ауыл ақсақалдарының қолдауын алғаннан кейін ғана пайда болады. Лоо музыкасы, мысалы, рәсімдік, діни, саяси немесе тұрмыстық мақсаттарда қолданылады. Жерлеу рәсімдерінде (Теро буру) марқұмды мақтау үшін, қайғы шеккендерге көңіл көтеру үшін, түнде ояу ұстау үшін, азапты сезімдерді білдіру үшін, рухтарды қуу үшін, сыра ішу тойларында (Дуду, охангла биі), соғыстан оралған жауынгерлерді қарсы алу үшін, күресу кезінде (Рамоги), құдалық кезінде, жаңбыр шақыру және болжау мен емдеу үшін қолданылады. Жұмыс әндері ғимарат салу, арамшөптерді тазалау сияқты ұжымдық жұмыстар кезінде де, астық ұғып-сабу сияқты жеке жұмыстар кезінде де орындалады.
In many parts of sub Saharan Africa, the use of music is not limited to entertainment: it serves a purpose to the local community and helps in the conduct of daily routines. Traditional African music supplies appropriate music and dance for work and for religious ceremonies of birth, naming, rites of passage, marriage and funerals. The beats and sounds of the drum are used in communication as well as in cultural expression. African dances are largely participatory: there are traditionally no barriers between dancers and onlookers except with regard to spiritual, religious and initiation dances. Even ritual dances often have a time when spectators participate. Dances help people work, mature, praise or criticize members of the community, celebrate festivals and funerals, compete, recite history, proverbs and poetry and encounter gods. They inculcate social patterns and values. Many dances are performed by only males or females. Dances are often segregated by gender, reinforcing gender roles in children. Community structures such as kinship, age, and status are also often reinforced. To share rhythm is to form a group consciousness, to entrain with one another, to be part of the collective rhythm of life to which all are invited to contribute. Yoruba dancers and drummers, for instance, express communal desires, values, and collective creativity. The drumming represents an underlying linguistic text that guides the dancing performance, allowing linguistic meaning to be expressed non verbally. The spontaneity of these performances should not be confused with an improvisation that emphasizes the individual ego. The drummer's primary duty is to preserve the community. Master dancers and drummers are particular about the learning of the dance exactly as taught. Children must learn the dance exactly as taught without variation. Improvisation or a new variation comes only after mastering the dance, performing, and receiving the appreciation of spectators and the sanction of village elders. The music of the Luo, for another example, is functional, used for ceremonial, religious, political or incidental purposes, during funerals (Tero buru) to praise the departed, to console the bereaved, to keep people awake at night, to express pain and agony and during cleansing and chasing away of spirits, during beer parties (Dudu, ohangla dance), welcoming back the warriors from a war, during a wrestling match (Ramogi), during courtship, in rain making and during divination and healing. Work songs are performed both during communal work like building, weeding, etc. and individual work like pounding of cereals, winnowing.
Өңірлер
Алан П. Мерриам этномузыкологиялық мақсаттар үшін Африканы қазіргі саяси шекараларды ескере отырып, жеті аймаққа бөлді (картаны қараңыз), ал бұл мақала Африкадағы этникалық топтардың музыкасын қарастыруда осы бөліністі мүмкіндігінше сақтайды. Африканың солтүстік аймағының музыкасы (картада қызыл), соның ішінде Африка мүйізінің музыкасы (картада қара-жасыл), көбінесе Таяу Шығыс және Солтүстік Африка музыкасының дәстүрлері аясында жеке қарастырылады. Батыс Африка музыкасына (картада сары) Сенегал және Гамбия, Гвинея және Гвинея-Бисау, Сьерра-Леоне және Либерия, Мали, Нигер және Буркина-Фасоның ішкі жазықтары, сондай-ақ Кот-д'Ивуар, Гана, Того, Бенин, Нигерия, Камерун, Габон және Конго Республикасы, әрі Кабо-Верде, Сан-Томе және Принсипи аралдары кіреді. Орталық Африка музыкасы (картада қара-көк) Чад, Орталық Африка Республикасы, Конго Демократиялық Республикасы және Замбия музыкасын қамтиды. Шығыс аймақ (картада ашық жасыл) Уганда, Кения, Руанда, Бурунди, Танзания, Малави, Мозамбик және Зимбабве, сондай-ақ Мадагаскар, Сейшель аралдары, Реюньон, Маврикий және Комор аралдарының музыкасын қамтиды. Шығыс аймақ Үнді мұхиты арқылы Оңтүстік Азияның және тіпті Аустронезияның ықпалына ие болды. Оңтүстік аймақ (картада қоңыр) Оңтүстік Африка, Лесото, Эсватини, Ботсвана, Намибия және Ангола музыкасын қамтиды.
