Кіріспе

Жүк немесе жолаушы тасымалдаушысы мен жіберуші/алушы немесе жолаушы арасындағы шарт.

Тасымалдау шарты – жүк немесе жолаушы тасымалдаушысы мен жіберуші, алушы немесе жолаушы арасында жасалатын шарт. Тасымалдау шарттары әдетте шарттың тараптарының құқықтарын, міндеттерін және жауапкершілігін анықтайды, сондай-ақ табиғи апаттар сияқты мәселелерді қарастырады және форс-мажор (тараптардың бақылауынан тыс ерекше жағдайлар үшін жауапкершілікті алып тастау) сияқты тармақтарды қамтиды. Көптеген тасымалдаушылар арасында мұндай шарттар әдетте билеттің немесе тасымалдау құжатының артқы жағына басылған стандартты шарттармен расталады. Жүктің келгені туралы хабарлама әдетте "хабарлама алушыға" жіберіледі, оның мекенжайы тасымалдау құжатында көрсетілген. Бұл тарап көбінесе сатып алушы немесе импорттаушы болады.

Теңіз арқылы тасымалдау

Пол Тодд 1950 жылғы "Хескелл против Континенталь экспресс" ([1950] 1 All E. R. 1033) сот ісі "тасымалдау процесін жақсы сипаттайды", оның ішінде осы процестегі экспедиторлық агенттер мен жүк тиеушілердің рөлдерін қамтиды.

Темір жолмен жүру

Еуропалық шекаралық теміржол билеттері CIV сату талаптарымен реттеледі.

Әуе қатынасы

2010 жылдың шілдесінде Southwest Airlines әуе компаниясы тасымалдау шартындағы механикалық ақауларды «Құдайдың іс-әрекеті» деп жіктегені, бұл анықтаманы бұрын Delta, American, Continental және United компанияларымен ортақ пайдаланған болатын, кеңінен жарияланды. Кейіннен әуе компаниясы бұл мәселені әуе компаниясының бақылауынан тыс жағдайларда туындаған механикалық ақаулар деп түсіндірді, мысалы, әуе трафигін басқару жүйесінің істен шығуы немесе әуежайлардағы отын беру жүйелерінің бұзылуы сияқты.

Өз еркімен ұшудан бас тартылуы

Авиакомпаниялар рейске арналған билеттерді нақты бос орындар санынан көп сатуы мүмкін. Мұндай артық сату салдарынан рейске келетін жолаушылар саны жеткіліксіз болуы мүмкін. Мұндай жағдайда әуе компаниясы бірінші кезекте, өтемақы алған үшін өз орындарынан бас тартуға еріктілер іздейді. Бірақ, егер еріктілер жеткіліксіз болса, әуе компаниясы өздігінен қай жолаушылардың орындарынан бас тарту керектігін анықтайды. Бұл процеске еріксіз билеттен айыру немесе (бейресми түрде) "жолаушыны түсіру" деп аталады. 10 000 жолаушының арасында шамамен біреуі еріксіз билеттен айырылады, және 1990 мен 2015 жылдар аралығындағы 25 жыл ішінде бұл көрсеткіш төмендеп келеді. Авиациялық сарапшы Генри Хартевельдт авиакомпаниялардың тасымалдау шарты компанияның пайдасына, жолаушының емесіне құрылғанын айтады. Еріксіз билеттен айыру жиі кездеседі, бірақ басқаларға орын қажет болғандықтан, ұшаққа отырғаннан кейін жолаушыны түсіру "өте сирек" жағдай. Дегенмен, оның пікірінше, әуе компаниясы шарт негізінде мұндай құқыққа ие. "Есіңізде болсын, бұл олардың ұшағы және олардың орындығы – сіз оны тек А нүктесінен В нүктесіне жету үшін жалдап отырсыз", - деді Хартевельдт 2017 жылы Business Insider басылымына берген сұхбатында.