Кіріспе
Көкөністерді, жемістерді, жаңғақтарды немесе басқа да азық-түлік сақтауға арналған құрылыс – сол аттас поэма. Тамыр жертөлесі (американдық және канадалық ағылшын тілінде), жеміс жертөлесі (Американың Орта Батысындағы ағылшын тілінде) немесе жер асты жертөлесі (британдық ағылшын тілінде) – әдетте жер астында немесе жартылай жер астында орналасқан құрылыс. Жазғы қабақ (балдырша немесе цуккини) бөлме температурасында үш айға дейін сақталуы мүмкін; американдық тығыз қабақ пен табақша қабақ алты айға дейін, ал кабоча, тюрбан, майлы тығыз қабақ және спагетти қабақ сегіз айға дейін сақталады. Картоп сақтауға арналған жертөле кейде картоп қорасы немесе картоп үйі деп аталады. Алма сияқты жемістерді сақтау үшін жеке жертөлелер пайдаланылуы мүмкін. Кейбір көкөністер мен жемістердің қолайлы жертөле жағдайында бірнеше ай сақталуының себебі – олар тірі организмдер екендігі, тіпті жиналғаннан кейін де толыққанды өлі емес. Көбінесе шатырлар, жертөлелер, гараждар, сарайлар және мұражайлар өнімнің кем дегенде бірнеше түрін сақтау үшін пайдаланылады. Тіпті төсек астындағы кеңістікке де кейбір өнімдерді (мысалы, тығыз қабақты) бірнеше аптаға сақтауға болады. Адамдар тамыр көкөністерін өсірді: картоп, морковь, репа, капуста және қызылша, ал басқалары бақшаларында көкөністердің алуан түрлерін өсірді. Қысқа дейін жеткілікті көкөніс өсіру Ньюфаундленд тұрғындарының өмір сүруі үшін маңызды болды, ал тоңазытқыштар болмағандықтан тамыр жертөлелері өнімді сақтаудың негізгі тәсілдерінің бірі болды. Архитектор Роберт Меллин Фого аралындағы Тилтинг қаласындағы зерттеулері барысында тамыр жертөлелері туралы былай деп жазды:
the poem by the same name
A root cellar (American and Canadian English), fruit cellar (Mid Western American English) or earth cellar (British English) is a structure, usually underground or partially underground, Summer squash (aka courgettes or zucchini) may last as long as three months at room temperature; American pumpkins and pattypan squash can endure six months in storage, while kabocha, turban, butternut, and spaghetti squash can be stored for as long as eight months. A potato cellar is sometimes called a potato barn or potato house. Separate cellars are occasionally used for storing fruits, such as apples. The ability of some vegetables and fruit to keep for months in favorable cellar conditions stems in part from the fact that they are not entirely inanimate even after picking. Closets, crawlspaces, garages, sheds, and attics have all been used successfully for storage of at least some kinds of crops. Even the space under a bed can store some crops (such as pumpkins) for several weeks. People grew root vegetables: potatoes, carrots, turnip, cabbage and beets, while others grew a wider variety of vegetables in their gardens. Growing enough vegetables to last the winter was imperative to the survival of Newfoundlanders, and without refrigerators, root cellars were one of the few methods to preserve crops. Architect Robert Mellin noted the following on root cellars during his research in Tilting, Fogo Island:
Root cellars are dark, damp, and quiet subterranean structures used for storing vegetables [such as] potatoes and turnips. They are heavy timbered, gable roof structures built with logs (or later, sometimes with concrete), covered with shingles made of birch bark to reduce moisture penetration, and then topped with a thick layer of sod held in place by a perimeter picket fence. This precaution keeps animals off the top of the cellar and helps to retain the cellar’s shape. Many Newfoundland and Labrador cellars use a two door airlock type system as a method of temperature regulation, as they allowed people ample time to enter the first door, shutting it behind them before entering the main portion of the root cellar. Folklorist Crystal Braye notes in her study of Newfoundland root cellars:
There are two basic designs for cellar foundations: the double door ground level entrance and the hatched entrance. In the double door ground level entrance, a small porch separates the exterior door from the interior door. Designed to keep frost out, the exterior door is closed before opening the interior door to access the cellar. Hatched entrance cellars are similar in size and interior arrangement but are entered from above, most commonly through a hatch located in floor of a shed constructed on top of the foundation. While lacking the porch component, the intermediate space of the shed creates a frost barrier between the cellar and outdoors. In the less common example where there is no shed, an exterior cover was placed over an interior hinged hatch, leaving a gap between the cellar interior and the outdoors. The town of Elliston has so many of the structures, the town's motto is the "Root Cellar Capital of the World".