Сахел және Судан
Судан музыкасы (картада түркіз) музыка дәстүрлерін мемлекеттік шекаралар бойынша бөлудің қиындығын көрсетеді. Судан музыкатануы шамамен 133 тілдік қауымдастықты қамтиды, олардың 400-ден астам диалектісі бар – афроазиялық, нилоттық және нигер-конго тілдері. Судан өз атын Нил өзенімен бірге аймақтың маңызды торабын құрайтын Сахара төменгі жағындағы саваннадан алған. Сахараның оңтүстігінде Сахель Атлант мұхиты мен Қызыл теңіз арасындағы шөл және Судан саванналары арасындағы биогеографиялық көші-қон аймағын құрайды. Оңтүстік Судан, Уганда, Кения және солтүстік Танзанияда кең таралған нилоттық халықтарға луо, динка, нуер және масай жатады. Олардың көпшілігі Шығыс аймағына жатқызылған. Динка халқы Нил алабының Бахр-эль-Газал аймағында, Жонглейде, сондай-ақ Оңтүстік Кордуфан және Жоғарғы Нил аймақтарының бір бөлігінде қоныстанған, негізінен мал шаруашылығымен айналысатын халық. Олардың саны шамамен 1,5 миллион адамды құрайды, бұл Судан халқының шамамен 10 пайызын білдіреді. Арабтың ребабы нуба халқының арасында кеңінен таралған. Сенагамбиялық фула халықтары әр түрлі уақытта Суданға дейін көшіп келген, көбінесе өз тілімен қатар араб тілінде де сөйлейді. Хауса халқының тілі ежелгі египет және Киелі кітаптағы еврей тілімен байланысты, бірақ олар қарсы бағытта қозды. Батысқа қарай туарегтердің бербер музыкасы Сахарадан оңтүстік елдерге жеткен. Бұл аймақтар Батыс аймағына кіреді, бірақ Сахарадан оңтүстікке қарай көшпелі халықтар мен саяхатшылардың музыкасы батыстан шығысқа дейін естіледі.
Батыс, орталық, шығыс және оңтүстік аумақтар
Қалған төрт аймақ Сахарадан оңтүстік Африка музыкасымен ең көп байланысты: барлық төрт аймақта кросс-ритм және вокалды үйлесім сияқты таныс африкалық музыкалық элементтер, сондай-ақ темір қоңырау сияқты кейбір аспаптар кездеседі. Бұл негізінен Нигер-Конго тілінде сөйлейтін халықтың шамамен б.з.д. 1500 жылы басталған кеңеюіне байланысты: кеңеюдің соңғы кезеңдері б.з. 0–1000 жылдары болды. Бұл үлкен аймақтағы шашыраңқы тілдердің тек бірнешеуі ғана Нигер-Конго тілдері отбасына оңай жатпайды. Дегенмен, Банту емес екі маңызды музыкалық дәстүр – Конго джунглілеріндегі пигмей музыкасы және Калахари шөлді жеріндегі бушмендер музыкасы тиісінше орталық және оңтүстік аймақтардың музыкасын анықтауда маңызды рөл атқарады. Нигер-Конго халықтарының көші-қонының нәтижесінде (мысалы, Банту кеңеюі) полиритмиялық мәдениет (мысалы, би, музыка), Африканың қазіргі мәдениеттерінде кең таралған ортақ белгі ретінде қарастырылады, Африкаға тарады. Трансатлантикалық құл саудасының салдарынан Нигер-Конго халықтарынан тараған африкалық диаспораның музыкасы қазіргі батыс мәдениетіне (мысалы, би, музыка) елеулі әсер етті. Бұл аймақ б.з. 830 жылға дейін және б.з. 1235 жылға дейін қазіргі Мавританияның оңтүстік-шығысында және Малидің батысында болды. Сосо халқының астанасы Кумби-Салехте орналасқан, бірақ Сундиата Кейта оларды Кирина шайқасында (шамамен 1240 жыл) жеңіп, Нигер өзені бойында көптеген вассалдық патшалықтар мен провинциялар арқылы ықпалын кеңейткен Мали империясын құрды. Нигердің шығыс жағындағы Гао империясы тоғызыншы ғасырда күшті болды, бірақ кейін құлдырағанға дейін Малиге бағынышты болды. 