Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық статистик және белсенді (1778–1863)
British statistician and activist (1778 1863)
Роберт Флеминг Гурлей (24 наурыз, 1778 – 1 тамыз, 1863) – шотландтық-канад жазушысы, саяси реформашыл және ауыл шаруашылығымен айналысушы.
Robert Fleming Gourlay (March 24, 1778 – August 1, 1863) was a Scottish Canadian writer, political reform activist, and agriculturalist.
Ерте өмір және білім
Гурлей 1778 жылдың 22 наурызында Шотландияның Фиф графтығындағы Крегротиде дүниеге келді. Ол Санкт-Эндрюс университетінен өнер магистрі дәрежесін алды және Эдинбург университетінде ауыл шаруашылығын оқыды. 1800 жылдан 1809 жылға дейін әкесінің бір фермасын басқарды, ал 1809 жылдан 1817 жылға дейін Сомерсет герцогынан ферманы жалға алды. Гурлейдің көңілі кедей шаруаларға жанып, оларды жер иелері мен мемлекеттік жүйе тұтқындаған деп есептеді. 1801 жылы ол британдық кедейлердің жағдайы туралы зерттеу жүргізу үшін британ империясының үкіметіне жұмысқа алынды. Оның есебі нәтижесінде британдық Төменгі палатаға заң жобасы енгізіліп, қабылданды, бірақ Лордтар палатасы оны мақұлдамады. 1809 жылы ол Британиядағы үкімет жүйесін түбегейлі өзгертуді ұсынатын памфлет жариялады. Ол жерді сатып алып, кедейлерге қайта бөлу туралы ұсынысын Төменгі палатаға ұсынды. Гурлей 1827 жылы қайтыс болған анасының құрметіне Флеминг деген орташа есімді қабылдады.
Gourlay was born in Craigrothie in the Parish of Ceres, Fife, Scotland on 22 March 1778. He received a Master of Arts degree from the University of St. Andrews and studied agriculture at the University of Edinburgh. He managed one of his father's farms from 1800 to 1809 and leased a farm from the Duke of Somerset from 1809 to 1817. Gourlay's sympathies lay with the poor farmer, who he saw as being imprisoned by landlords and the system of government. In 1801, he was employed by the British imperial government to make inquiries into the condition of the British poor. His report prompted a bill to be introduced into the British House of Commons and adopted, but it was rejected by the House of Lords. In 1809, he published a pamphlet proposing a radical reshaping of the system of government in Britain. He submitted a proposal to the House of Commons that land be acquired and redistributed to the poor. Gourlay adopted the middle name Fleming in honour of his mother who died in 1827.
Канадаға саяхат
1817 жылы оның әйелі Жоғарғы Канаданың Ниагара округінде жер мұраға алды және ол Нью-Йорк қаласы арқылы сол жерге сапар шекті, күзде қайта оралуды күтіп. Сол жерде ол Жоғарғы Канада туралы статистикалық мәліметтер жинауға бел буды. Бұл тізім Шотландиядағы сэр Джон Синклер қолданған сұрақтарға негізделген, соңғы сұрақ: «Сіздің пікіріңізше, сіздің қалаңыздың немесе жалпы провинцияның жақсаруына қандай факторлар ықпал етеді және оған ең көп үлес қосатын нәрсе не болар еді?». Осы соңғы сұрақ провинциялық билік тарапынан үлкен күдікпен қабылданды. Сұрақтар тізімі провинцияның барлық қалаларына жіберілді. Кейін Гурлей вице-губернатор Фрэнсис Гордың Америка Құрама Штаттарының азаматтарына жер беруге тыйым салған шешімін сынады. Бұл тыйым аймақтағы жер иелеріне жерлерін сатуды қиындатты. Пастор Джон Стречан, Гурлейді проблема тудырушы деп есептеп, қалалардан Гурлейдің сұрақтарына жауаптарды қайтаруға тырысты. 1818 жылдың мамыр және маусым айларында Гурлей провинция бойынша кездесулер өткізіп, Англия үкіметіне тікелей шағымдануды ұсынды. Провинцияның шығыс бөлігінде ол билік елитасының, «Отбасылық келісім» мүшелерінің қарсылығына тап болды және бірнеше рет шабуылға ұшырады. Гурлейге бүлікшілдік тудыруда айып тағылды, бірақ кейіннен ол бұл айыптан ақталды. 1818 жылдың шілде айында Йорк қаласында 14 округтің өкілдерімен съезд өтті, онда жаңа вице-губернатор сэр Перегрин Мэтландқа петиция ұсыну туралы шешім қабылданды. Алайда, Мэтланд заң шығару жиналысын бүлікшіл жиналыстарға тыйым салатын заң қабылдауға көндірді және ол петицияны қабылдаудан бас тартты. Желтоқсан айында Исаак Суэйзи 1804 жылғы бүлік туралы заң бойынша Гурлейге қарсы шағымдануға ант берді, Гурлейдің айтуынша, бұл заң өзі сияқты британдық азаматтарға қолданылмайды. Гурлей провинциядан кетуден бас тартқандықтан түрмеге қамалды және «Ниагара Спектатор» газетіне мақалалар жазды. 1819 жылдың тамыз айында ол осы айып бойынша кінәлі деп танылды және провинциядан қуылды. 1841 жылға дейін Уильям Тайгер Данлоп төрағалық еткен Канада провинциясының комитеті ғана Гурлейдің шағымдарын тыңдайтын болды.
