Кіріспе

Гран Парк Централь стадионы – «Насьональ» футбол клубының стадионы. Ол Уругвайдың Монтевидео қаласында, «Насьональ» штаб-пәтерінің жанында (Карлос Аная, Хайме Сибильс, Генерал Уркиса және Команданте Брага көшелерінің арасында), Ла Бланкеада ауданында орналасқан. Әртүрлі факторларға байланысты, бұл стадион тарихи маңызы бар. 1900 жылы салынған, ол Америкадағы ең көне, әлемдегі он бесінші стадион. Бірақ ол, ең алдымен, 1930 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының ашылу матчын қабылдағаны үшін ерекшеленеді – бұл жарыстың тарихындағы алғашқы екі матчтың бірі. 1930 жылдың 13 шілдесінде АҚШ D тобында Бельгияны 3:0 есебімен жеңді. ФИФА осы фактіні еске алды, 2005 жылы президенті Жозеф Блаттер бастаған делегация реформаларды қарап, стадионға ескерткіш тақта орнатты. Бұл тарихи оқиға ФИФА тарапынан 1987 және 2005 жылдары екі рет еске түсірілді. Сонымен қатар, стадион футбол және басқа да спорт түрлерінен Уругвай ұлттық құрамасы үшін үй аренасы болды. Құрылғаннан бастап 1930 жылға дейін ол Уругвайдағы басты спорттық арена болып табылды, сондықтан «Сентенарио» стадионы ашылғанға дейін Уругвай командасы «Гран Парк Централь» стадионында жергілікті команда ретінде өнер көрсетті. Бұдан басқа, 1923 және 1924 жылдарғы Оңтүстік Америка чемпионаттары (қазіргі Копа Америка), 2015 жылғы Оңтүстік Америка U-20 чемпионаты немесе 2021 жылғы Әйелдер Копа Либертадорес финалы сияқты маңызды халықаралық турнирлер де осы стадионда өтті. «Сентенарио» стадионымен бірге, 2021 жылы жасалған жаңартудан кейін, бұл стадиондағы жасанды жарық ең жақсы деңгейде. «Сентенариодан» кейін, Уругвай футбол құрамасы осы стадионда ең көп ресми матч өткізді. Сонымен қатар, 2018 жылдың 31 қазанында бұл стадионда 34 000 билет сатылып, «Сентенарио» емес, Уругвайдағы стадион үшін ең көп билет сатылған рекорд тіркелді.

Тарих

Гран Парк Централь стадионы Уругвай тарихындағы маңызды белгілі бір орын, ол тек спорттағы маңыздылығымен ғана емес, сонымен қатар уругвайлықтардың бай тарихымен және олардың патриоттық сезімдерімен байланысты. Parque Central спорт алаңы болып құрылғанға дейін, дәл сол жерде (бұрын "Quinta de la Paraguaya" деп белгілі болған) 1811 жылы Уругвайдың ұлттық батыры Хосе Артигас "Ориентальдердің басшысы" (Уругвай халқының көшбасшысы) атанды.