1340 жылы соңғай халқы Гаоны жаңа Соңғай империясының астанасы етіп жариялады. Хауса халқы Нигерия, Нигер, Судан және Батыс және Орталық Африканың көптеген елдеріндегі ең ірі этникалық топтардың бірі болып табылады. Олар чад тілінде сөйлейді. Хаусаның дәстүрлі музыкасының екі негізгі түрі бар: ауылдық халық музыкасы және Фулани соғысынан бұрын Хауса патшалықтарында дамыған сарай музыкасы. Олардың халық музыкасы Нигерия музыкасына үлкен үлес қосты, мысалы, бір ішекті скрипка – гоже. Бастапқыда көшпелі/мал өсіруші Сенагамбиялық Фула халқы немесе Тукулор Гвинея халқының 40% құрайды және көршілес мемлекеттерге, шығыста Суданға дейін тарады. 19 ғасырда олар Хаусаны құлатып, Сокото халифатын құрды. Фулалар әртүрлі дәстүрлі аспаптарда ойнайды, олардың ішінде домбыралар, ходу (халам) – банджоға ұқсас терімен қапталған лютня, рити немесе риити – скрипкаға ұқсас бір ішектік аспап, сондай-ақ олардың вокалды музыкасы бар. Олар бамбук сыбызғыларын да қолданады. Олардың гриоттары гауло деп аталады. Манде музыкасы: Мали музыкасы Манде империясынан алынған формалармен басым. Олардың музыканттары, кәсіби орындаушылар жели (бірлікте – жели, француз тілінде – griot) дәстүрлі музыкамен қатар халықтық музыканы да жасайды. Манде тілдеріне мандинка, сонинке, бамбара, бисса, диула, кагоро, бозо, менде, сусу, вай және лигби тілдері жатады: Буркина-Фасо, Мавритания, Сенегал, Гамбия, Гвинея, Гвинея-Бисау, Сьерра-Леоне және Либерияда, сондай-ақ Кот-д'Ивуардың оңтүстік жағалау штаттарында, Гана, Того, Бенин және Нигерияда халықтар бар. Волоф музыкасы: Волоф халқы – Сенегалдағы ең ірі этникалық топ, фулаларға жақын, Сенегалдың танымал музыкасына үлкен үлес қосты. Туысқан Серер халқы полифониялық әндерімен ерекшеленеді. Сенегал, Гамбия және Гвинея-Бисауда жола халқы банжоның алғашқы нұсқасы – аконтинг аспабымен танымал, ал Гвинея-Бисаудың ең ірі этникалық тобы Баланта халқы кусунде немесе куссунде деп аталатын ұқсас сабадан жасалған лютняны ойнайды, оның төменгі жағында қысқа A/B дыбыстық ішегі, үстінде орташа ұзындықтағы F ішегі және ортадағы ең ұзын C ішегі бар. Үстіңгі ішектің тоқтатылуы G дыбысын, ортаңғы ішектің тоқтатылуы D дыбысын береді. Әли Фарка Туренің орындауындағы Соңғай музыкасы американдық блюзге өте ұқсас минор пентатоникалық лютня және дауыс стилі үшін халықаралық қызығушылықты тудырды. Сенуфо немесе Сенуфо, Малидің оңтүстігінде және Буркина-Фасоның батыс бұрышында Катиолаға дейін Кот-д'Ивуарда, Гананың солтүстік-батысындағы Нафана тобымен бірге тұрады. Сенуфолар жерлеу және поро музыкасымен танымал. Гур тілінде сөйлейтін халықтар арасында Дагомбалар лунга сөйлейтін барабанды және тұзақтары бар бас барабанды гунгонды, сондай-ақ флейтаны, гондже (гоже) және қоңырауды қолданады. сондай-ақ моло (халам) лютня музыкасы, Фрафра сияқты гурунси халықтары да орындайды. Осыған ұқсас стильді жергілікті фулани, хауса, джерма, бусанга және лигби тілінде сөйлейтін халықтар да орындайды. Дагомбадағы барабаншылар – оқиғашылар, тарихшылар, әулеттік тарихты жырлайтындар, олар самбанлунга деп аталатын шараларда өнер көрсетеді. Гурунси, Лоби, Вала және Гана мен Буркина-Фасоның туысқан Дагааба халқы ксилофонда (gyil) күрделі өріліс үлгілерін (қос метрлі) қолданумен танымал. Қазіргі Буркина-Фасодағы Мосси патшалықтарын Соңғай және Менде көршілерінен қорғаған, бірақ француздықтарға жеңілген Мосси халқы гриот дәстүріне ие. Сондай-ақ джамбадон. Сондай-ақ броска.
