Кіріспе

Жақсы сүйектің қабыршақты бөлігі үлкен тесіктің үстінде және арт жағында орналасқан, жоғарыдан төмен және бүйірлерге қарай иілген.

Сыртқы бет

Сыртқы беті дөңгелек және сүйектің төбесі мен үлкен тесіктің арасында сыртқы омыртқалық шығыңқылық пен инионды ұсынады. Осыдан екі жаққа қарай екі қисық сызық созылады, бірі екіншісінен сәл жоғары орналасқан. Жоғары, көбінесе нашар байқалатын, ең жоғары нухальді сызық деп аталады және оған эпикраниалдық апоневроз бекітіледі. Төменгісі – жоғары нухальді сызық деп аталады. Сүйек қабыршасының ең жоғары нухальді сызықтан жоғары орналасқан бөлігі омыртқалық жазықтық (planum occipitale) деп аталады және омыртқа бұлшық етімен жабылған. Төмендегі бөлігі, нухальді жазықтық деп аталады, бірнеше бұлшықеттердің бекітілуі үшін жалпақ және дөңгелек. Сыртқы омыртқалық шығыңқылықтан, көбінесе нашар байқалатын қыр немесе тізбек, ортаңғы нухальді сызық, үлкен тесікке дейін төмен түседі және нухальді байламға бекітілуге мүмкіндік береді. Бұл сызықтың ортасынан бастап, нухальді жазықтықтың әр жартысына дейін төменгі нухальді сызық өтеді. Бірнеше бұлшықет сүйек қабыршасының сыртқы бетіне бекітіледі, сондықтан жоғары нухальді сызық омыртқа және трапеция бұлшықеттеріне бастау береді, ал стерноклеидомастоид және бас сплений бұлшықеттеріне енгізіледі. Жоғары және төменгі нухальді сызықтар арасындағы бетке жартылай тік бас бұлшықеті және жоғары көлбеу бас бұлшықеті енгізіледі, ал төменгі нухальді сызық және одан төменгі аймақ бас тік бұлшықетінің үлкен және кішкентай бөлімдеріне енгізіледі. Артқы атланто-окципитальды мембрана үлкен тесіктің артқы-жанама бөлігіне, тесіктің шетінен сыртқа қарай бекітіледі.

Ішкі бет

Ішкі беті терең ойыс және крест тәрізді өсіндімен төрт ойыққа бөлінген. Жоғарғы екі ойық үшбұрышты болып келеді және мидың сағақ бөлігін (occipital lobes) орналастырады; төменгі екеуі төртбұрышты және мишықтың (cerebellum) екі жарты шарын сыйдырады. Крест тәрізді өсіндінің төрт бөлігінің қиылысу нүктесінде ішкі омыртқалық дөңгелек (internal occipital protuberance) орналасқан. Осы дөңгелектен крест тәрізді өсіндінің жоғарғы бөлігі сүйектің жоғарғы бұрышына дейін созылады, ал оның бір жағында (көбінесе оң жағында) жоғарғы сагиттальды синус аймағының артқы бөлігіне орналасқан терең ойыс – сагиттальды сулькус (sagittal sulcus) бар. Мидың қатты қабығы (falx cerebri) осы сулькустың жиектеріне бекітіледі. Крест тәрізді өсіндінің төменгі бөлігі анық көрінеді және ішкі омыртқалық қыр (internal occipital crest) деп аталады; ол үлкен тесікке (foramen magnum) жақын жерде екіге бөлінеді және мишықтың қатты қабығына (falx cerebelli) бекітіледі. Осы қатты қабықтың жапсарлас жиегінде омыртқалық синус (occipital sinus) орналасқан, ол кейде екі еселенген болады. Ішкі омыртқалық қырдың жоғарғы бөлігінде кішкентай ойыс кейде байқалады; ол мишықтың құрттарының (vermis) бір бөлігін алып жатқандықтан құрттық ойыс (vermian fossa) деп аталады. Екі жағында бір-бірден көлденең ойыстар ішкі омыртқалық дөңгелектен сүйектің бүйір бұрыштарына дейін созылады; бұл ойыстар көлденең синустарды (transverse sinuses) орналастырады, ал олардың көрінетін жиектері мишықтың тенториумына (tentorium cerebelli) бекітіледі. Оң жақтағы ойыс әдетте сол жақтағыдан үлкен және жоғарғы сагиттальды синусқа жалғасады. Дегенмен, осы ережеден ауытқулар жиі кездеседі: сол жақ оң жақтан үлкен болуы мүмкін немесе екеуі де шамамен бірдей мөлшерде болуы мүмкін. Жоғарғы сагиттальды және көлденең синустардың қосылған жері синустардың тоғысуы (confluence of the sinuses) деп аталады, ал оның орналасқан жері дөңгелектің бір немесе екінші жағындағы ойыспен көрсетіледі.