Кіріспе

28 ежелгі Будданың бірі Какушанда (пали) немесе санскрит тілінде Кракуччанда – өмірбаяны Пали каноны кітаптарының бірі – Буддавамсаның 22-тарауында жазылған ежелгі Буддалардың бірі. Тхеравада буддалық дәстүріне сәйкес, Какушанда – аталған 29 Будданың жиырма бесіншісі, ежелгі жеті Будданың төртіншісі және қазіргі кальпаның бес Буддасының біріншісі. Қазіргі кальпа бхадракалпа (сәнді дәуір) деп аталады. Қазіргі кальпаның бес Буддасы:
Какушанда (бхадракалпаның бірінші Буддасы)
Конагамана (бхадракалпаның екінші Буддасы)
Кассапа (бхадракалпаның үшінші Буддасы)
Гаутама (бхадракалпаның төртінші және қазіргі Буддасы)
Майтрея (бхадракалпаның бесінші және болашақ Буддасы)

Өмір

Какусандха Херавада дәстүрі бойынша Хемаватидегі Хемавати паркінде дүниеге келді. Оның әкесі Аггидатта, Хемавати патшасы Кеманкараның діни қызметкері болды. Анасы Висаха есімді. Әйелі Вирочамана (сондай-ақ Рокани деп те аталады); ол Уттараны (Какусандханың ұлы) өмірге әкелді. Ашока Лумбиниге, Непалға барғанда Готихаваға, Непалға да сапар шекті, онда тас бағана орнатып, сапары туралы жазуды бағанаға түсірді. Готхихавада да ступа бар. Сондықтан, бағананың болуына байланысты ступа Какусандха Будданың нирванасымен байланысты деп қабылданды. Какусандха үш сарайда – Ручи, Суручи және Ваддхана (немесе Ративаддхана) – төрт мың жыл өмір сүрді. Төрт мың жасқа келгенде, ол арбамен жүріп, дүниелік өмірден бас тартты. Сегіз ай бойы аскетизммен айналысты. Ағартушылыққа қол жеткізбес бұрын, ол Сучириндха ауылының брахманы Ваджириндханың қызынан сүт пен күріш алды, сондай-ақ явапалака Субхаддадан отыруға шөп алды. Ол сириса ағашының астында ағартушылыққа қол жеткізіп, Макила маңындағы паркте 84 мың монахқа алғашқы уағыздарын жеткізді. Какусандха Каннакуджа қақпасының алдындағы сала ағашының астында екі кереметтің ізін калдырды. Оның ізбасары – Нарадева есімді қаһарлы яқша болды. Какусандха жыл сайын ораза ұстады. Оның басты шәкірттері монахтардың арасында Видхура мен Санжива, ал монахтардың арасында Сама мен Чампа болды. Жеке қызметшісі Буддхиджа есімді. Аччута мен Самана ер адамдардың, ал Нанда мен Сунанда әйелдердің арасында оның басты үй иелері болды. Аччута Какусандха Будда үшін сол жерде монастырь салды, кейін Анатапиндика Гаутама Будда үшін Джетавана Араманы таңдады. Самиутта Никая (II.194) бойынша, Раджгирдегі Вепулла шыңы сол кезде Пачинвамса деп аталды; ал аймақ халқы Тивара деп аталды. Какусандханың денесі қырық шынтақ биіктікте болды, ол Хемаватиде қырық мың жасында қайтыс болды. Оның реликвияларының үстіне орнатылған ступа бір лига биіктікте болды.