Songhai music, as interpreted by Ali Farka Toure, has gathered international interest for a minor pentatonic lute and voice style that is markedly similar to American blues. The Senufo or Senoufo, living in southern Mali and the extreme western corner of Burkina Faso to Katiola in Côte d'Ivoire with one group, the Nafana, in north western Ghana. The Senufo are notable for funeral and poro music. Among Gur speaking peoples the Dagomba use the lunga talking drum and a bass drum with snares called a gungon, as well as the flute, gonje (goje) and bell. as well as molo (xalam) lute music, also played by Gurunsi peoples such as the Frafra. Similar styles are practised by local Fulani, Hausa, Djerma, Busanga and Ligbi speaking people. Drummers in Dagbon are storytellers, historians, bards of family ancestry who perform at events called sambanlunga. The Gurunsi, the Lobi, the Wala and the related Dagaaba people of Ghana and Burkina Faso and are known for complex interlocking (double meter) patterns on the xylophone (gyil). The Mossi people, whose Mossi Kingdoms in present day Burkina Faso, withstood their Songhai and Mende neighbours before falling to the French, have a griot tradition. Also djambadon. also brosca.
Орталық Африка
Африка музыкасының орталық аймағы континенттің ортасындағы тропикалық жаңбырлы ормандармен белгіленеді. Дегенмен, ең солтүстік мемлекеті Чадтың солтүстік аймағында субтропикалық және шөлді жерлер көптеп кездеседі.
Солтүстік дәстүрлері
Бұл аймақтың солтүстігінде зандэ халқы сияқты нило-сахаралықтар бар. Чад көліне жақын жерде ертедегі патшалықтар құрылды: Канем империясы, шамамен б.з.д. 600 – 1380 ж.ғ. аралығында Чад, Феззан, шығыс Нигер және солтүстік-шығыс Нигерияның көп бөлігін қамтыды, бұл империяны көшпелі загхавалар құрған деседі, кейін Сайфава әулеті билік еткен. Борну империясы (1396–1893) осы империяның жалғасы болды, Канембу Нгазаргамуда жаңа мемлекет құрды. Олардың тілі – канури тілі, оны Нигерия, Нигер, Чад, Камерун, Ливия және Судандағы шамамен төрт миллион адам қолданады. Олар лютня және барабан музыкасымен танымал. Багуирми патшалығы (1522–1897) және Уаддай империясы (1635–1912) да Чад көліне жақын орналасқан. Тюбу халқының көп бөлігі Тибести тауларының маңында, сондай-ақ Ливия, Нигер және Суданда тұрады. Олар жартылай көшпелі малшылар, нило-сахаралық тілдерінде сөйлейді, көбінесе мұсылмандар және олардың саны шамамен 350 000-ға жуық. Олардың халық музыкасы әдетте ерлердің келели сияқты аспаптарымен және әйелдердің вокалдық музыкасымен байланысты. Орталық Суданның Багуирми тілінде 1993 жылы 44 761 адам сөйлеген, ол Багуирми патшалығымен байланысты. Олар барабан мен цитра музыкасымен, сондай-ақ бишілердің үлкен соққыларды қолданып, шайқас имитациялайтын халық биімен танымал. Сара халқы – тілдік жағынан байланысты этностық топ, Чадтағы ең ірі халық, олар ел халқының 30% және Орталық Африка Республикасының 10% құрайды. Сао өркениетінің ұрпақтары балафон, сыбызғы, арфа және коджо барабандарын қолданады. Занде халқы Конго Демократиялық Республикасының солтүстік-шығысында, Суданның оңтүстік-батысында және Орталық Африка Республикасының оңтүстік-шығысында тұрады. Олардың саны әртүрлі дереккөздерде 1 мен 4 миллион аралығында бағаланады. Чад пен Суданның екі елінде де тағыдыру рәсімдерінде және басқа да жоғары сыныптық шараларда мүйіздер мен кернейлер, соның ішінде ұзын патшалық кернейі, ваза немесе какаки деп аталатын қалайы мүйіз қолданылады. Басқа дәстүрлі чад аспаптарына ху ху (калабаш резонаторлары бар аспап) және маракастар жатады. Гриоттар кинде (бес ішекті арфа) қолданады.