Тамыр жертөлелері – картоп пен репа сияқты көкөністерді сақтауға арналған қараңғы, ылғалды және тыныш жер асты құрылыстары. Олар қалың ағаштан жасалған, екі еңбекті шатыры бар, қабырғалары бұтақтардан (немесе кейінірек, кейде бетоннан) салынған, ылғалдың енуін азайту үшін қайың қабығынан жасалған шифермен жабылған, содан кейін қалың топырақ қабатымен жабылады. Бұл шара жануарларды жертөленің үстіне кіргізбейді және оның пішінін сақтауға көмектеседі. Ньюфаундленд пен Лабрадордың көптеген жертөлелері температураны реттеу үшін екі есікті шлюз жүйесін пайдаланады, себебі бұл адамдарға бірінші есікке кіруге және тамыр жертөлесінің негізгі бөлігіне кірмес бұрын оны жабуға жеткілікті уақыт берді. Фольклорист Кристал Брей Ньюфаундлендтегі тамыр жертөлелерін зерттеуде былай дейді:
the poem by the same name
A root cellar (American and Canadian English), fruit cellar (Mid Western American English) or earth cellar (British English) is a structure, usually underground or partially underground, Summer squash (aka courgettes or zucchini) may last as long as three months at room temperature; American pumpkins and pattypan squash can endure six months in storage, while kabocha, turban, butternut, and spaghetti squash can be stored for as long as eight months. A potato cellar is sometimes called a potato barn or potato house. Separate cellars are occasionally used for storing fruits, such as apples. The ability of some vegetables and fruit to keep for months in favorable cellar conditions stems in part from the fact that they are not entirely inanimate even after picking. Closets, crawlspaces, garages, sheds, and attics have all been used successfully for storage of at least some kinds of crops. Even the space under a bed can store some crops (such as pumpkins) for several weeks. People grew root vegetables: potatoes, carrots, turnip, cabbage and beets, while others grew a wider variety of vegetables in their gardens. Growing enough vegetables to last the winter was imperative to the survival of Newfoundlanders, and without refrigerators, root cellars were one of the few methods to preserve crops. Architect Robert Mellin noted the following on root cellars during his research in Tilting, Fogo Island:
Root cellars are dark, damp, and quiet subterranean structures used for storing vegetables [such as] potatoes and turnips. They are heavy timbered, gable roof structures built with logs (or later, sometimes with concrete), covered with shingles made of birch bark to reduce moisture penetration, and then topped with a thick layer of sod held in place by a perimeter picket fence. This precaution keeps animals off the top of the cellar and helps to retain the cellar’s shape. Many Newfoundland and Labrador cellars use a two door airlock type system as a method of temperature regulation, as they allowed people ample time to enter the first door, shutting it behind them before entering the main portion of the root cellar. Folklorist Crystal Braye notes in her study of Newfoundland root cellars:
There are two basic designs for cellar foundations: the double door ground level entrance and the hatched entrance. In the double door ground level entrance, a small porch separates the exterior door from the interior door. Designed to keep frost out, the exterior door is closed before opening the interior door to access the cellar. Hatched entrance cellars are similar in size and interior arrangement but are entered from above, most commonly through a hatch located in floor of a shed constructed on top of the foundation. While lacking the porch component, the intermediate space of the shed creates a frost barrier between the cellar and outdoors. In the less common example where there is no shed, an exterior cover was placed over an interior hinged hatch, leaving a gap between the cellar interior and the outdoors. The town of Elliston has so many of the structures, the town's motto is the "Root Cellar Capital of the World".
