Кіріспе

Тертри шайқасы – Меровингтер Галлиясында Пепин II басқарған Аустразия күштері мен Неустрия және Бургундия күштері арасындағы маңызды шайқас. Бұл шайқас 687 жылы Соммадағы Тертриде болды. Тертри шайқасында жеңіске жеткеннен кейін аустразиялықтар Неустрияның саяси болашағын анықтады. 681 жылы патша сарайының қуатты аустразиялық мэрі Пепин II өзінің Неустриялық әріптесі Вараттонмен бейбіт келісімге келді. Алайда Вараттонның ізбасарлары Аустразия мен Неустрия арасындағы қақтығысты қайта жақтандырды, бұл біртілдік кезеңде жиі кездесетін жағдай еді. Франк мемлекеті сол кезде король Теодерик III басқарады, ол 679 жылы Аустразияны мұра еткен болатын. Неустрияда туып өскен және жүрегімен Неустриялық болған Теодерик III және олардың мэрі Берхар басқаратын Неустрия және Бургундия ақсүйектері Аустразия аумағына шабуыл жасады. 687 жылы Тертриде Пепин Берхар мен Теодерикті жеңіске ұйтқызып, аустразиялықтар басып алды. Тарихшы Майкл Фрассетто Тертри шайқасы кезінде болған соғыстың негізінен аустразиялық және Неустриялық көшбасшылар арасындағы ұзақ созылған араздық пен Неустрияның ішіндегі азаматтық дау-жанжалдың нәтижесі екенін айтады. Annales mettenses priores мәтініне сәйкес, бұл еңбек Челлес монастырында жазылған болуы мүмкін. Пепин II Тертри шайқасында аустразиялықтарды ұлы жеңіске жеткізді. Олардың майдандағы үстемдігі расталды, жеңімпаздар Берхарды қызметтен шеттетуге мәжбүр етті, ал Пепин Неустрияда өзінің атынан әрекет етуі үшін Нордебертті тағайындады. Король Пепиннің Аустразия, Неустрия және Бургундиядағы билігін мойындауға мәжбүр болды. Неустриялық мэрлерді басып озған Пепиннің жеңісі Меровингтердің ескі билігінің аяқталуына әкелді, бұл Арнульфинг мэрлеріне Неустрияның саяси дамуын бақылауға мүмкіндік берді. Тарихшы Розамонд Маккиттерик Тертри шайқасының Каролингтер үйінің және оның тарихының шешуші сәттерінің бірі екенін айтады. Пепиннің беделін нығайтудағы Тертридің маңыздылығына қарамастан, Пепин Ұзақ Франктар патшалығына ие болуға дейін тағы екі буын өтті. Бұл шайқастың қалдырған мұрасы – корольдік биліктің одан әрі әлсіреуі; Аустразияның қалған мемлекетке үстемдігі, кейіннен шығысқа жасалған жаулаулар және Ахен орталықтанған Каролинг империясы; Арнульфинг руының билік ету құқығына даусыз құқығы, Пепин тіпті дукс және франктардың принцепсі атағын алды; және, соңында, Пепинге жеке пайда, ол, бір жылнамада айтылғандай, одан кейін барлық франктардың үстінен 27 жыл бойы "биледі". Пепин VII ғасырдың қалған бөлігін және VIII ғасырдың басында Германияда франктердің үстемдігін қайта орнатуға жұмсады, осы кезеңде ол фриздерді, саксондықтарды, алемандықтарды, швабтарды, тюрингтерді және бавариялықтарды франктарға бағынуын мойындауға мәжбүр етті. Тертри шайқасынан бастап Пепин руынан шыққан мэр Франциядағы жоғары лауазымды тұлға болып қала берді. Пепиннің заңсыз ұлы Карл Мартель басшылығымен франктар Орталық Еуропаға мұсылмандардың шабуылын тоқтатудағы ең маңызды жеңіске жетті. Мартельдің билігі Каролингтер билігінің басталуын да көрсетеді.