Пигмейлер
Пигмей халықтарының генетикалық әртүрлілігі жоғары, бірақ олар барлық басқа адам популяцияларынан өте ерекшеленеді, бұл олардың ежелгі жергілікті тегі бар екенін көрсетеді – Оңтүстік Африканың бушмандарынан кейінгі ең ертегі айырмашылық. Конго тропикалық ормандарында 250 000 мен 600 000 аралығында пигмейлер өмір сүреді деп есептеледі. Көптеген пигмей қауымдастықтары тропикалық ормандарда қоныстанған, Руанда, Бурунди, Уганда, Конго Демократиялық Республикасы, Орталық Африка Республикасы, Камерун, Экваториалдық Гвинея, Габон, Конго Республикасы, Ангола, Ботсвана, Намибия және Замбияда таралған. Бірнеше пигмей тобы бар, ең танымалдары – Конго бассейнінің батыс бөлігіндегі Мбенга (Ака және Бака), Итури тропикалық орманының Мбути (Эфе және т.б.) және Ұлы көлдер аймағының Тва тайпалары. Пигмей музыкасына Ака, Бака, Мамбути Мбути және Эфе кіреді; стильдері: хиндюху, хокет, ликанос, ликинди, жұбату, yelli. Аспаптар: флейта, иета, лимбинди, молимо, номби, труба, сыбызғы. Басқалары: boona, elima, jengi, molimo. Африка пигмейлері әдетте вокалды музыкасымен белгілі, ол көбінесе тығыз контрапункттік, ұжымдық импровизациямен сипатталады. Музыка күнделікті өмірге толыққанды енген, әрі ойын-сауыққа, сондай-ақ арнайы оқиғалар мен шараларға арналған әндер бар. Баши аспаптары: луланга.
Банту дәстүрлері
Замбияның бәмба халқы (немесе "BaBemba" – "халық" дегенді білдіретін "Ba" префиксімен, сондай-ақ бұрын "Awemba" немесе "BaWemba" деп те аталған) Замбияның Солтүстік, Луапула және Коппербелт провинцияларында негізінен қоныстанған, Конго бассейнінің жоғарғы бөлігіндегі Люба және Лунда мемлекеттеріне, Конгоның оңтүстігіндегі Катанга провинциясына (КДР) шығу тегін жатқызатын үлкен халықтар тобына жатады. Бембаның 30-дан астам руы бар, олар жануарлар немесе табиғи нысандардың аттарымен аталады, мысалы, патшалық руы – "қасқырдың халқы" (Bena Ng'andu) немесе Бена Бова (Құрамыс руы). Бемба тілі (чибенба) банту тілдерімен – каонде (Замбия және КДР-да), люба (КДР-да), нсенга және тонга (Замбияда) және ньянжа/чева (Замбия және Малавиде) тілдерімен туыс. Ол негізінен Солтүстік, Луапула және Коппербелт провинцияларында қолданылады және елдегі ең көп таралған африка тіліне айналды, бірақ әрқашан ана тілі ретінде болмаса да. 1963 жылы бемба халқының саны 250 000 адамды құрады, бірақ одан әлдеқайда көп халыққа "он сегіз түрлі этникалық топ" кіреді, олар бембалармен бірге Замбияның бемба тілдес халқы деп аталатын, аналық желі бойынша туыстық байланыс пен матрифокалды ауыл шаруашылығымен сипатталатын жақын этно-тілдік кластерді құрайды. Аспаптар = бабатон – кавала.
Шығыс Африка
Шығыс Африканың музыкалық аймағы, Үнді мұхитының аралдары, Мадагаскар, Реюньон, Маврикий, Комор және Сейшель аралдары кіреді, Ширази дәуірінен бері араб және иран музыкасының ықпалына ашық. Аймақтың оңтүстігінде суахили мәдениеті dumbek, oud және qanun сияқты аспаптарды, тіпті үнді tabla барабандарын қабылдаған. Мадагаскардың кішкентай гитарасы кабоси, сондай-ақ мандолина деп те аталады, Комордың габусиі сияқты араб qanbūs-ынан атын алған болуы мүмкін. Танзания мен Кенияда кең таралған таараб жанры есімін де, стилін де бұрынғыда Занзибарда дамыған Мысыр музыкасынан алған деседі. Соңғы кезде еуропалық ықпал да байқалды: гитара Кенияда танымал, ал Сейшель аралдарында контрданс, мазурка және полька биленіп жүреді.