Бастауы

Парк Централь 1900 жылы спортпен айналысу үшін ашылды, оған дейін бұл орында Монтевидеоның бұқа сауытын өткізу орны болған, бірақ бұл іс тоқтатылды. Алғашқыда стадионды Deutscher Fussball Klub клубы 1900 жылдардағы Уругвай лигасының бірінші чемпионатындағы өз алаңындағы ойындар үшін жалға алды. Парк-Централь 1900 жылдың 25 наурызында Deutscher Fussball Klub және CURCC (Орталық Уругвай теміржол крикет клубы) арасындағы матчпен салтанатты түрде ашылды. Матчтың нәтижесі: CURCC 2 – Deutscher 0. Ойынға дейін үкімет өкілдері мен клуб басшыларының қатысуымен Hotel Lanata қонақ үйінде түскі ас ұйымдастырылды. Сол кездегі деректерге сәйкес, ашылу салтанатында Дон Боско оркестрі мен "Флора" кемесінің оркестрі өнер көрсетті. Сондай-ақ, шотландтық дәстүрлермен таныс емес 7000 көрерменді таң қалдырған шотланд юбкасымен билеуші де болды. Екі күннен кейін "Националь" клубы "Deutscher F. K." клубымен ойын өткізіп, 1:1 есебімен тең түсті. Жер "Tranvias a la Union y Maroñas" – неміс трамвай компаниясының меншігінде болды, оның қызметкерлері Deutscher F. K. клубын құрған адамдар еді. Осы жерде төрт теннис корты және екі футбол алаңы орналасқан. 1901 жылы трамвай компаниясы "Националь" клубына екінші алаңды AUF лигасына қатысуына байланысты берді. Сол жылдан бері Estadio Gran Parque Central стадионы "Националь" (соңғысы 2010/2011 маусымында) және Уругвай ұлттық футбол құрамасы жеңген көптеген чемпионаттарға куә болды. Стадионның көп бөлігі 1900 жылдан бері өзгеріссіз қалды, мысалы, Tribuna Atilio García трибунасының артындағы ескі "Мирадор", бірақ қазіргі алаң өткен ғасырдың басындағыдан мүлдем өзгеше. Қазіргі бағыты – шығыс-батыс, ал бұрынғысы – солтүстік-оңтүстік болатын, сонымен қатар шығыс трибуналарының орнында және алаңның шығыс бөлігінде тағы бір алаң болған. 1930 жылға дейін Parque Central Уругвайдағы ең маңызды спорттық нысан болды. Estadio Centenario стадионы салынғаннан кейін ғана "Националь" стадионы оның орнын басып алды.

Жаңғырту уақыты

2003 жылғы реформа 2005 жылы стадионды қайта ашуға мүмкіндік берді. Осы жылы «Национал» жанкүйерлерінің күш-жігері және Tribuna José María Delgado трибунасының заманауи, арнайы орындықтарын сату арқасында Estadio Gran Parque Central тағы да жаңғыртылды. Бұл жаңғыртудың мақсаты – халықаралық футбол стандарттарына сай болу еді, бұл «Националға» Уругвай чемпионаты және Копа Либертадорес ойындарын тарихи стадионда өткізуге мүмкіндік беретін еді. Жылдар өте келе стадион кеңейе бастады, 20 000 адамнан 34 000 көрерменге дейін сыйымдылығы артты, және үздіксіз дамып келеді. Сыйымдылықтың артуымен бірге стадионның инфрақұрылымын жаңғырту жұмыстары да жүргізілді, бұл командаға кез келген шара үшін «триколор сахнасынан» шығу қажеттігін жойды. Бұл өзгерістер Гран Парк Централь стадионында 2015 жылғы Оңтүстік Американың 20 жасқа дейінгі футбол турнирін, 2021 жылғы Әйелдер Копа Либертадорес финалын және түрлі спорттық және музыкалық іс-шараларды өткізуге мүмкіндік берді. Соңғы жылдары стадион әртүрлі командалар мен халықаралық құрамалар үшін жаттығу алаңы ретінде де пайдаланылды. Centenario стадионымен бірге, 2021 жылы жаңғыртудан өткеннен кейін 1500 люкс жарықтандырумен, ол Уругвайдағы ең жақсы жасанды жарықпен жабдықталған стадион болып табылады. Сонымен қатар, 2022 жылы стадионға 15,8 метр ұзындығы және 5,2 метр биіктігі бар заманауи алып экран орнатылды, ол елдегі ең үлкен экран болып есептеледі. Қазіргі сыйымдылығы 34 000 адамды құрайды, ал келесі жылдары 40 000-ға дейін ұлғаятыны күтілуде (бұл кеңейту «Националдың» 2030 жылғы FIFA Әлем чемпионатының өткізілу орны ретінде қарастырылуына көмектеседі).

Қайта құру

1911 жылы болған өрттен дерлік толығымен өртеніп, бірнеше жылдан кейін қайта салынды. Гран Парк Централь стадионының екінші жаңғыртуы 1944 жылы жүзеге асты. Сол кезде алаң мен төрт трибуна жақсартылып, басты трибуна – Хосе Мария Дельгадода орындықтар саны арттырылды. Отыз жыл өткен соң, стадионның бір бөлігін қиратқан өрт салдарынан Parque Central қайтадан жаңғыртылды.