Жертөле негіздерінің екі негізгі түрі бар: екі есікті жер деңгейіндегі кіреберіс және люк арқылы кіреберіс. Екі есікті жер деңгейіндегі кіреберісте сыртқы есік пен ішкі есікті бөлетін кішкентай мұражай бар. Суық кірмеуі үшін сыртқы есік ішкі есікті ашу алдында жабылады. Люк арқылы кіреберіс жертөлелері өлшемдері мен ішкі орналасуы жағынан ұқсас, бірақ жоғарыдан кіреді, көбінесе іргетастың үстіне салынған сарайдың еденінде орналасқан люк арқылы. Сарай болмаса да, сарайдың аралық кеңістігі жертөле мен сыртқы ортаның арасында тоң кедергісін жасайды. Сирек кездесетін жағдайда, сыртқы жапқыш ішкі шаршылы люкке орнатылып, жертөленің ішкі және сыртқы бөліктері арасында кеңістік қалдырылады. Эллистон қаласында осындай құрылымдар көп болғандықтан, қаланың ұраны – "Әлемнің тамыр жертөлесінің астанасы".
the poem by the same name
A root cellar (American and Canadian English), fruit cellar (Mid Western American English) or earth cellar (British English) is a structure, usually underground or partially underground, Summer squash (aka courgettes or zucchini) may last as long as three months at room temperature; American pumpkins and pattypan squash can endure six months in storage, while kabocha, turban, butternut, and spaghetti squash can be stored for as long as eight months. A potato cellar is sometimes called a potato barn or potato house. Separate cellars are occasionally used for storing fruits, such as apples. The ability of some vegetables and fruit to keep for months in favorable cellar conditions stems in part from the fact that they are not entirely inanimate even after picking. Closets, crawlspaces, garages, sheds, and attics have all been used successfully for storage of at least some kinds of crops. Even the space under a bed can store some crops (such as pumpkins) for several weeks. People grew root vegetables: potatoes, carrots, turnip, cabbage and beets, while others grew a wider variety of vegetables in their gardens. Growing enough vegetables to last the winter was imperative to the survival of Newfoundlanders, and without refrigerators, root cellars were one of the few methods to preserve crops. Architect Robert Mellin noted the following on root cellars during his research in Tilting, Fogo Island:
Root cellars are dark, damp, and quiet subterranean structures used for storing vegetables [such as] potatoes and turnips. They are heavy timbered, gable roof structures built with logs (or later, sometimes with concrete), covered with shingles made of birch bark to reduce moisture penetration, and then topped with a thick layer of sod held in place by a perimeter picket fence. This precaution keeps animals off the top of the cellar and helps to retain the cellar’s shape. Many Newfoundland and Labrador cellars use a two door airlock type system as a method of temperature regulation, as they allowed people ample time to enter the first door, shutting it behind them before entering the main portion of the root cellar. Folklorist Crystal Braye notes in her study of Newfoundland root cellars:
There are two basic designs for cellar foundations: the double door ground level entrance and the hatched entrance. In the double door ground level entrance, a small porch separates the exterior door from the interior door. Designed to keep frost out, the exterior door is closed before opening the interior door to access the cellar. Hatched entrance cellars are similar in size and interior arrangement but are entered from above, most commonly through a hatch located in floor of a shed constructed on top of the foundation. While lacking the porch component, the intermediate space of the shed creates a frost barrier between the cellar and outdoors. In the less common example where there is no shed, an exterior cover was placed over an interior hinged hatch, leaving a gap between the cellar interior and the outdoors. The town of Elliston has so many of the structures, the town's motto is the "Root Cellar Capital of the World".
Картоп тесігі
Картоп шұңқыры – қыста тәтті картоп сақтау үшін пайдаланылатын, үлкен, терең ойықты тақталармен жабатын, топырақ еденге қазылған шұңқыр. "Картоп шұңқыры" немесе тамырлық жертөле құлдар тамақтары мен жеке заттарын құл иелерінен жасыру үшін де қолданып, кейбір құл иелерін құлдарының өздеріне жасырын жеке кеңістік жасауға тырысуына жол бермеу үшін құл үйлерін жерден көтеруге мәжбүр еткен. Қымбатты заттарды шұңқырларға салу көптеген мәдениеттерде кең таралған, бірақ Нигерияның оңтүстік-шығысындағы Игбо халқы сияқты кейбір африкалық құлдар үшін құнды заттарды үйлерінің едендері астында сақтау практикасы жиі кездесетін.