In 1817, his wife inherited some land in the Niagara District of Upper Canada and he travelled there via New York City, expecting to return by the fall. While there, he decided to gather some statistical information on Upper Canada. This list was based on the questions used by Sir John Sinclair in Scotland, the last question being "What, in your opinion, regards the improvement of your township in particular, or the province in general; and what would most contribute to the same?". This last question came to be viewed with great suspicion by the provincial authorities. The list of questions was sent to all townships in the province. Gourlay later questioned the decision of Lieutenant Governor Francis Gore in banning the granting of land to people of the United States. This ban made it more difficult for landowners in the region to sell their land. Reverend John Strachan, seeing Gourlay as a trouble maker, attempted to prevent the return of responses to Gourlay's questions from the townships. In May and June 1818, Gourlay began holding meetings across the province, proposing a direct appeal to the government in England. In the eastern part of the province, he encountered much resistance from the ruling elite, members of the Family Compact and was assaulted several times. Gourlay was accused of seditious libel, but was later cleared of these charges. In July 1818, a convention was held at York with representatives from 14 districts; it was decided to present a petition to the new Lieutenant Governor Sir Peregrine Maitland. However, Maitland was able to convince the Legislative Assembly to pass legislation banning seditious meetings and he refused to accept the petition. In December, Isaac Swayze swore out a complaint against Gourlay under the Sedition Act of 1804, which Gourlay claimed did not apply to British citizens like himself. Gourlay was jailed when he refused to leave the province and wrote articles for the Niagara Spectator. In August 1819 he was found guilty of this charge and banished from the province. It would not be until 1841 that a committee of the Province of Canada chaired by William Tiger Dunlop would hear Gourlay's grievances.
Англияға оралу және саяси мансап
Ол Англияға оралып, 1822 жылы "Жоғарғы Канаданың статистикалық есебіне жалпы кіріспе" атты еңбегін жариялады. 1836 жылы қуғын-сүргін жазасы жойылды және Гурлейдің түрмеде отыруы заңсыз деп танылды. 1842 жылы ол өтемақы алу үшін петиция берді және жылына 50 фунт зейнетақы тағайындалды, бірақ ол үкіметке қарызы бар екенін айтқандықтан, одан бас тартты. Ол сонымен қатар көптеген памфлеттердің авторы болды. Гурлей колониялық билік тарапынан басылып қудаланғанымен, Жоғарғы Канаданың басқаруына қатысты бірқатар мәселелерді көтеріп, оларға назар аудартуға көмектесті. Ол Ұлыбритания Парламентіне депутаттыққа үміткер болды, бірақ сайлана алмады. Ол Жоғарғы Канада көтерілісіне әкелген наразылықтың бастауын салғанын айтуға болады, алайда ол Ұлыбританияға адал болды және Уильям Лайон Маккензиді опасыздық жасаған деп есептеді. 1856 жылы ол Канададағы жеріне қайтып оралды және Канада Батысындағы Оксфорд округінен депутаттыққа үміткер болды, бірақ тағы да сайлана алмады.
He returned to England and published A General Introduction to a Statistical Account of Upper Canada in 1822. In 1836, the sentence of banishment was annulled, and Gourlay's imprisonment was admitted to have been illegal. In 1842 he petitioned the house for compensation and was granted a pension of £50 a year, which he declined, as he claimed to be a creditor of the government. He was also the author of numerous pamphlets. Although Gourlay had been crushed by the colonial authorities, he had helped bring to the surface some concerns about the administration of Upper Canada. He ran unsuccessfully for a seat in the British Parliament. Although he can be said to have sowed the seeds of discontent that led to the Upper Canada Rebellion, he was loyal to Britain and viewed William Lyon Mackenzie as a traitor. In 1856, he returned to his property in Canada and ran unsuccessfully for a seat in Oxford in Canada West.
Өлім
Ол Шотландияның Эдинбург қаласына оралып, 1863 жылы сол жерде қайтыс болды, соңына дейін өзінің ісінің дұрыстығына сенімді болды. Ол қаланың солтүстігіндегі Уорристон зиратында жерленген. Қабірі обелискпен белгіленген және жабық шығыс кіреберісінен шамамен 100 метрлік диагональ бағытта орналасқан.
He returned to Edinburgh, Scotland, and died there in 1863, remaining convinced of the rectitude of his cause to the end. He is buried in Warriston Cemetery in the north of the city. The grave is marked by an obelisk and stands on a diagonal path around 100m from the sealed eastern entrance.