Алғыс хаттар

Гран-Парк-Централь стадионы Триколор жақтастары арасында бірінші әлем чемпионатының стадионы деп жиі аталады. Осыған байланысты, Триколор ғибадатханасы бірнеше марапаттарға ие болды, мысалы, ФИФА 2005 жылы ФИФА әлем чемпионаттары тарихындағы алғашқы матч осы стадионда өткенін еске алу үшін орнатылған тақташа. Бұл оқиғаға ФИФА делегациясы, президенті Жозеф Блаттер бастаған, Эухенио Фигередо, Николас Леос, Рикардо Тексейра және Хулио Грондонамен бірге келді. Бірнеше жыл өткен соң, ФИФА президенті Джанни Инфантино бастаған тағы бір делегация Гран-Парк-Централь стадионына сапар шекті, бұл стадионның "әлем чемпионатының стадионы, таза тарих" екенін және "осындай тарихи жерде болу өте күшті эмоцияларға толы" екенін атап өтті. 1=«Гран-Парк-Централь стадионы – Ұлттық футбол клубының үйі және әлемдік футболдың тарихи мұрасы. Неліктен? Себебі ФИФА әлем чемпионатының алғашқы матчы осы жерде өтті. Уругвай футбол тарихында алтын бет жазды» (Жозеф С. Блаттер) FIFA ресми сайты, 2005 жыл. 1=«Орталық парк – футбол тарихының өзі. Бұл бірінші стадион, бірінші әлем чемпионаты, бірінші ойын, сондықтан ол – нағыз футбол аңызы, бұл өте әсерлі. Осындай тарихи жерде болғанда, өте күшті эмоция сезіледі» (Джанни Инфантино, ФИФА президенті, 2016 жыл). 1=«Біздің командамыз үшін, бірінші әлем чемпионатының алғашқы матчы осы жерде өткені – тарихқа енетін құбылыс және біздің осында болуымыз – үлкен қанағат» (Фернандо Иеро, бұрынғы футболшы, 2016 жыл). 1=«Бұл стадионның тарихы өте бай. Бәлкім, бұл футбол тарихындағы ең маңызды стадион» (Фернандо Нимбро, ESPN журналисі, 2022 жыл).

Үлкен халықаралық турнирлер

Гран-Парк-Централь стадионында бірнеше халықаралық спорттық іс-шаралар өтті. Ұлттық құрамалар арасындағы жарыстарға қатысты, Nacional стадионында бірқатар турнирлер өтті, соның ішінде 1923 жылғы Оңтүстік Америка чемпионаты, 1924 жылғы Оңтүстік Америка чемпионаты, 1930 жылғы ФИФА әлем чемпионаты және 2015 жылғы 20 жасқа дейінгі Оңтүстік Америка чемпионаты. Оңтүстік Америка чемпионатында (қазір Копа Америка деп аталады) Гран-Парк-Централь жалғыз арена болды, ал 1930 жылғы әлем чемпионаты мен 2015 жылғы жастар чемпионатында бірнеше матч өткізілді. 1930 жылғы әлем чемпионатында Аргентина және Бразилия сияқты командалар осы стадионда алғаш рет әлем чемпионатына қатысты. Бұл стадион футбол және басқа да спорт түрлерінен Уругвай ұлттық құрамасының негізгі базасы болды. 1930 жылға дейін Уругвайдағы ең маңызды спорттық арена болып саналды, бірақ соңғы кезде Estadio Centenario оны басып озды. Сондықтан Estadio Centenario ашылғанға дейін Parque Central Уругвай құрамасының өз алаңындағы ойындарын өткізетін стадион болды. Соңғы жылдары Уругвай регби командасы да мұнда бірнеше матч өткізді. Халықаралық матчтарға дайындық үшін шетелдік командалар осы стадионды жаттығу лагері ретінде таңдауы жиі кездеседі. Уругвай ұлттық футбол құрамасы Гран-Парк-Централь стадионында халықаралық турнирлерде ешқашан жеңіліске ұшырамаған.