Солтүстік дәстүрлері
Луо халықтары Оңтүстік Судан мен Эфиопиядан бастап солтүстік Уганда мен Шығыс Конго (ДРК) арқылы, батыс Кения мен Танзанияға дейін созылатын аймақты мекендейді. Оларға шиллук, ачоли, ланго және жолуо (Кениялық және Танзаниялық Луо) кіреді. Луо бенга музыкасы – дәстүрлі нятити лирасының музыкасынан туындаған. Уганданың солтүстігіндегі луо тілдес ачоли тайпасы адунгу қолданады. Ритмдері синкопация мен акрузиспен ерекшеленеді. Әуендер лирикалық, дауыстық әшекейлермен, әсіресе музыка маңызды хабар жеткізгенде. Әндер шақыру-жауап түрінде немесе жеке орындаушылықта болады, мысалы, әндер, ретсіз ырғақтармен және маңызды хабарларды жеткізетін сөз тіркестері бар речитативтер. Дду сияқты луо билерін олар таныстырды. Бір ерекшелігі – музыкалық қойылым ортасында тағы бір әннің қосылуы. Ән тоқтап, музыкалық аспаптардың дыбысы төмендеп, бидің қарқыны баяулайды, ал жеке адам өзін-өзі мадақтап орындауды бастайды. Бұл пакруок деп аталады. Әннің ең ерекше түрі – сигалагала, көбінесе әйелдер орындайды. Би стилі әдемі және изящты, бір аяқтың белден қарама-қарсы бағытта қозғалуын немесе иықтың күшті сілкінісін қамтиды, әдетте нятитиге сүйеніп. Адамсон (1967) Луо халқының дәстүрлі киімдері мен әшекейлерінің Кениядағы ең көрнекті халық ретінде танылуға лайық екенін айтқан. Көптеген қойылымдарында луолар костюм киеді: сизаль юбкасы (овало), мойын мен белге оралған буындар (омбулу / тиго) және әйелдердің киетін қызыл немесе ақ саз. Ерлер костюміне куоди немесе чиено кіреді, яғни иықтан немесе белден киетін тері. Лигиса бас киімдері, қалқан мен найза, қамыс шапандары және таяқшалары жергілікті материалдардан жасалған. Луо музыкалық аспаптарына перкуссиялық аспаптар (барабандар, шапақтар, металл сақиналар, оньгенго немесе гара, шайқағыштар), нятити (лираның бір түрі), орту (скрипканың бір түрі) және үрмелі аспаптар (тунг’ мүйізі, Асили флейтасы, Абу !, белгілі бір түрдегі труба) жатады. Бенга стиліндегі музыкада саптық аспап ретінде нятитидің орнын гитара (акустикалық, кейін электрлі) басты. Бенганы көптеген тайпалардың музыканттары орындайды және ол енді тек Луо стилі деп есептелмейді. Масаи халқының музыкасы мен биі бұрын аспаптарсыз болған, себебі жартылай көшпелі нилоттық малшылар үшін аспаптарды тасымалдау қиын болған. Масаи халқының дәстүрлі музыкасы – қатаң полифониялық дауыстық музыка, топ полифониялық ырғақтарды әндейді, ал солистер кезегімен шумақтарды орындайды. Әр шумақтан кейін жауап беру нмба деп аталады. Қойылымдар көбінесе жас және жыныс бойынша бәсекелестікке толы болады. Көршілес Түркана халқы өзінің ежелгі дәстүрлерін сақтап келеді, оның ішінде шақыру-жауап беру музыкасы да бар, ол толығымен дауыстық болып табылады. Сондай-ақ, куду антилопасының мүйізінен жасалған мүйіз де ойнатылады. Самбуру халқы масаи халқымен туыс, олар сияқты қарапайым құбырлар мен гитарадан басқа аспаптарды қолданбайды. Сондай-ақ, әйелдердің жаңбыр тілеумен шындығында айтатын эротикалық әндері де бар. Борана халқы Эфиопия шекарасына жақын жерде тұрады, олардың музыкасы эфиопиялық, сомали және басқа да дәстүрлерді көрсетеді. Олар металл сымдармен байланған ыдыстан жасалған шамонге гитарасын қолданумен де танымал.
Батыс
Гереволь. Дан халқының маска киіп билеуі. Эве билері: агбадза – Гадзо. Мандеге мандинка, манинка және бамана билері кіреді: бансанго – дидади – димба – согоминкум. Дагомба билері: такай – дамба – джера – симпа – бамая – тора – гена. Сан-Томе және Принсипи билері: danço Congo – пуита – ússua. Нзема халқының билері: абисса – фанфар – гроло – сиддер.